InfoNu.nl > Mijn kijk op… > Electronica > Het verbod op de gloeilamp, zinvol of niet?

Het verbod op de gloeilamp, zinvol of niet?

Het verbod op de gloeilamp, zinvol of niet? Vanaf 1 september 2016 is de gloeilamp volledig verboden in de Europese Unie. Het betreft dan niet alleen de productie, maar tevens de verkoop. De EU wil dat alle lampen die niet in energielabel A of B vallen volledig in de ban worden gedaan. Veel mensen missen echter het warme prettige licht van de traditionele gloeilamp. Het alternatief, de spaarlamp, is niet alleen prijzig, maar geeft ook een onprettig licht en bevat giftige kwikdamp. Voorlopig is er nog wel een tussenoplossing mogelijk, de gloeilamp met ingebouwde halogeencapsule. Ondertussen is duidelijk geworden dat door het verbod op de gloeilamp de gasketel harder moet gaan stoken.

Het verbod op de gloeilamp

De Europese Unie is druk bezig om het stroomverbruik in Europa omlaag te krijgen. De reden is bekend en begrijpelijk. De CO2-uitstoot en het verbruik van fossiele brandstoffen moeten omlaag. Zodoende moet ook het stroomverbruik omlaag. Om dit te bereiken worden grote stroomslurpers een voor een aangepakt. De koelkast, de stofzuiger, de vriezer, en ook de gloeilamp. Het bekende peertje geeft met een rendement van slechts 5 tot 10% weinig licht af in verhouding tot het stroomverbruik. Hierdoor valt de gloeilamp in het onrendabele energielabel E.

De energielabels voor lampen
De EU verdeelt het rendement van lampen over vijf energielabels. In de laagste categorie E en D vallen de conventionele gloeilampen en sommige gewone halogeenlampen. In categorie C vallen de gewone halogeenlampen. In energielabel B treffen we de aangepaste lampen met infraroodcoating en verbeterde halogeenlampen. In A vallen de spaarlampen en in energielabel A+ (en verder) vallen de ledlampen.

Het eerste verbod op de productie van heldere (niet matte) gloeilampen met een laag rendement is ingevoerd op 1 september 2009. Eerst werden de gloeilampen van 100 Watt of hoger verboden. In 2010 was de 75 Watt lamp aan de beurt, in 2011 de 60 Watt lamp en in 2012 waren de resterende gloeilampen van 40 Watt of lager aan de beurt. In Nederland geldt dat bestaande winkelvoorraden wel mogen worden opgemaakt. Na 1 september 2016 moeten alle heldere lampen in energielabel A of B vallen en mogen lampen in andere energielabels, en dus ook de gloeilamp, niet meer worden verkocht. Desondanks bleek dat na deze datum webwinkels en gewone winkels de gloeilamp nog steeds verkopen, het betreft dan wel vaak lampen met een laag vermogen of gloeilampen in een speciale uitvoering.

Voor matte lampen (met het bekende witte "melkglas") geldt dat ze vanaf 1 september 2009 in energielabel A moeten vallen, dit is het hoogste rendement. Voor de matte gloeilamp en halogeenlamp is dit een onmogelijke opgaaf, alleen ledlampen en matte spaarlampen halen een dergelijk rendement.

De gloeilamp versus spaarlamp

De laatste heldere doorzichtige gloeilampen worden nog steeds in winkels verkocht, maar de voorraden raken langzaam maar zeker op. Door veel mensen wordt de gloeilamp gemist, het geeft veel sfeer in huis en het licht is aangenaam en kleurecht. Het licht van de gloeilamp wordt namelijk in het hele spectrum uitgezonden, dit maakt dat de kleurechtheid erg hoog is, en dit wordt als prettig ervaren. De spaarlamp daarentegen geeft licht af met een onprettige lichtfrequentie in een smal spectrum. Dit wordt als onprettig ervaren. Bovendien is de spaarlamp zeer slecht voor het milieu, het bevat zeer giftige kwikdampen. Het aantal spaarlampen dat mensen na gebruik inleveren bij een geschikt afvalpunt is zeer laag, de meeste spaarlampen belanden in de gewone huiscontainer en het kwik komt in het milieu terecht. Een andere slechte eigenschap van de spaarlamp is de schadelijke UV-straling, deze straling is ongezond.

