De Noord-Zuidlijn in Amsterdam en Keulen

Ik ben fervent tegenstander van de Noord-Zuidlijn, in ieder geval het traject door het centrum van Amsterdam. De gemeente heeft onvoldoende rekening gehouden met risico's, de (financiële) gevolgen van de aanleg en de burgers die direct langs de lijn wonen. En als inwoner van Amsterdam en als ervaringsdeskundige van de situatie aan de Vijzelgracht geef ik in het volgende stuk mijn kijk op de Noord-Zuidlijn in Amsterdam en een vergelijkbare situatie in de Duitse stad Keulen.

Vijzelstraat en Vijzelgracht

Ik heb eerder over de geschiedenis van de aanleg geschreven. Tussen 2002-2008 reed ik dagelijks via de Vijzelgracht naar mijn werk en heb de bouwput en de verzakkingen aldaar van nabij meegemaakt. Mijn werkadres aan de Herengracht was een steenworp verwijderd van het huidige Stadsarchief Amsterdam (in het voormalige hoofdkantoor van de Nederlandsche Handel-Maatschappij en later ABN Amro Bank) aan de Vijzelstraat. Tevens heb ik de 5-jaar durende verbouwing van datzelfde Stadsarchief meegemaakt. Op 12 september 2007 was pas de officiële opening. De verbouwingskosten bedroegen EUR 65 miljoen en er was sprake van een forse overschrijding van de begroting. De verbouwing van het uit 1926 stammende gebouw duurde langer dan de oorspronkelijke bouw ervan. Het resultaat mag er overigens wezen.

Mocht er doorgegaan worden met de aanleg van de Noord-Zuidlijn, dan vrees ik met grote vrezen dat er meerdere gebouwen gaan verzakken/instorten wanneer de tunnelbuizen worden gegraven. Er wordt wel gesuggereerd dat dit het minst riskante deel is van de aanleg, maar hoeveel geloofwaardigheid hebben de aannemers en de gemeente nog. Amsterdam doet zijn best om op de UNESCO-lijst van beschermde stadsgezichten te komen en is tegelijkertijd hard op weg om een deel daarvan te vernietigen. Ik ben niet overtuigd van de noodzaak om een metro-verbinding door de stad naar de Zuidas aan te leggen. De aanleg van de metro van het Centraal Station naar het Amstel Station via de Weesperstraat ging al met veel problemen en kostenoverschrijdingen gepaard. Echter de Weesperstraat is een veel bredere straat dan de route Vijzelstraat-Ferdinand Bolstraat. Bovendien zijn de gebouwen van een andere orde. Namelijk moderner en waarschijnlijk was er meer bekend over de constructie ervan.

Ongeluk in Keulen op 3 maart 2009

Het ongeluk dat op 3 maart 2009 plaatsvond in Keulen, het instorten van het Keulse Stadsarchief met dodelijke afloop, is van belang. De aanleg van de Keulse metro is vergelijkbaar met het project in Amsterdam. In Keulen gaat het ook om een Noord-Zuidlijn – hier Nord-Süd Stadtbahn geheten. Deze lijn van 4 kilometer loopt via het Keulse centraal station door het oude stadshart. Ook in Keulen heeft onder andere de aanleg van deze EUR 1 miljard kostende metrolijn tot een ontwrichtende bouwput geleid. Bovendien is één van de belangrijkste aannemers van de Amsterdamse Noord-Zuidlijn, Züblin, tevens betrokken bij het metroproject in Keulen. Het boorcontract van de Amsterdamse Noord-Zuidlijn is in handen van de Nederlandse aannemer Dura Vermeer en Züblin. Bij de Keulse Noord-Zuidlijn is er sprake van vijf aannemers.

Voor het boorwerk onder de binnenstad van Amsterdam staat een nieuwe methode op het programma, een experiment aldus. Gezien de ervaring in Keulen alle reden om het niet te doen. Toevallig ligt het Amsterdamse Stadsarchief ook langs het traject van de Noord-Zuidlijn. Gezien de verzakkingen aan de nabijgelegen Vijzelgracht loopt dit gebouw het risico om in te zakken in het geval er onder wordt geboord.

