InfoNu.nl > Mijn kijk op… > Educatie en school > Pisa onderzoek: Rekenen en Taal

Pisa onderzoek: Rekenen en Taal

Uit het Pisa onderzoek is gebleken dat Nederland op een 11de plaats staat als het gaat om rekenprestaties van 15 jarigen. Op het gebied van lezen doen we het iets beter en staan we 10de. Dit was voor de minister rede om in te grijpen en te eisen dat basisscholen meer aandacht zouden besteden aan rekenen en taal. Dat dit misschien iets te kort door de bocht is, staat in dit artikel beschreven. Het is ook een handig artikel voor ouders die meer willen weten over rekenen- en taalonderwijs.

Rekenen en Taal

Zowel deskundigen als de politiek zijn het eens. Nederlandse kinderen scoren te laag op het gebied van rekenen en taal en moeten dus worden bijgespijkerd. Het idee is dat er meer aandacht aan deze vakken moet worden gegeven door meer tijd er in te investeren en betere instructies te geven. Op zich klopt dat. Het is echt zo dat meer oefentijd en betere instructies leiden tot betere prestaties. Dat klinkt goed. Hup, meer taal en rekenen en het zal goed komen. Een meer kritische lezer zal zich direct een aantal vragen stellen. Hoeveel meer tijd moet er geïnvesteerd worden? Hoeveel rekentijd is eigenlijk normaal? Hoe kun u instructies eigenlijk verbeteren? En welke resultaten worden dan beter? Politici schermen met allerlei internationale onderzoeken waaruit zou blijken dat we behoren tot het afvoerputje van de westerse wereld. Onze leerlingen zouden nog net geen analfabeet en geen sommetje kunnen maken. Gelukkig zijn er dan weer andere deskundigen die weten te vertellen dat het allemaal wel weer mee valt. Moet u zich eens indenken wat al dat nieuws betekent voor de leerkracht van uw kind. Die moet toch zo langzamerhand denken dat hij of zij echt helemaal niets meer goed kan doen.

Resultaten van Rekenen en Taal

Voor een groot internationaal onderzoek, het Pisa onderzoek, worden de resultaten van 15-jarigen gemeten en per land vergeleken. Nederland kwam in 2009 op het gebied van wiskunde als 11e uit de bus en op het gebied van lezen als 10e. Toen de gegevens bekend werden in december 2010, gingen direct alle alarmbellen rinkelen. Zo laag hadden ‘we’ nog nooit gestaan. Reden tot paniek dus. Bij een betere bestudering van de lijst, kunnen we het alweer rustiger aan doen. Bovenaan staat Shanghai-China. Vreemd dat een stad kan deelnemen aan dit onderzoek. Want ook Hong-Kong China komt twee keer terug in de lijst. Het lijkt me dat, wanneer de resultaten van geheel China worden meegeteld, dus inclusief die van platste plattelanders, China geheel uit de lijst verdwijnt. Neemt niet weg dat Azië het heel goed doet op de Pisa lijst. Maar naast de stijging op de Pisa lijst, stijgt het aantal zelfmoorden onder jongeren in die contreien evenredig. Dat lijkt me toch geen leuk vooruitzicht voor onze kindertjes. We kunnen ons beter concentreren op landen die wat dichter bij ons liggen om een vergelijking mee te maken. Liechtenstein en Zwitserland scoren horen dan Nederland op het gebied van wiskunde, maar staan lager als het gaat om lezen. Alleen Finland en in mindere mate Canada zijn interessante landen voor Nederland. Het zou daarom slim zijn om daar eens een kijkje te gaan nemen.

Meer Rekenen en Taal

Gelukkig is grondig onderzoek niet nodig als u in de politiek zit. Toen de Pisa paniek was geluwd, kwam de minister met de oplossing. Meer aandacht voor rekenen en taal, te beginnen bij de basisschool. Zoals eerder gesteld: prima, want hoe meer tijd u aan een vak besteedt, hoe beter de leerlingen zullen worden. Een ook een verbetering van de instructie levert een betere prestatie op. Maar daar begint de schoen alweer te wringen. Hoeveel is ‘meer’ en wat is ‘beter’. Intussen grijpen leerkrachten hun kans. Lang genoeg hebben ze zich moeten inhouden en het ‘realistisch rekenen’ moeten accepteren en zich leuke taallesjes met veel spreekoefeningen laten welgevallen. Weg daarmee en terug naar het oude stampwerk. Tafels leren! Schriften volschrijven! Elke dag dictees! In het onderwijs wordt nooit iets een beetje bijgesteld, nee elke veranderingen betekent een geweldige koerswijziging.

Hoe moet dat verder met rekenen en taal?

