CO2-heffing de nieuwe fiscale melkkoe

Bent u uw dag weer CO2-neutraal doorgekomen? Of hebt u meer uitstoot veroorzaakt dan er door of voor u aan bomen zijn geplant? Met deze balans zult u de komende decennia veelvuldig worden geconfronteerd. Niet in de laatste plaats fiscaal. Met de invoering van de slurptax en de CO2-heffing op vliegtickets, wordt er een weg ingeslagen, waarvan geen terugkeer meer mogelijk is. Maar heeft het ook effect?

De mens als CO2-fabriek

Gemiddeld stoot een gezin per jaar 9000 kilo CO2 uit in de atmosfeer. Dit doet dit gezin door gewoon te leven, te douchen, het huis te verwarmen, ’s avonds het licht aan te steken, tv te kijken en naar en van school, werk of winkelcentrum te gaan. En om deze uitstoot te compenseren, moeten 450 bomen één jaar groeien. Je zou er somber van worden. Alleen al onze aanwezigheid op deze planeet helpt mee aan haar ondergang (als je ieder doompredikant zou moeten geloven). Eigenlijk zou er een tekst op luiers moeten komen: “Geboren worden is dodelijk en brengt u en de mensen om u heen ernstige schade toe.”

Heeft matigen zin?

Natuurlijk kan het geen kwaad als we er ons wat meer bewust van zijn of worden dat ons gedrag van invloed is op onze leefomgeving en ons dienovereenkomstig matigen in wat we doen. En dat geldt eigenlijk voor alle aspecten van ons leven. Maar zo langzamerhand worden we murw geslagen door een stroom aan negatieve publiciteit, waarbij wij steeds nadrukkelijker de schuld in de schoenen geschoven krijgen. En dan te bedenken dat onze welvaartontwikkeling pas de laatste 50 jaar echt op gang is gekomen. Als de mens dan de veroorzaker is van alle klimaatellende, wat dan als de ruim 4 miljard inwoners van ontwikkelingslanden op ons welvaartniveau worden gebracht? Dan worden de futurologische
Filmbeelden uit de Mad Max films nog waarheid ook.

Komt het heil van de overheid?

Gedragsbeïnvloeding is een van de moeilijkste zaken om te bewerkstelligen. En daar moet het primair van komen. De overheid probeert te sturen via fiscale maatregelen. Maar om tot een echte oplossing te komen, zijn draconische maatregelen noodzakelijk. En er is geen overheid ter wereld die zich daaraan wagen wil of zal. Het regeerpluche is daarvoor te comfortabel. Halve maatregelen dus.

Het uitspreken van een Europese milieudoelstelling, zoals onlangs is gedaan op Europees niveau, is prachtvol, maar is niet meer dan dat: een doelstelling. Een aantal jaren terug is er tijdens een klimaatconferentie in het Japanse Kyoto ook een doelstelling afgesproken: een wereldwijde vermindering van de CO2-uitstoot met 7% ten opzichte van het niveau in 1990. Nu al is duidelijk dat deze doelstelling niet gehaald gaat worden. De nieuwe Europese doelstelling gaat veel verder. Wordt die dan wel gehaald?

Hebben fiscale maatregelen effect?

Dat is de grote vraag. Niet als we het scenario bekijken dat bijvoorbeeld voor de Belgische overheid is uitgewerkt. Zelfs bij een fiscale heffing van € 32,10/ton CO2, stijgt de CO2-uitstoot nog steeds ten opzichte van 1990 (de Kyoto-doelstelling). Dat komt, omdat we sinds 1990 steeds meer zijn gaan uitstoten. Voor een gemiddeld gezin betekent het een jaarlijkse lastenverzwaring van € 288,90. We moeten ons welvaartspeil dus terug brengen tot het niveau van 1990 om de uitstoot gelijk te houden met 18 jaar geleden. Maar dan voldoen we alleen nog maar aan die - volstrekt willekeurig gekozen - norm. Maar we moeten meer. Feitenlijk moeten we de uitstoot met nog eens 13% t.o.v. 1990 verminderen om alleen maar de doelstelling van de Europese regeringen te halen. En er zijn stromingen in het maatschappelijk krachtenveld die dat nog lang niet genoeg vinden. Willen we een schonere wereld, dan moeten we terug naar het welvaartsniveau van de eindjaren vijftig, begin jaren zestig. Vakanties alleen nog maar op de fiets naar Zeeland en Gelderland en in de tent. Waren mensen toen ongelukking? Nee, zeker niet. Zullen mensen van nu gelukkig zijn met het niveau van toen? Ik denk het niet. En daarom zullen fiscale maatregelen alleen maar contra productief zijn, als deze niet gepaard gaan met breed gedragen maatregelen die uitsluitend het milieu ten goede zullen komen.

Toch staat het CO2-tijdperk voor onze deur. Ook de Nederlandse overheid is volop bezig – onder de noemer van een groenere fiscalisering – milieubelastingen te introduceren. Zonder compleet te willen zijn, hier een lijstje.

1. Milieuheffing op gas en elektriciteit (energiebelasting)
2. Milieuheffing op huishoudelijke apparaten (verwijderingsbijdrage)
3. Extra heffing op diesel en zwaardere auto's (slurptax)
4. Milieubelasting op vliegtickets (vliegtax)
5. Rekeningrijden*
6. En ongetwijfeld gaan er meer volgen.

* NOOT
Ik neem rekening rijden in dit lijstje op, omdat de bedoeling van de invoering er van is de files te verminderen en daarmee onnodige uitstoot van CO2 te voorkomen.