De gloeilamp met ingebouwde halogeencapsule

Voor mensen die de gloeilamp missen is er een tussenoplossing verkrijgbaar. Halogeenlampen halen een iets hoger rendement dan een gloeilamp (ze verbruiken tot ongeveer 30% minder energie dan de conventionele gloeilamp). De halogeenlampen vallen in energielabel C of D. Er is een versie verkrijgbaar waarbij fabrikanten de traditionele gloeilamp hebben voorzien van een ingebouwde halogeenlamp. Hierdoor heeft de gebruiker enigszins het idee dat een soort van gloeilamp wordt gebruikt. Deze lamp geeft in elk geval een prettiger licht dan de spaar- of ledlamp, maar wel een iets bleker licht dan de gloeilamp. Het is echter de vraag hoe lang deze halogeencapsule met traditionele schroefdraad in de EU nog verkocht mag worden. Zoals gezegd moesten na 1 september 2016 alle heldere lampen in energielabel A of B vallen, maar inmiddels is het verbod voor halogeenlampen vanaf 1 september 2016 verplaatst naar september 2018. Dit uitstel is tot stand gekomen onder druk van lobbyisten zoals de industrieassociatie LightingEurope, die stellen dat de markt voor ledlampen er nog niet klaar voor is om de halogeenlamp geheel te vervangen.

Halogeenlampen zijn feitelijk gloeilampen waarbij het gas zich onder hoge druk in de ballon bevindt. Deze hogere druk gaat de verdamping van de gloeidraad tegen, hetgeen bij gewone gloeilampen veel voorkomt. Aan een halogeenlamp is halogeen toegevoegd, dit halogeen zorgt ervoor dat in een reactie verdampte deeltjes van de gloeidraad weer terug op de gloeidraad worden afgezet. Hierdoor gaat de gloeidraad onder hogere temperaturen langer mee dan bij een gewone gloeilamp. Hogere temperaturen betekent dat de lamp een hoger rendement kan behalen: meer licht in verhouding tot het energieverbruik.

Het verbod op de gloeilamp helpt CO2-uitstoot niet geheel afnemen

Uit een artikel van de Volkskrant (zie bronvermeldingen **) blijkt dat onderzoek van Energieonderzoekcentrum Nederland (ECN) uit 2011 heeft uitgewezen dat het verbod op de gloeilamp het energieverbruik en CO2-uitstoot niet geheel doet afnemen. Het ECN spreekt volgens de Volkskrant zelfs van een toename van de CO2-emissie van 0,05 megaton CO2 tot 2020. Het verbod op de gloeilamp heeft dus een averechts effect volgens het ECN. Gloeilampen hebben een laag rendement van 5 tot 10 % en geven veel warmte af, ze helpen dus mee om het huis te verwarmen. Dankzij het verbod op de gloeilamp moet deze weggevallen warmte nu worden opgebracht door de gasketel, die dus harder moet gaan stoken om het huis op de gewenste temperatuur te krijgen. Op de website van het ECN (zie bronvermeldingen***) wordt deze bewering uit het Volkskrant artikel echter anders weergegeven, daar staat dat:

Op de lange termijn bespaart zon verbod (verbod op de gloeilamp) wel degelijk energie en leidt het tot minder uitstoot van broeikasgassen. Het extra aardgasverbruik doordat er meer gestookt wordt is namelijk veel minder dan de energie die bespaard wordt.

Ook is het rendement van de meeste gasketels hoger dan die van een gloeilamp, waardoor het extra gasverbruik als gevolg van de afgenomen warmte van niet langer gebruikte gloeilampen toch minder energie kost. Echter, er is nog een aspect; volgens het Europese systeem van emissiehandel (ETS), dat de jaarlijkse emissieplafonds wettelijk regelt, zal een huishoudelijke energiebesparing ervoor zorgen dat er meer CO2-uitstoot elders mag plaatsvinden, bijvoorbeeld in de industrie of landbouw. Een energiebesparing op een "plek" zorgt voor een toename op een andere "plek". Naar verwachting zal pas na 2020, als nieuwe emissieplafonds worden vastgesteld, een echte energiebesparing een feit zijn.

Toch is er nog een argument dat het verbod op de gewone gloeilamp in twijfel kan trekken: alle energie wordt in de toekomst duurzaam opgewekt, gebruik van fossiele brandstoffen gaat verdwijnen. Als straks toch alle energie via wind- water- en zonne-energie wordt opgewekt is er geen sprake meer van CO2-uistoot, en kan, indien er genoeg "schone" stroom wordt geproduceerd, net zo goed de oude gloeilamp weer terugkeren.