Uw kinderen gaan naar school om te leren. Waarom ze taal moeten leren, kunnen de meeste leerkrachten u en uw kinderen wel uitleggen. Door goed te begrijpen wat iemand zegt en door goed te kunnen lezen en schrijven, kunnen kinderen straks als volwaardig lid van de samenleving meedraaien. Alles is ten slotte taal. Er wordt alleen gecommuniceerd met het geschreven woord. Op de vraag van leerlingen waarom ze toch elke dag uit dat saaie rekenboek moeten werken, weet de leerkracht vaak alleen te melden dat het handig als u boodschappen gaat doen en kunt optellen hoeveel u moet betalen. Dat is natuurlijk niet waar. Rekenen leert de leerling systematisch denken. Oorzaak en gevolg worden logischer en ze kunnen begrijpen waarom bepaalde systemen werken zoals ze werken. Het is bijvoorbeeld niet vreemd dat goede rekenaars ook een computer goed begrijpen. Wat eigenlijk ook niet vreemd is, is dat een leerling die wel goed is in rekenen, maar niet goed in taal, wel weer goed is in werkwoordspelling en ontleden. Dat komt omdat het spellen van werkwoorden is gebaseerd op een heel logisch systeem, net als ontleden. Die twee dingen hebben eigenlijk meer met rekenen dan met taal te maken.

Taal en rekenen zijn daarom de belangrijkste vakken van de basisschool en moeten dus ook zeer veel aandacht krijgen. Zowel kinderen die niet goed kunnen meekomen als kinderen die heel goed zijn, moeten extra aandacht krijgen. En het rekenen en taal hoeft niet zoveel te veranderen. We moeten vooral kijken naar wat er al goed is. Het realistisch rekenen is prima, maar zorg voor meer aandacht voor kinderen die slecht meekomen en zorg voor leuke en uitdagende leerstof voor kinderen die goed kunnen rekenen. Op taal gebied moet de aandacht vooral uitgaan naar spelling en begrijpend lezen, maar ook het technisch lezen moet niet vergeten worden, ook niet in de bovenbouw. Verder is het natuurlijk leuk om op het gebied van taal veel aan taalontwikkeling te doen, zoals het leren van spreekwoorden en gezegden en om veel aandacht te besteden aan het schrijven van opstellen. Daar gaat veel tijd inzitten, maar het is het waard.

Is dat dan alles wat een kind nodig heeft? Taal, rekenen en lezen? Nee natuurlijk niet. Ook de vakken voor wereldoriëntatie zijn belangrijk. Een kind moet inzicht krijgen in de wereld om hem heen. Kringgesprekken kunnen ervoor zorgen dat leerlingen anderen, maar ook zichzelf beter kunnen begrijpen. Sporten is van belang, zeker ook als het wordt ingezet om de sociale omgangsvormen te verbeteren. Expressie is belangrijk. Kinderen leren heel veel van tekenen, handvaardigheid, muziek en vooral ook veel van drama. En er moet op een school veel aandacht zijn voor de sociaal-emotionele vorming van het kind en voor het vormen van een groep, waarbinnen elke leerling zich gewaardeerd voelt en geen enkele leerling met puin in de buik naar school gaat.

Welke school moet ik nou kiezen?

Dat kan natuurlijk niemand voor u bepalen. Maar als de directeur tegen u zegt dat er alleen maar aandacht is voor rekenen en taal op de school, dan zou ik mijn vraagtekens zetten. Probeer te achterhalen wat de directeur daarmee bedoelt. Vraag hoeveel tijd er aan rekenen en taal wordt besteed? En vraag in welke mate er aandacht is voor andere vakken en vooral voor de sociaal-emotionele ontwikkeling van uw kind. Die brede ontwikkeling dreigt nu weer onder te sneeuwen vanwege de aandacht voor taal en rekenen, maar dat is onterecht. Een sociaal goed functioneren individu is in de samenleving net zo belangrijk als iemand die goed is in taal en rekenen. Maar goed, er is geen Pisa onderzoek naar de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen. Wel zijn er onderzoeken naar het welbevinden van Nederlandse jongeren. Wat opvalt is, dat wij daar constant zeer hoog scoren. Doen we toch nog iets goed.
© 2011 - 2017 Hjalmar, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Realistisch rekenen: ideale rekenvorm of kwaliteitsverlies?Realistisch rekenen: ideale rekenvorm of kwaliteitsverlies?Realistisch rekenen wordt verhaaltjesrekenen genoemd. De opdracht voor het kind is verwerkt in een situatie waarin het z…
Soorten basisonderwijsSoorten basisonderwijsIeder kind in Nederland heeft recht op basisonderwijs. Het wordt gegeven aan kinderen van vier tot twaalf jaar en het is…
Engels op de basisschool, op naar tweetalig onderwijsEngels op de basisschool, op naar tweetalig onderwijsIn de hele wereld krijgen kinderen op zeer jonge leeftijd les in een vreemde taal. Ook in de EU-lidstaten is daar veel d…
De staartdeling is weer terug in het rekenonderwijsDe staartdeling is weer terug in het rekenonderwijsHet realistisch rekenen in het basisonderwijs staat onder druk. Het is bedoeld om de kinderen meer plezier in het rekene…
Onderwijs door de jaren heenOnderwijs door de jaren heenIn 1985 heeft het onderwijs grote veranderingen ondergaan. De Wet op het basisonderwijs werd ingevoerd, waardoor de kleu…
Bronnen en referenties
  • Gegevens van de website http://www.pisa.oecd.org/. Op deze site staan de onderzoeksuitkomsten van het Pisa onderzoek in 2009 weergegeven.

Reageer op het artikel "Pisa onderzoek: Rekenen en Taal"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Hjalmar
Gepubliceerd: 13-09-2011
Rubriek: Mijn kijk op…
Subrubriek: Educatie en school
Bronnen en referenties: 1
Mijn kijk op…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook een mening en/of ervaring beschrijven.
Schrijf mee!