Aanleg Keulse metro

In tegenstelling tot de reactie van burgemeester Job Cohen na de verzakkingen aan de Vijzelgracht, was de eerste reactie van de burgemeester van Keulen, Fritz Schramma, dat het “eigenlijk op voorhand al onverantwoord” is om verder te gaan met de aanleg van de Nord-Süd Stadtbahn. Hij liet in de Duitse pers weten dat hij zich sterk afvroeg of het nog überhaupt mogelijk is om een metrolijn aan te leggen in de dichtbevolkte stad. En dat is een zeer terechte vraag. Want in Keulen zijn er door het instorten van het Keulse Stadsarchief dus wel doden gevallen. In Amsterdam zijn er geen doden gevallen bij de verzakkingen aan de Vijzelgracht. Maar dat risico was terdege aanwezig, gezien het feit dat mensen op de bewuste avond in september 2008 in allerijl hun huizen moesten verlaten. Bewoners voelden al dat het die middag niet goed zat, maar de verantwoordelijken waren toen Oostindisch doof voor hun opmerkingen. Die arrogante houding blijkt ook uit het rapport van de Gemeentelijke Ombudsman van 3 maart 2009.

Alternatieve Noord-Zuidlijn

Het enige deel van de Noord-Zuidlijn dat nodig kan zijn is de verbinding van Amsterdam-Noord met het Centraal Station. De verbinding van het Centraal Station naar de Zuidas kan via de bestaande ringlijn langs het Amstel Station. Van de al uitgegraven metrostations kunnen ondergrondse centra (zoals in het Canadese Montreal – bovengronds wonen en ondergronds winkelen), dan wel parkeergarages worden gemaakt. Het risico op instortende gebouwen, doden en verder oplopende kosten is groter dan het gevoel dat er geld is verspild aan het reeds gedane graafwerk.

Falend risicomanagement als conclusie

Het gemeentebestuur heeft bij de besluitvorming rondom de aanleg bewust gelogen of op zijn minst de situatie zwaar onderschat. “Wij zijn trendsettend in de wereld als het gaat om risicomanagement… We zijn koplopers in risicomanagement… Op basis van ervaring elders in de wereld hebben we die expertise geperfectioneerd. Het is niet voor niets dat één van de medewerkers van het Bureau Noord-Zuidlijn zojuist is benoemd tot professor in Delft,” riep Mark van der Horst, toenmalig Amsterdams wethouder voor Verkeer, Vervoer, Infrastructuur, Zeehavens en Glasvezel, euforisch tijdens een interview met NOVA in 2003 over de verzekerbaarheid van de risico’s rondom de aanleg van de Noord-Zuidlijn. En de verantwoordelijk wethouder daarvoor, Geert Dales, zei bij de beslissende raadsvergadering in 2002 dat de gemeente alles onder controle had. Dat is helaas niet gebleken.

Zie ook:
Een terugblik op de Amsterdamse Noord-Zuidlijn
Gemeentelijke drogredenen om de Noord-Zuidlijn aan te leggen
Wethouders blunderden bij aanleg Noord-Zuidlijn
Kosten-batenanalyse van de Noord-Zuidlijn © 2009 - 2010 Vrijdenker, gepubliceerd in Auto en Vervoer (Mijn kijk op...) op 05-03-2009, laatst gewijzigd op 25-03-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Vrijdenker is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Gemeentelijke drogredenen om de Noord-Zuidlijn aan te leggen: Zelfs nadat de forse verzakkingen aan de Vijzelgracht voor een tweede maal optraden in september 2008 verdedigden burgemeester Job Cohen en wetho…
• [Frans] Parijs, enkele bezienswaardigheden (3): Of u het nu zoekt voor een spreekbeurt Frans, of dat u binnenkort naar Parijs gaat, of gewoon geïnteresseerd bent in een stukje Frans. Voor u onderstaand wat m…
• Wethouders blunderden bij aanleg Noord-Zuidlijn: De gemeente Amsterdam heeft van begin af aan de bouwtechniek overschat en de bouwkosten onderschat. Geert Dales, verantwoordelijk wethouder ten tijde van de b…
• Regels afmeren in Amsterdam: Regels zijn er om je aan te houden en het voor iedere plezierig temaken, zo ook de regels voor het afmeren in Amsterdam en omstreken. Sommige regels koment van het Binnenvaartpol…
• Bezienswaardigheden van Keulen: Als je er een weekendje uit wilt kun je natuurlijk kiezen voor een leuke stad in je eigen land, maar, waarom niet naar onze oosterburen? Duitsland is een fantastisch land met…