Autorijles - Kijken in de (les)auto

Kijkgedrag in de (les) auto. Als autorij-instructeur voer je geregeld een strijd in de lesauto over het toe te passen kijkgedrag. Vaak krijg je de reactie: 'maar er is niets'. Realiseer je dan dat je wel goed en juist gekeken moet hebben, alvorens je weet dat er niets is! In dit artikel wil ik het belang van een goed kijkgedrag nader toelichten en -vanuit mijn eigen visie- proberen te motiveren.

Kunstje bij het kijken bij het autorijden

Het gaat er niet om een 'kunstje' aan te leren, maar wel om het kijken een geautomatiseerd onderdeel van je rijgedrag te laten doen zijn, zodat je -na betrokken te zijn geweest bij een aanrijding- nooit hoeft te zeggen: 'maar ik had het niet gezien' . Als je een gevaarlijke situatie of een mogelijk ongeluk tijdig ziet aankomen, kun je bijna altijd nog iets doen om de gevolgen minder ernstig te laten doen zijn. Voorkomen is tenslotte altijd beter dan genezen en het gedrag van een ander kun je niet beïnvloeden, je eigen gedrag wel!

De dode hoek van een auto

Onderschat de dode hoek van je eigen voertuig niet; er verdwijnen complete andere voertuigen in. Kijk op een autosnelweg maar eens in je binnen- en buitenspiegel als je wordt ingehaald. Je zult zien dat je het complete voertuig voor een moment kwijt bent zodra deze je binnenspiegel uitrijdt en vóórdat deze je buitenspiegel weer inrijdt. Bij motorrijders, die veelal een rijlijn midden/links van hun rijstrook aanhouden is het misschien nog wel erger. Hetzelfde geldt bij een rijstrookwisseling (=belangrijke zijdelingse verplaatsing) op een rijbaan met meer dan drie rijstroken in dezelfde rijrichting (snelweg). Ga jij bijvoorbeeld van de rechter rijstrook naar links, en komt een ander van de derde rijstrook naar rechts.....dan heb je een probleem als je het kijkgedrag hier niet op afstemt en hier geen rekening mee houdt. Beiden voer je in dit voorbeeld een zijdelingse verplaatsing uit, waarbij je elkaar vóór moet laten gaan. Kijken vóór en (soms meerdere keren) tijdens de verplaatsing vangt foutief rijgedrag veelal wel op en geeft je ook nog de mogelijkheid fouten van een ander op te vangen. Binnen de bebouwde kom ligt het gevaar vooral vóór het afslaan of bij verandering van je koers. Zorg dat je voordat je ook maar iets met je stuur doet (je koers verlegt) eerst naast de auto hebt gekeken of dit wel veilig kan. Voor het afslaan kijk je altijd over je schouder, naast de auto, alsof er bijvoorbeeld een naastgelegen fietspad is, of een kind op fiets of skeelers op het trottoir rijdt. Door nadrukkelijk en tijdig naast de auto te kijken, weet je wat het aankomende conflict bij een koersverandering of het afslaan kan zijn (fietser, kind) en heb je ook nog voldoende tijd om het gedrag van de bestuurders achter je in de gaten te houden en je eventuele remgedrag hier op aan te passen. Dit kun je doen omdat je tijdig een voorspelling hebt gemaakt van wat zou kunnen gaan gebeuren.

Iedere 5 á 8 seconden kijken bij het lessen

Tijdens de rijlessen wordt je over het algemeen geleerd iedere 5 á 8 seconden te kijken in: binnenspiegel, vóór de auto, linkerbuitenspiegel. Ook hier geldt dat dit kijkgedrag slechts een middel is om je op termijn geautomatiseerd te laten kijken. Je wordt gedwongen -bij deze manier van kijken- om je hoofd te bewegen. Naast het feit dat je kijkgedrag dan beter wordt waargenomen door je rij-instructeur en -in een later stadium- de examinator van het CBR, zie je uiteraard ook meer als je je hoofd draait en een actief en gericht kijkgedrag vertoont. Haal je maar eens bewust voor de geest hoe je kijkt als je fietst of loopt, dan zul je merken dat je constant actief kijkt zonder dat je het jezelf bewust bent. Dit doe je je hele leven al en is een onbewust proces geworden. Het gaat er tijdens het kijken in de auto natuurlijk wel om dat je de voor jou belangrijke informatie waarneemt en ook daadwerkelijk opneemt en vervolgens iets met deze informatie doet. Als je jezelf constant bewust bent van de (verkeers)situatie rondom de auto, ben je ook beter in staat voorspellingen te doen over wat gaat komen of zou kunnen gaan komen en hier tijdig op te reageren als dit nodig mocht zijn. Je bent als je voldoende vaak en gericht kijkt in staat veilig en direct te handelen op steeds wisselende verkeerssituaties. Bij het kijkgedrag gaat het niet om die duizenden keren dat je voor niets denkt te kijken, maar om die ene (fatale) keer dat je niet gekeken hebt!

Ver vooruit kijken bij het lessen

Kijk altijd -maar vooral bij een nieuwe rijrichting of na overrijden van een kruispunt- zo ver mogelijk vooruit, zonder je blik te fixeren. Met het ver vooruit kijken wordt in dit verband ook het kijken in de breedte bedoeld. Als je speelt met je blikveld tussen de horizon (zo ver als mogelijk) en de auto, ben je voortdurend in staat aankomende veranderingen waar te nemen en een voorspelling te maken van aankomende situaties. Omdat je tijdig al een eventuele aankomende situatie hebt kunnen voorspellen krijg je veel meer rust in je rijden en ben je beter in staat fouten van een ander op te vangen. Uiteraard is ook kennis en begrip van verkeersregels en verkeerstekens een vereiste. Door -ver vooruitkijkend- tijdig verkeersborden, rijstrookindelingen en dergelijke te signaleren, kun je hier reeds in een vroeg stadium op inspelen en de juiste handelswijze kiezen. Toon je tijdens het rijden altijd nieuwsgierig, ga op zoek naar informatie die voor jou als bestuurder belangrijk is, maar geef jezelf uiteindelijk ook de momenten, ontspannen de omgeving in je op te nemen.

---

Aandachtspunten bij autorijden en de autorijles

Als (beginnend) bestuurder kom je vele situaties, regels en tekens in het verkeer tegen die je aandacht vragen. In veel van deze situaties handel je mogelijk automatisch, zonder dat je het jezelf bewust bent. In andere situaties bestaat er mogelijk twijfel over de wijze van benaderen en handelen. Bij interesse zijn in de special Autorijexamen - Autorijles - Rijbewijs B een aantal artikelen samengevoegd over onderwerpen die bij deelname aan het verkeer van belang zijn, zoals: voorrang verlenen op kruispunten, rijden van autosnelwegen, rijden van rotonde's, voertuigcontrole....en meer. Fris je geheugen op, of test je parate kennis!