InfoNu.nl > Mijn kijk op… > Auto en vervoer > De vermeende veiligheid van de TomTom

De vermeende veiligheid van de TomTom

De vermeende veiligheid van de TomTom Wanneer ik bij vrienden in de auto zit en de TomTom ons met een aanstekelijk "Hoppaaa, de snelweg op!" aankondigt dat we een snelweg naderen, moet ik stiekem gniffelen. Wat een geniaal apparaat is zo'n navigatiemiddel voor in de auto toch eigenlijk! Maar wanneer ik er dieper over na denk, vind ik de TomTom helemaal niet zo'n onschuldig en veilig apparaat.
Het besturen van een auto is een taak waarvoor gedeelde aandacht van groot belang is. Men moet een juiste balans vinden tussen factoren die onze aandacht naar de weg trekken en factoren in de auto zelf die aandacht opeisen, zoals snelheidsmeters, het wisselen van radiozender, de routebeschrijving controleren en de ruitensproeier in werking zetten. Omdat een bestuurder zijn aandacht moet richten op de visuele informatie op onder meer de rijbaan verhogen alle factoren die de aandacht van de weg afleiden de kans op een ongeluk.

Een TomTom lijkt een zeer geschikte oplossing om de veiligheid tijdens het auto rijden te verhogen. Wanneer je een TomTom ingebouwd hebt in je auto hoef je immers niet meer tijdens het rijden snel een blik te werpen op de routebeschrijving naar je bedrijfsafspraak. Alles wat je wilt weten over de route en omleidingen wordt immers op een presenteerblaadje aangeboden door de TomTom. Sommige navigatiemiddelen voorzien je zelfs van een ingebouwde CDspeler.

TomTom voor meer veiligheid

De ingebouwde routeplanner en routebeschrijving doet veronderstellen dat de kostbare aandacht die je normaliter verliest tijdens het zoeken en bestuderen van je handgeschreven routebeschrijving en het verwisselen van een cassettebandje besteed kan worden aan zowel de TomTom op de voorgrond als de verkeerssituatie op de achtergrond. Je verliest geen tijd aan het wegkijken van de verkeerssituatie tijdens pogingen je handschrift te analyseren. De TomTom kan op een dergelijke plaats geïnstalleerd worden dat optische onbegrensdheid bereikt wordt: de lens van ons oog hoeft niet te herfocussen wanneer men de aandacht van de verkeerssituatie naar het beeldscherm van de TomTom verlegt. Dit spaart tijd en verhoogt daarmee de veiligheid.

TomTom en cognitief tunneleffect

Weintraub en Ensing deden in 1992 een onderzoek bij piloten naar de veronderstelde voordelen van displays zoals de TomTom welke in het verlengde lagen van de blik op de externe verkeerssituatie. Men veronderstelde dat de cognitieve verwisseling van aandacht geminimaliseerd zou worden omdat men de kijkrichting niet hoefde te veranderen of herfocussen. De onderzoekers ontdekten echter dat er helemaal geen sprake meer was van cognitieve verwisseling van aandacht. Proefpersonen vertoonden geen oogbewegingen meer, er was geen sprake van veranderen van focus en samenkomst van meerdere attentiebronnen. Hieruit valt te concluderen dat TomTom's mogelijk een cognitief tunneleffect produceren. Dit houdt in dat men in veel zwakkere mate openstaat voor veranderingen in de omgeving en moeite met het verplaatsen van aandacht en focus heeft.

Fisher, Haines en Price deden in 1980 reeds een onderzoek naar het cognitieve tunneleffect bij piloten. Zij concludeerden dat dit cognitieve tunneleffect optreedt bij onverwachte gebeurtenissen. Cognitieve tunneleffecten kunnen volgens Foyle geëlimineerd worden door het display van de TomTom minstens 8 graden van de blik die vooruit geworpen moet worden om de externe verkeerssituatie te kunnen bezien te plaatsen.

Werkt de TomTom te goed?

