InfoNu.nl > Mijn kijk op… > Financieel > Is het Sociale Leenstelsel is wel zo sociaal?

Is het Sociale Leenstelsel is wel zo sociaal?

Is het Sociale Leenstelsel is wel zo sociaal? Minister Jet Bussemaker presenteerde in de laatste week van mei 2014 heel voldaan het nieuwe sociale leenstelsel voor studenten. Er is door de coalitiepartijen VVD en PvdA een akkoord bereikt met D66 en Groen Links inzake het invoeren van een sociaal leenstelsel. Hierbij wordt de basisbeurs omgezet in een lening. Bussemaker is van mening dat het nieuwe stelsel gunstig en vooral sociaal is voor onze maatschappij. De vraag is voor wie dit leenstelsel dan zo gunstig is.

Het nieuwe leenstelsel

De basisbeurs wordt met ingang van het studiejaar 2015/2016 afgeschaft en studenten moeten geld lenen om de studie te kunnen bekostigen. Er kan geleend worden tot een maximum bedrag van 986 euro per maand. Er dient wel rente te worden betaald over het geleende bedrag en deze rente kan ook tussentijds verhoogd worden. De lening moet worden terugbetaald in 35 jaar. De minimumaflossing bedraagt 1%. Deze terugbetaling begint op het moment dat men méér verdient als het minimumloon. Gaat een student trouwen en is het huwelijk gesloten in gemeenschap van goederen dan is ook de partner aansprakelijk voor het terugbetalen van de lening. De aanvullende beurs die wordt verstrekt voor ouders die gezamenlijk minder dan 46000 euro bruto verdienen zal worden verhoogd van 260 naar 385 euro. Dit bedrag is een gift en hoeft dan ook niet te worden terugbetaald. De O.V. jaarkaart blijft wel geldig voor studenten en wordt verruimd naar studenten van het M.B.O.

Wie is Jet Bussemaker en wat is haar visie?

Jet Bussemaker is de huidige PvdA minister van Onderwijs. Ze werd geboren in 1961, studeerde politicologie en is sedert november 2012 minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Bussemaker geeft aan twee doelen te willen bereiken met het leenstelsel te weten:
  • Studenten moeten beter gaan nadenken over hun keuzes en studietempo
  • Wie hoger opgeleid is kan meer verdienen
  • Er kan meer geld vrijgemaakt worden voor de kwaliteit van het onderwijs

De visie van Bussemaker is dat studenten dienen te beseffen dat het een voorrecht is om te mogen studeren.
Al in 2007 werd door minister Plasterk (PvdA) een voorstel gedaan om te komen tot een leenstelsel. Hij wilde hiermee een deel van de lerarensalarissen financieren, maar dit voorstel is toen niet doorgegaan.

Terugblik in de zeventiger jaren

Tot eind zeventiger jaren van de vorige eeuw was de financiering voor een studie gekoppeld aan de kinderbijslag. De ouders kregen voor een studerend kind vanaf 16 jaar dubbele kinderbijslag en voor een uitwonend studerend kind drie maal de kinderbijslag. Wanneer een student afstudeerde dan gebeurde dit vaak in de zomer en dan werd de kinderbijslag uitgekeerd tot 1 oktober. Daarna moest de aankomend werkzoekende zich inschrijven bij het Gewestelijk Arbeidsbureau en kon men een uitkering krijgen via de R.W.W. De verantwoordelijkheid voor de financiering van de studie lag hiermee lange tijd bij de ouders.

Financiering door de ouders

Voor veel ouders was het vanzelfsprekend dat de kosten voor de studerende kinderen betaald werden vanuit deze kinderbijslag en de overige kosten voor hun eigen rekening kwamen. Menigeen wilde de kinderen niet opzadelen met een studieschuld en vaak gingen beide partners dan ook extra werken. Veel studenten probeerden zelf ook om wat bij te verdienen door in de week-enden of 's avonds een werkgever te vinden. Kinderen waren wel afhankelijk van de ouders maar het gaf ook een gezamenlijk doel in het gezin. Ieder voelde zich verantwoordelijk om de eindstreep te halen. Negatief aspect was dat dit tevens de periode was waarin het voor kinderen erg lastig was om het ouderlijk huis te verlaten als er problemen waren. En juist in de zeventiger jaren waren er grote veranderingen in het onderwijs en in de Nederlandse cultuur. Studenten wilden meer vrijheid in de studiekeuze en meer onafhankelijkheid. Organisaties zoals het J.A.C. (Jongeren advies centrum) streden voor de belangen van de studenten. Zij verzorgden soms tegen de wil van de ouders huisvesting voor jongeren en vroegen een uitkering aan via de sociale dienst. Aan de ouders werd dan tegen hun wil door de Sociale dienst een bijdrage opgelegd.

