Verwende kinderen worden verwaarloosd

We willen onze kinderen niet in de weg staan. We zeggen dat de wereld aan hun voeten ligt en dat ze alles kunnen bereiken wat ze maar willen. We vervullen al hun wensen en beschermen ze tegen elk 'kwaad'. Maar doen we ze daarmee niet tekort? Want hoe komt het dat steeds meer ouders problemen hebben met de opvoeding van hun kind (eren)? Opvoedinstituten schieten als paddestoelen uit de grond. Zelfs tv-programma's spelen hier op in. Waar gaat het mis en wat doen we eraan?

Te weinig frustratie

De Idols-kandidate heeft zojuist hartverscheurend vals een onherkenbare melodie gezongen en is afgeserveerd door de jury. Eenmaal buiten de deur wordt ze in de armen gesloten door haar moeder die het kind troost met de woorden dat de jury er niets van snapt en dat haar dochter er heus wel zal komen. Zelf denk je ook weleens: Moet dat nou zo?, als je ziet hoe deze kinderen worden afgemaakt voor het oog van miljoenen kijkers. Maar meer nog denk ik: Waarom heeft de vader of moeder het kind nooit verteld dat ze niet kan zingen? Het heeft te maken met het feit dat we onze kinderen te weinig frustreren. We voeden ze heden ten dage op met het idee dat er geen grenzen zijn aan hun mogelijkheden. Tot ze hardhandig met de neus op de feiten worden gedrukt. Alles kon en mocht van mama, alles kreeg je van papa, de wereld draaide thuis om jou, maar nu sta je daar met je overdreven gevoel van eigenwaarde, met het idee dat de wereld bedoeld was om het jou naar de zin te maken. En dan volgt de ontgoocheling.

Modern opvoed-ideaal

Zo'n vijftig jaar geleden probeerden ouders hun kinderen op te voeden tot fatsoenlijke burgers. Kinderen moest je discipline bijbrengen. Het was een opvoed-ideaal dat ons, ouders van na de jaren zestig, met afschuw vervult. Veel te autoritair, te weinig aandacht voor de tere kinderziel. In de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw is dat overzichtelijke opvoed-ideaal dan ook definitief bij het groot vuil gezet. De nieuwe opvoedstrategie was gericht op persoonlijke ontwikkeling van kinderen. Kinderen moesten vooral veel liefde en ruimte krijgen om zich te ontwikkelen tot gelukkige mensen. Over regels en grenzen ging het nauwelijks meer. Dat nieuwe ideaal klonk mooi, maar was erg onduidelijk. Of een kind wel of niet luistert en zich aan regels houdt is eenvoudig vast te stellen. Maar hoe beoordeel je of het zich persoonlijk goed ontwikkelt en hoe krijg je het voor elkaar dat het zich gelukkig voelt?

Grenzeloze liefde

Alles voor het kind
Veel ouders willen tegenwoordig aardig gevonden worden door hun kinderen. Ze stemmen hun tijd af op de behoeften van hun kinderen. Soms worden er wel afspraken gemaakt over b.v. eten, vriendjes/vriendinnetjes meenemen naar huis, tv kijken, computeren. Maar veel ouders hebben het zo druk met hun eigen sociale leven, dat de afspraken verwateren. Ook gebeurt het vaak dat beide ouders niet één lijn trekken omtrent de afgesproken regels en om de lieve vrede maar toegeven aan de wensen van het kind. Als dan het gevolg is dat uiteindelijk het kind de baas is in huis, niet meer luistert, omdat het weet, dat het toch wel zijn zin krijgt, worden ouders onzeker. Dat voelen kinderen feilloos aan. Veel ouders geven hun kinderen veel liefde, hebben eindeloos geduld en doen er alles aan om te voorkomen dat het kind zich verveelt of zich verdrietig voelt.

Recht op geluk
Er is momenteel een trend onder een steeds grotere groep ouders van jonge kinderen, die denkt dat er overal gevaren loeren: een kind kán het slachtoffer worden van pesten, het kán lijden onder het feit dat het niet populair is in de klas, het kán faalangstig, dyslectisch of contactgestoord worden. Over die gevaren lezen ze in tijdschriften en boeken over opvoeding. Deskundigen houden hen voor dat ze voortdurend moeten opletten en hun kinderen moeten begeleiden om te voorkomen dat ze ergens in hun jeugd een beschadiging oplopen waar ze hun hele leven onder zullen lijden. Daarbij speelt de nadruk die wij leggen op geluk een belangrijke rol. Natuurlijk willen alle ouders dat hun kinderen een gelukkig leven leiden. Maar vroeger ging het daarbij om praktisch geluk. Wanneer je je kinderen goed te eten gaf en nette kleren en naar een goede school kon sturen kwam je een heel eind. Tegenwoordig willen we voor onze kinderen, maar ook voor onszelf, een probleemloos leven. Onze kinderen moeten gelukkig worden. Geluk is maakbaar volgens sommige psychologen. We halen elk kiezelsteentje voor hun voeten weg en elke schram wordt met liefde en een vrolijk gekleurde pleister bedekt.