Tufano deed in 1997 onderzoek naar de specifieke effecten van TomTom's bij automobilisten. Hij ontdekte dat de problemen met de focale afstand en cognitieve capaciteit dramatischer zijn voor automobilisten dan voor piloten. Tufano stelde zelfs dat TomTom's hun werk mogelijk té goed doen, omdat ze voor cognitieve tunneleffecten zorgen. Daarnaast kan men de afstand van andere weggebruikers lastiger inschatten doordat de TomTom de verkeersinformatie op een heel andere schaal aanbiedt en daarmee misaccomodatie kan bewerkstelligen, waarbij men externe objecten kleiner inschat dan ze in werkelijkheid zijn.

De TomTom: weggooien, behouden of aanpassen?

TomTom's hebben de potentie om veel problemen die gerelateerd kunnen worden aan fileproblemen en verkeersonveiligheid te reduceren. Zij houden mijns inziens echter te weinig rekening met de manier waarop mensen complexe multiple taken uitvoeren.

Multiple-taak uitvoering
Efficiënte, gecoördineerde uitvoering van meerdere, complexe taken tegelijkertijd is afhankelijk van de vaardigheid te wisselen tussen de verschillende taken. Hoewel deze vaardigheid te trainen is, is het onmogelijk om twee gescheiden taken adequaat uit te voeren. De reactietijd van één of meerdere gescheiden taken zal altijd lager uitvallen dan wanneer de taak afzonderlijk uitgevoerd zou worden. Greenwald en Shulman (1973) stellen dat dit komt door een psychologische herstelperiode, waarin de verwerking een eerste stimulus een fysiologisch remmend effect heeft op het verwerken van een tweede stimulus, doordat neuronen zich moeten herstellen. Tot nu toe heeft men nog geen geschikte methode gevonden om de psychologische herstelperiode te voorkomen.

Aanpassingen aan de TomTom
Omdat er voor de psychologische herstelperiode tussen twee gescheiden taken nog geen adequate oplossing is gevonden, resten er twee opties: de TomTom in zijn geheel weggooien, of de TomTom op een dergelijke manier aanpassen dat de cognitieve eisen die de TomTom aan ons stelt gereduceerd worden. Op deze manier kan de tijd die men besteden moet aan de TomTom om informatie te verkrijgen significant gereduceerd worden, waarmee men de veiligheid in de auto en verkeerssituatie bevordert. De TomTom behouden zoals hij op dit moment gebruikt wordt, is in elk geval geen optie.

Oefening baart kunst
Wanneer je in het bezit bent van een rijbewijs, kan je je vast herinneren hoeveel inspanning het je de eerste tijd tijdens het autorijden kostte. Je aandacht schoot werkelijk alle kanten op, je wilde niets over het hoofd zien! Bij het straatje keren moest je nog best eens na denken af en toe hoe dat nu ook alweer moest... Maar waarschijnlijk heb je ook gemerkt dat hoe vaker je autogereden hebt, hoe gemakkelijker het je af gaat, en hoe minder inspanning het je kost. Dit komt doordat een groot deel van de handelingen en stappen die je tijdens het autorijden uit moet voeren een automatisme is geworden. En je raad het al: de tijd die je niet hoeft te besteden aan het bewust controleren van elke handeling in de auto, kan je besteden aan de verkeerssituatie, of een tweede taak... Desondanks zal je nooit compleet immuun worden voor interferentie, ofwel altijd terug kunnen vallen op automatismen.

Simplificeren van de TomTom
Mensen bekijken de display van een TomTom totdat zij de relevante informatie er uit hebben weten te halen. Dit proces kan je versnellen door de display van de TomTom zo eenvoudig en simpel mogelijk te houden, zodat alleen de relevante informatie vertoond en verwerkt wordt. Wanneer de display echter té eenvoudig is zal men alle informatie verwerken omdat het vroege selectie model van selectieve aandacht dan niet goed kan werken en men dus ook irrelevante informatie zal verwerken.