Basisbeurs voor studenten werd ingesteld in 1986

In 1986 werd de basisbeurs ingesteld en kregen studenten zelf een vast bedrag in handen. Hiermee kregen de studenten onafhankelijkheid van de ouders. Tot de leeftijd van 30 jaar kon men gedurende tien jaar gratis de basisbeurs ontvangen onafhankelijk van het inkomen van de ouders. Voor uitwonenden was de studiebeurs hoger dan voor thuiswonende studenten. Nadat de studiebeurs was ingesteld kregen de studenten een rijkdom die voorheen ongekend was. Het studentenleven veranderde in snel tempo. In de grote studentensteden ontstonden studentencafé's die tot in de late uurtjes open bleven.Controle op thuis wonen of samenwonen van studenten was er nauwelijks of niet. In 1991 werd de O.V. studentenkaart ingevoerd maar dit betekende wel een korting van 60 euro op de basisbeurs van iedere student of men gebruik maakte van de kaart of niet. Dit werd door velen direct al als onrechtvaardig ervaren.

Wijziging van de studiebeurs in 1993

De basisbeurs gaf studenten het recht op tien jaar studiefinanciering. Hierin werd verandering aangebracht in 1993. De studiebeurs werd toen gekoppeld aan de duur van de studietijd. Wie langer dan vijf jaar over de studie deed moest geld gaan lenen. Dit betekende voor de studenten een flinke verandering en er moest meer tempo worden gemaakt. Soms werd een extra jaar dan door de ouders betaald, indien mogelijk zodat er niet geleend hoefde te worden.

Wie wordt de dupe van het nieuwe leenstelsel?

Voor verschillende groepen in de samenleving zal het leenstelsel anders uitpakken.
  • Mensen die weinig geld hebben of een uitkering krijgen zullen niet voor de kinderen kunnen betalen. Deze kinderen moeten dan het gehele studiebedrag lenen en moeten dan een heel groot bedrag terugbetalen na het behalen van de studie. Daarom heeft de overheid bedacht dat er dan een aanvullende beurs verstrekt gaat worden en deze is een gift. Deze hoeft dus niet te worden terugbetaald.
  • Voor ouders die een hoog inkomen hebben is het betalen van de studie voor de kinderen geen probleem. Deze studenten hoeven zich geen zorgen te maken en blijven niet met een studieschuld zitten na het behalen van diploma.
  • Maken we nu een rekensom dan zien we dat iemand die een aanvullende studiebeurs ontvangt in totaal 18080 euro als gift krijgt.
  • Verdienen de ouders méér dan 46000 euro dan krijgt men niks en moet alles geleend worden.
  • Hoe de rekensom gemaakt gaat worden bij gescheiden ouders waarbij alimentatie betaald werd is niet duidelijk.

Eigen visie

Het is triest dat bij deze wijziging van het stelsel weer te weinig rekening gehouden wordt met de middengroepen. Arme mensen worden geholpen, rijke mensen hebben geen problemen. Maar juist de hardwerkende middenklasse die de laatste jaren al zoveel hogere lasten heeft moeten verwerken is de dupe. Sommige ouders hebben vanaf de geboorte van de kinderen de kinderbijslag al apart gezet om later de studie te kunnen betalen, maar in de economische crisis is dit lang niet voor iedereen mogelijk geweest. Mensen hebben te maken gekregen met hogere kosten voor levensonderhoud en waardedaling van hun woning. Tevens bestaat bij velen onzekerheid over het behoud van hun baan.

Studentenvakbond vindt voorstel niet sociaal
Het is dan ook niet te verwonderen dat de studentenvakbonden in opstand komen tegen deze voorstellen die niet sociaal maar voor grote groepen a- sociaal zullen zijn. In eerste instantie zullen V.W.O. studenten die in 2014 examen doen hun plannen niet wijzigen. De komende jaren is het niet ondenkbaar dat veel studenten ofwel naar het buitenland verdwijnen of niet meer gaan studeren omdat de ouders de kosten niet kunnen dragen. Jonge studenten willen niet opgezadeld willen worden met een torenhoge schuldenlast. En hier zijn goede redenen voor:
  • In een tijd waarin veel meer flexibiliteit in de arbeid is ontstaan kan men niet meer zeker zijn van een vaste aanstelling
  • Er zullen méér periodes van werkloosheid zijn tussen twee verschillende banen
  • Een beginnende academicus verdient niet zoveel dat snel aflossen mogelijk is
  • Jonge mensen willen bouwen aan hun toekomst, samenwonen, een huis kopen en kinderen krijgen. Dat valt niet goed samen met het jaren lang afbetalen van een hoge studieschuld.