Verwennen is een vorm van verwaarlozing

Het kind in het middelpunt
Als het even kan, willen ouders dat hun kind het beter heeft dan zij zelf hebben gehad. Als zij streng zijn opgevoed, willen ze vooral vrienden zijn met hun kind en geen strikte regels stellen. Als zij geen leuke kleren hadden, zal hun kind die wel krijgen, ook al moeten ze er bij wijze van spreken een lening voor afsluiten. Als zij het druk hebben, moet dat gecompenseerd worden met kindvriendelijk amusement tijdens elk vrij uurtje, de zogenaamde 'kwaliteitsuren'. En dat resulteert in kinderen die uiteindelijk grenzeloos verwend worden. Pubers die merkkleding moeten hebben, basisschoolkinderen die de vakantiebestemming bepalen, moeders die dagelijks verschillende maaltijden koken, omdat het kind niet lust wat de pot schaft. Ouders die niet meer weten wat ze hun prinsje of prinsesje dit jaar weer voor hun verjaardag moeten geven, want ze hebben bijna alles al.

Grenzen stellen én bewaken
Veel kinderen worden door hun ouders grenzeloos verwend. Uit liefde, uit schuldgevoel, uit verlangen hun kind gelukkig te maken geven veel ouders (niet allemaal gelukkig!) hun kinderen van alles te veel. Maar verwennen is een vorm van verwaarlozing. Om zich goed te kunnen ontwikkelen heeft een kind natuurlijk allereerst liefde, geborgenheid en veiligheid nodig. Een kind moet erop kunnen rekenen dat zijn ouders er voor hem zijn, dat ze hem zullen beschermen en helpen waar nodig. Daarnaast moet een kind zich kunnen uiten en moet het de ruimte krijgen om de wereld om hem heen te verkennen en zelfstandig te worden. Maar kinderen hebben ook heel hard nodig dat hun gedrag wordt begrensd. Een kind aan wie te weinig grenzen worden gesteld ontwikkelt zich tot een egocentrisch wezen dat niet in staat is om zich in anderen te verplaatsen of rekening met hen te houden. Bovendien leert zo'n kind niet om te gaan met frustraties of teleurstelling. Het ligt altijd aan een ander wanneer er iets fout gaat in hun leven. Ze hebben een beeld van zichzelf dat niet overeenkomt met de realtitiet en het leven zal hun daar vroeg of laat pijnlijk mee confronteren. Zeker als ze op eigen benen moeten staan. Daarom moeten ze van jongs af aan leren met tegenslagen om te gaan. Ze mogen zich wel eens vervelen. Dat stimuleert hun geest tot creatief denken om die verveling te doorbreken. Laat ze maar een keer hun hoofd stoten. Een nieuwe merkbroek kan wel wachten tot de verjaardag. En die nieuwe gadget, daar zijn ze nog te jong voor.

Conclusie
Het is niet de plicht van ouders om hun kind gelukkig te maken door het in alles te ontzien of zijn zin te geven. Integendeel: door kinderen af en toe te frustreren, door regels te stellen en dingen te weigeren leren we ze om te gaan met beperkingen en problemen. En dat ze die in hun volwassen leven zullen tegenkomen staat vast. © 2008 - 2009 Staal, gepubliceerd in Educatie en School (Mijn kijk op...) op 13-10-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Staal is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Wat is Pedagogisch Adviseren?: Pedagogisch adviseren is een makkelijk toegankelijke en kortdurende, individuele ondersteuning van een pedagogisch geschoolde beroepskracht aan ouders bij lichte opvoedingsprob…
• Het belang van voor- en vroegschoolse educatie: In situaties waar kinderen een verhoogd risico op een taalachterstand lopen, kunnen programma's voor voor- en vroegschoolse educatie worden ingezet. Dit zijn o…
• Joodse opvoeding: opvoeden moeilijk opvoedbare kinderen: Sommige kinderen zijn heel makkelijk op te voeden. Ze werken mee, zijn gelukkig, flexibel en genieten. Ouders worden geprezen om zulke kinderen. Maar…
• Taken van de pedagoog: De pedagogiek houdt zich bezig met de opvoeding. Een andere naam voor pedagogiek is opvoedingsleer, opvoedkunde of opvoedingswetenschap. Iemand die pedagogiek uitoefent noemen we een p…
• Opvoedingsstijlen: Als opvoeder voed je je kind op op de manier waarop je denkt dat het goed is. Maar je hebt verschillende stijlen van opvoeden. Door deze stijlen te benoemen kun je wat meer zicht krijgen o…