Conclusie

Resultaat van het verbod op de gloeilampen: we zijn het kleurechte licht van de gloeilamp kwijt, het milieu wordt extra vervuild doordat gebruikers hun spaarlampen met het giftige kwik in de afvalbak gooien, de gasketel moet volgens sommigen harder stoken om het huis te verwarmen, en de CO2-uitstoot neemt niet af als gevolg van de emissieplafonds tot 2020. Ledlampen zijn een mooi alternatief maar geven niet het warme licht dat de gloeilamp wel geeft, en woonplezier is ook wat waard. Mocht in de toekomst voldoende duurzame stroom worden opgewekt, dan kan net zo goed aan de echte liefhebbers de mogelijkheid worden geboden de gloeilamp weer te gaan gebruiken (mits er genoeg stroomcapaciteit voorradig is).
© 2014 - 2017 Blauwevinvis, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De spaarlamp: bespaar op je energieverbruikDe spaarlamp: bespaar op je energieverbruikVeel mensen staan negatief tegenover de spaarlamp, het zou ongezellig licht geven en duur in de aanschaf zijn. De spaarl…
Philips lighting; van gloeilamp via spaarlamp tot LED-lampPhilips lighting; van gloeilamp via spaarlamp tot LED-lampIn 1885 maakte Philips al de eerste gloeilamp, een kooldraadlamp van het type Swan. Hier kun je meer lezen over het aanb…
De gloeilamp gaat verdwijnenDe gloeilamp gaat verdwijnenEr blijkt een run op gloeilampen, want als eerste zal de 100 watt gloeilamp binnenkort uit de schappen verdwijnen. Om de…
Hoe kan je energie besparen met spaarlampen?Hoe kan je energie besparen met spaarlampen?Als je in huis minder energie wil verbruiken, dan zijn spaarlampen een van de aangewezen middelen. Spaarlampen gaan lang…
Soorten verlichting: Gloeilamp, spaarlamp of LED verlichtingSoorten verlichting: Gloeilamp, spaarlamp of LED verlichtingIedereen heeft nood aan licht, eender waar, eender wanneer. Als het natuurlijke daglicht weggenomen wordt is er nood aan…
Bronnen en referenties
  • http://ec.europa.eu/energy/lumen/overview/whatchanges/index_nl.htm
  • http://ec.europa.eu/energy/lumen/overview/avariedchoice/chalo/index_nl.htm
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Halogen_lamp
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Halogeenlamp
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Spaarlamp
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Gloeilamp
  • http://www.volkskrant.nl/economie/waarom-we-de-gloeilamp-zo-gaan-missen~a2881946/
  • http://www.volkskrant.nl/economie/waarom-het-verbod-op-de-gloeilamp-voorlopig-averechts-werkt~a2887042/ **
  • http://www.volkskrant.nl/archief/warmte-van-gloeilamp-heeft-nut~a2887235/
  • http://spaarlampramp.wordpress.com/uv-straling/
  • http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=1T3ETN34
  • http://www.trouw.nl/tr/nl/4332/Groen/article/detail/3001230/2011/10/29/Meeste-spaarlampen-niet-ingeleverd.dhtml
  • https://www.ecn.nl/newsletter/dutch/2011/oktober/verbod-peertjes-werkt-niet/ ***
  • https://www.technischeunie.nl/nieuws/verbod_op_halogeenlamp_uitgesteld_tot_2018/loc30000098
  • https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/apparaten-en-verlichting/energiezuinig-verlichten-kies-led/gloeilamp-en-halogeenlamp-bijna-uitgedoofd/

Reageer op het artikel "Het verbod op de gloeilamp, zinvol of niet?"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Xen, 30-10-2016 01:03 #3
Is er ooit onderzoek gedaan naar hoeveel mensen het eens zijn met het verbod en wie niet?

En hoeveel mensen nog steeds gloeilampen willen gebruiken, en hoeveel ze nog gebruiken (bewust)?

Rogier, 26-06-2016 18:30 #2
Het onderzoek van ECN is verkeerd geciteerd. De bewering die hier gedaan wordt dat het gebruik van spaarlampen leidt tot meer gasverbruik omdat consumenten meer moeten verwarmen als ze afstappen van gloeilampen klopt niet.

ECN zegt hierover op hun site: "Een deel van de lezers concludeerde dat ECN een verbod op gloeilampen nutteloos vindt. Dat is beslist niet het geval. Op de lange termijn bespaart zon verbod wel degelijk energie en leidt het tot minder uitstoot van broeikasgassen. Het extra aardgasverbruik doordat er meer gestookt wordt is namelijk veel minder dan de energie die bespaard wordt."

Lijkt me goed om dit aan te passen in de tekst. Reactie infoteur, 30-06-2016
Dank voor deze reactie. De melding van de website van het ECN is vanaf heden verwerkt in dit artikel.

Hans Rood, 25-04-2016 10:12 #1
Spaarlampen zijn terecht uit de mode. Je kan ze gebruiken totdat ze zwart worden en veel minder licht gaan geven. Je kan ze ook meteen inleveren en vervangen door LEDs. Als warmtebron heeft een gloeilamp het zelfde beroerde rendement als een straalkachel of ventilatorkachel. Mensen met verantwoordelijkheidsgevoel gebruiken geen gloeilampen meer. Er staat teveel op het spel!

hansr

Infoteur: Blauwevinvis
Laatste update: 01-02-2017
Rubriek: Mijn kijk op…
Subrubriek: Electronica
Bronnen en referenties: 15
Reacties: 3
Mijn kijk op…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook een mening en/of ervaring beschrijven.
Schrijf mee!