Het 'ik-zit-liever-alleen'- fenomeen

Bijna iedereen doet het. Bijna iedereen gaat op zoek naar een zo leeg mogelijke plek in de trein, bus, metro of tram. De vier-persoons-zitjes in de trein worden zelden (behalve in de spitsuren) bezet door vier personen. De vier personen zitten vaker liever verspreidt in de trein, met hun grote tas of laptop als medereiziger. Het is een feit dat de meeste mensen liever alleen zitten dan naast elkaar plaats nemen. Waar komt dit toch vandaan? Waarom maken we niet een praatje met een wildvreemde? Elke keer als ik de trein instap, schieten mijn ogen van links naar rechts, op zoek naar die ene, lege plek. Het liefst bij het raam, zodat ik het tafeltje ook in beslag kan nemen. Als ik eenmaal zit, kijk ik geërgerd op als er iemand tegenover me of naast me komt zitten. Het gebeurt niet vaak, maar het gebeurt. Ik zie het bij mezelf en ik zie het bij anderen: ik zit liever alleen. Ik heb liever dat alle zitplaatsen vrij zijn, zodat mijn tas en voeten ook plaats hebben. Het liefst zonder ik me af met mijn i-pod en kijk ik de hele treinreis naar buiten of in mijn studieboek. Het treinreizen van A naar B is een collectieve onderneming van al de reizigers, maar iedereen gedraagt zich als een individu. Waarom?

Onbekend maakt onzeker

Soms, heel soms, is er zomaar een gesprek tussen mij en een medereiziger. Over vertraging, iemand die zich raar gedraagt, het weer of de studieboeken. We zeggen elkaar gedag als we de trein uitgaan en ik voel dat ik de hele wereld aankan. Alsof ik iets onmogelijks voor elkaar gekregen heb. En dat terwijl het zo normaal is, of was: een praatje maken met iemand die je niet kent. Mensen doen dat wel meer, maar meestal in een veilige omgeving: bijvoorbeeld tijdens het uitgaan, met die leuke persoon. Je weet iets van die persoon. Je weet waar hij uitgaat. Je weet iets over zijn muzieksmaak. Je ziet wat voor vrienden of vriendinnen die persoon heeft, zijn kledingstijl, zijn dansje. In de trein is het onbekend terrein. Je kan niet eens met zekerheid zeggen waar die persoon heengaat. Het is gewoon een individu, een treinreiziger. In de trein komt geen bepaald type mensen, je weet dus niet wat je aan kan treffen. Maakt dat de mens onzeker? Splitsen we ons daarom op en zoeken een veilige, lege plek? Gaan we ergens zitten waar we niet met onbekende dingen geconfronteerd hoeven te worden? Of zit het hem ergens anders in..

Privacy

Waar is de privacy deze tijd? Niet alleen in de winkels en op stations hangen camera's. Ondertussen sieren ze de straten, alert op verdachte gebeurtenissen en/of personen. Al onze gegevens zijn na te trekken, al de dingen die we doen. Satellieten, grote computers die allerlei informatie verzamelen over van alles en nog wat. Wie het Juvenalis Dilemma van Dan Brown gelezen heeft, zal zich na afloop bekeken en gevolgd voelen. Realiteit of niet, de FBI bestaat en er worden aanslagen verijdeld, dus er is iets dat ons, of sommigen, in de gaten houdt. Maar even terug naar kleine schaal: veel van jezelf is bekend bij de mensen om je heen. Maar niet overal. In de trein kan je je lekker anoniem terugtrekken en even een stukje privacy meemaken. Zoeken mensen gewoon een stukje privacy op in de trein, die ze elders niet altijd hebben? Zitten we daarom zo vaak zo ver van elkaar verwijderd? Om maar even aan de buitenwereld te kunnen ontsnappen? Hebben jullie, net als ik, niet vaker van dat soort 'ik zit liever alleen'- momenten?