Aanpassen van de display
Om een zo snel mogelijke identificatie van relevante informatie te bewerkstelligen moet de display van de TomTom aan de volgende eisen voldoen:
  • Hoge contrasten in de display
  • Informatie moet duidelijk en niet ambigue zijn
  • De belangrijkste informatie moet uit het beeld springen ("pop-out effect") door bij voorkeur een unieke en opvallende kleur
  • De display moet een hoge resolutie hebben
  • De audio-boodschappen moet ingesproken zijn door een mens en niet door een computer gefabriceerd zijn, het laatste kost meer tijd om te decoderen

Op dit moment zijn er TomTom's in omloop waarbij de informatie-overdracht grotendeels via een spraaksysteem loopt. Ik moet zeggen dat ik dit al een verbetering vind ten opzichte van de grotendeels visuele TomTom's, maar dat ik betwijfel of de rijvaardigheid en veiligheid van het autorijden positief beïvloed wordt. Ook het verwerken van informatie die via het gehoor gepresenteerd wordt levert een grote cognitieve belasting op, mede omdat je de gesproken informatie zelf nog om moet zetten naar een visueel beeld om de juiste route te volgen. Het lijkt mij daarom het beste om iemand naast je in de auto te hebben die je de weg wijst, eventueel aan de hand van een vooraf uitgezochte routeplanning.
© 2008 - 2017 Melod, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
TomTom HD Traffic - de beste autonavigatieTomTom HD Traffic - de beste autonavigatieTomTom HD Traffic is volgens de producent van navigatiesystemen zelf een revolutie op gebied van auto-navigatie. Dankzij…
Het bedrijf TomTomHet bedrijf TomTomHet bedrijf TomTom bestaat sinds 1991 en kon vooral zo snel groeien dankzij de populariteit van haar autonavigatiesystee…
De routeplanner, we kunnen niet meer zonder!De routeplanner, wat is het en wat doet het? Waarom kunnen we tegenwoordig niet meer zonder? Dit artikel zet een aantal…
Beste navigatiesystemen & navigatie apps in 2016De beste navigatiesystemen voor 2016 en van 2015. Ook zijn de beste navigatie-apps voor in de auto op een rij gezet. De…
TomTom heeft navigeren gemakkelijk gemaaktTomTom heeft navigeren gemakkelijk gemaaktNavigatiesystemen zijn niet meer weg te denken uit het moderne verkeer. TomTom was een der eersten die een navigatiesyst…

Reageer op het artikel "De vermeende veiligheid van de TomTom"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Iekje (infoteur), 30-09-2008 02:02 #2
Persoonlijk vind ik de TomTom of andere navigatiesystemen een verarming van je geografische kennis. Zelf hoef je niet meer na te denken, waardoor je kennis van het wegennetwerk afneemt en/of verdwijnt. Moesten we vroeger lachen bij de Vakantieman omdat vakantiegangers totaal verkeerd zaten met hun aanwijzing van opgegeven steden, weten we door zulke navigatiesystemen niet meer of we nu naar het noorden, zuiden, oosten of westen gaan. Ik moet denken aan mijn ex-schoonvader; hij wist je haarfijn uit te leggen hoe je ergens heen moest rijden middels herkenningspunten (kroeg op de hoek, boerderij met geel hek etc.) en het was waar, je kwam zeker op plaats van bestemming uit. De TomTom zal zeker voor minder ruzies zorgen in de auto, dat is het enige voordeel wat ik er in zie.

Edze, 19-07-2008 18:41 #1
Voor mijn werk zit ik behoorlijk veel op de weg en maak dan ook regelmatig gebruik van routeplanners. Tegenwoordig heb ik er 1 in mijn telefoon. Dat apparaat leg in in de regel gewoon ergens neer en luister gewoon naar de aanwijzingen. Zo wordt je dus ook niet afgeleid door mooie bewegende beelden. Kijk vroeger vertelde de bijrijder waar je naar toe moest. Meer functie heeft een routeplanner voor mij ook niet nodig.

Infoteur: Melod
Laatste update: 20-07-2009
Gepubliceerd: 19-07-2008
Rubriek: Mijn kijk op…
Subrubriek: Auto en vervoer
Reacties: 2
Mijn kijk op…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook een mening en/of ervaring beschrijven.
Schrijf mee!