Of deze heffingen ook allemaal tot gevolg hebben of zullen hebben dat we ons verbruik van energie en daarmee de uitstoot van CO2 ook daadwerkelijk verminderen, is op z’n zachtst gezegd twijfelachtig. Wij worden dan zoet gehouden met kreten dat de financiele gevolgen voor de burger nihil zullen zijn, omdat andere gebruiksbelastingen, zoals houderschapsbelasting, bpm, etc., zullen verminderen; ja, zelfs helemaal zullen verdwijnen. Maar meer dan zoethoudertjes zijn het niet.Bos geeft al aan de BPM zeker niet geheel af te zullen schaffen en door rekening rijden verdwijnen de files niet. Per saldo zijn u en ik meer geld kwijt. En waar vroeger dubbele belastingheffing voorkomen werd, is de overheid nu bezig heffing over heffing toe te passen. Een mooi voorbeeld van hoe het werkt is de al jaren bestaande milieuheffing op gas en elektriciteit; de energiebelasting. Onze energierekening bestaat uit zes componenten:

• Verbruik
• Regio-opslag
• Distributie
• Meterhuur
• Energiebelasting
• Omzetbelasting

Uw energienota zou er als volgt uit kunnen zien. Vergelijk uw nota maar eens.

LEVERING VAN ENERGIE	Verbruik	Tarief	Bedrag excl. BTW
Verbruik gas	1030 m3	0,22150	€ 228,14
Vastrecht gas			€ 7,40
Regio-opslag	1030 m3	0,1205	€ 124,68
Energiebelasting	1030 m3	0,1597	€ 156,53
Transport gas	1030 m3		€ 49,56
Meterhuur			€ 7,05
Sub-totaal			€ 573,36
BTW 19%			€ 108,95
Totaal te betalen			€ 682,31

Je zou verwachten dat de energiebelasting een apart, afgescheiden bedrag op de energienota zou zijn. Maar nee dus. De eerste vijf componenten bepalen de basis voor de btw-berekening; ook de energiebelasting. De BTW wordt daar ook over gerekend. Als volgend jaar de BTW wordt verhoogd van 19% naar 20% (zoals de plannen luiden), dan wordt dit hogere percentage ook over de energiebelasting berekend. Dit noem ik dubbel pakken. Vindt Den Haag het nodig om ook de energiebelasting nog eens te verhogen, dan werkt het extra door. BTW staat voor belasting toegevoegde waarde. Op de energienota staat letterlijk: “OVER GELEVERDE PRODUCTEN EN DIENSTEN BETAALT U 19% BTW. Ik zie in de verste verte niet in wat energiebelasting met goederen of diensten van doen heeft. Daarmee verwordt een CO2-heffing tot melkkoe.

CO2-heffing zou bestemmingsheffing moeten zijn.

Daarmee bedoel ik dat als we met z’n allen een heffing betalen voor de CO2 die we uitstoten, dan mogen we verwachten dat de opbrengsten gebruikt worden om de CO2-uitstoot of de gevolgen daarvan op enige manier te compenseren. Ook dat gebeurt niet. Of is het de bedoeling dat bepaalde activiteiten zo duur worden dat nog slechts een happy few hieraan deel kan nemen?

Zonder een breed maatschappelijk draagvlak geen gedragsverandering

Wil welke maatregel of heffing dan ook succesvol zijn, dan is er een breed maatschappelijk draagvlak noodzakelijk. En dat wordt pas bereikt als de Overheid daarin het goede voorbeeld geeft en ons niet dagelijks overlaadt met de meest uiteenlopende vreemde activiteiten van uw en mijn geld. Heffingen moet bestemmingsheffingen worden. Maar nee, de heffingen verdwijnen in de algemene middelen. Om maar is een voorbeeld te noemen: de eerste 5778 mensen die in de zomer hun vliegticket kopen met daarop een bedrag aan vliegtax, betalen gezamenlijk de € 60.000,- die ons Kabinet net heeft uitgegeven voor het verkleuren van een bestaand logo (was wit, wordt blauw). Iets om over na te denken als u deze zomer van Eindhoven naar Allicante vliegt aan boord van een metalen pakhuis, waar een kop niet te drinken koffie toch al gauw € 2,50 kost. © 2008 Hypotheekinfo, gepubliceerd in Financieel (Mijn kijk op...) op 07-02-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hypotheekinfo is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Ondernemer & Fiscale Faciliteiten (aftrek): Ondernemers die voldoen aan het urencriterium (1225 uur per jaar) hebben recht op alle ondernemers faciliteiten. Zelfstandigenaftrek, kleinschaligheidsaftrek, scho…
• Dure huizen worden extra zwaar belast: Het kabinet houdt zich wederom niet aan haar beloften. Hoewel er in het regeerakkoord staat dat er "geen wijzigingen plaatsvinden in de fiscale behandeling van de eigen…
• Heffingskortingen: Onze inkomstenbelasting kent een aantal kortingen op het te betalen bedrag; de heffingskortingen. Bij de vaststelling van het te betalen of terug te krijgen bedrag, wordt met deze heffings…
• De belastingen in Nederland zijn hoog: De meeste Nederlanders zullen de belastingen in ons land als hoog ervaren. Maar wist u bijvoorbeeld dat we een stuk meer aan BTW betalen dan aan inkomstenbelasting? En…
• Erfenissen in Nederland zwaar belast: Erfenissen in Nederland worden zwaar belast. Van een Europese eenwording is op het gebied van successierechten nog niets te merken en Nederlanders zijn vooralsnog flink…