Tenslotte gaat van deze maatregel een totaal verkeerde boodschap uit. Het devies van de meeste Nederlanders is nog steeds eerst sparen, dan kopen en geen schulden maken . Maar op deze wijze leert de overheid de jongeren dat het maken van schulden een geaccepteerd maatschappelijk verschijnsel is. Je hoort sommige jongeren zeggen dat ze na een eerste begin lekker willen gaan reizen en dan pas verder gaan met de studie. Immers, nu ben je jong en wat later komt dan zien ze dan wel.
© 2014 - 2017 Celientje1, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Sociaal leenstelselSociaal leenstelselWe staan aan de vooravond van een sociaal leenstelsel. Het afschaffen van de studiefinanciering levert een bezuiniging o…
Afschaffen basisbeurs studiefinancieringAfschaffen basisbeurs studiefinancieringHet kabinet ziet het afschaffen van de basisbeurs (onderdeel van de studiefinanciering) als reëele optie, nu er extra be…
Sociaal leenstelsel, argumenten voor en tegenSociaal leenstelsel, argumenten voor en tegenDe basisbeurs voor studenten maakt in september 2015 plaats voor een sociaal leenstelsel. Maar hoe sociaal is dat leenst…
Het sociaal leenstelselHet sociaal leenstelselOp woensdag 28 mei is het sociaal leenstelsel een feit geworden. Dit houdt in dat studenten die vanaf 1 september 2015 g…
Lening in plaats van basisbeursLening in plaats van basisbeursDe slechte economische situatie heeft er in de politiek toe geleid dat de basisbeurs geschrapt gaat worden vanaf het col…
Bronnen en referenties
  • http://nos.nl/artikel/427728-van-basisbeurs-naar-leenstelsel.html
  • De Telegraaf 28 mei. 2014.
  • www.deltaTUDelft.nl

Reageer op het artikel "Is het Sociale Leenstelsel is wel zo sociaal?"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Frits, 01-09-2015 13:23 #2
Er ontbreekt een voorwaarde aan de toekenning van de aanvullende beurs, namelijk de vermogenstoets voor ouders. Als ouders vermogend zijn, maar een beperkt inkomen hebben, dan krijgt het kind toch aanvullende beurs. Ik ken kinderen van rijke ouders, die maandelijks de aanvullende beurs ontvangen. Niet bepaald sociaal. Reactie infoteur, 02-09-2015
Beste Frits,

Dank voor uw reactie. De vermogenstoets van de ouders ontbreekt inderdaad en ik ben heel benieuwd wat de gevolgen zullen zijn van de invoering van het sociale leenstelsel over enige jaren. Studenten kunnen voordelig lenen maar hoe staat het met het terugbetalen?
Nu al zijn er velen die niet aan hun verplichtingen kunnen voldoen en dit zal alleen maar erger worden.
Een vermogenstoets is natuurlijk een lastig instrument want lang niet iedereen heeft zijn/ of haar vermogen in Nederland. We gaan bekijken hoe het uitpakt en hoe lang dit systeem in stand zal blijven.
Met vr. groet,
Celientje1.

Nino, 18-11-2014 11:52 #1
Twee aanvullingen:
- In de periode voor de basisbeurs konden ouders studiekosten van hun kinderen aftrekken van de belasting.
- Wat 'rijke' ouders nu aan de studie van hun kinderen moeten gaan betalen, gaat ver boven de schenkingsvrijstelling uit. (De uitzondering voor financiering van de studie van kinderen geldt alleen als de studie of opleiding ten minste 20.000 per jaar, exclusief levensonderhoud kost.) Reactie infoteur, 18-11-2014
Beste Nino,

Hartelijk dank voor uw reactie.
Deze aanvulling zal geplaatst worden bij het artikel.
Met vriendelijke groet,
Celientje1

Infoteur: Celientje1
Laatste update: 19-11-2016
Gepubliceerd: 01-06-2014
Rubriek: Mijn kijk op…
Subrubriek: Financieel
Bronnen en referenties: 3
Reacties: 2
Mijn kijk op…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook een mening en/of ervaring beschrijven.
Schrijf mee!