De angst voor deflatie en recessie regeert

Deflatie als spookbeeld. De ECB heeft tot doel, om de inflatie in Europa binnen de perken te houden. De laatste jaren lijkt dat aardig te lukken, maar het is zelfs niet denkbeeldig dat de inflatie omslaat in zijn spiegelbeeld: deflatie. Niet alleen door dalende grondstofprijzen, maar door een financieel systeem, dat tot stilstand lijkt gekomen. Deflatie wordt hier uitgelegd.

ECB

De Europese Centrale Bank heeft als centrale doelstelling een inflatie van maximaal 2% op middellange termijn. U leest het goed: inflatie en niet deflatie. Om dit voor elkaar te krijgen reguleert de ECB de financiële markten met het rentewapen en de geldhoeveelheid. Met meer of minder succes, maar deflatie is volgens de ECB doelstelling ongewenst.

Deflatie

Deflatie is het spiegelbeeld van inflatie: prijzen stijgen niet langer, maar dalen. Bij deflatie worden in zijn algemeenheid goederen goedkoper, en stelt men aankopen uit, omdat het later wel weer goedkoper zal worden. De dood in de pot voor de economie als het zich breedschalig voordoet. Een pc en dergelijke die goedkoper wordt, is niet zo’n probleem. Anders is het wanneer echt alles goedkoper wordt. Het meest recent in Nederland is de deflatie uit 1987, toen het algemeen prijsniveau gemiddeld 0,75% daalde. Berucht is de deflatie uit de Grote Depressie van 1929 en de jarenlange deflatie in Japan in de jaren 80.

Dalende prijzen

Bij deflatie dalen de prijzen. Cash is King. Huizen, auto’s en aandelen worden goedkoper. In het verleden vroegen banken aan particulieren rente, wanneer ze geld op een spaarrekening wilden zetten. De omgekeerde wereld, waarbij geld in een oude sok of onder het matras elke dag meer waard wordt. Bizar. Het tegendeel is ook waar: wie schulden heeft, ziet ook dat de schulden relatief in waarde toenemen. De inflatie eet de schuld niet weg, maar het ontbreken van de inflatie pompt de schulden juist op.

Technologische ontwikkeling en deflatie

Een verder gaande technologische ontwikkeling kan deflatoir werken, zonder de economie te schaden. Denk aan de pc en de platte tv, die steeds goedkoper werden en daarom voor veel meer mensen beschikbaar kwamen. Steeds grotere aantallen worden verkocht en deze extra volumes compenseren de kleinere winstmarges per eenheid.

Grotere concurrentie

Velen waren blij met de grotere concurrentie vanuit het Oosten, die deflatoir werkte. Het betekende voor velen een stijging van de koopkracht.

Lagere rente

Velen waren ook blij met de kunstmatig lage rente. Niet de spaarders, maar wel degenen die kredieten wilden opnemen. Kredieten waren goedkoop en de lage rente betekende een stimulans voor de investeringen, en dus de economie.

Gouden standaard

In 1971 gebeurde iets essentieels: de gouden standaard verdween. De koppeling met de waarde van ons geld met het goud werd losgelaten. Anders gezegd: de aarding van ons geld verdween. Een tientje is een tientje, omdat het op het papiertje staat en niet omdat het een bepaalde hoeveelheid goud vertegenwoordigt, zoals in het verleden wel het geval was. Geldcreatie door centrale banken werd een kwestie van een druk op de knop. Een imaginaire wereld, die zodra leningen worden verkocht of huizen of auto’s of noem maar op, onze reële wereld binnenkomt. In beginsel werkt dit inflatoir, maar tegelijkertijd kan dit geld ook weer snel uit ons bestaan verdwijnen. Doordat bijvoorbeeld sterk dalende aandelen of rommel hypotheken moeten worden afgewaardeerd. Inmiddels gaat het hier om gigantische bedragen. En deze afbouw werkt weer deflatie in de hand.

Geld expansie

Geld expansie werkt inflatoir en zal in zijn algemeenheid tegenwicht bieden aan deflatoire tendensen. Maar dat is alleen waar wanneer het extra geld ook wordt opgepakt en besteed. Wat we nu zien is dat de centrale banken veel geld beschikbaar stellen, maar banken de zaak onvoldoende vertrouwen, om het geld op te pakken en verder uit te lenen. De eigen balansen worden versterkt, maar de economie ondervindt weinig stimulans. Daarmee is de geld expansie, die vele jaren werd ingezet om een neergang in de economie te voorkomen, een bot instrument geworden. Markten kennen een opgeblazen gevoel, en een natuurlijke correctie met deflatie lijkt onontkoombaar.

De rente

Ook het rente instrument wordt bot: banken houden de renteverlaging voor zichzelf, en geven hem nauwelijks aan de consument door. Er is zo nauwelijks nog sprake van een stimulerende werking op de economie. Bovendien betekenen lagere rentes ook minder rendement op spaargeld en minder rendement voor de pensioenfondsen. En dus minder koopkracht.

Kredietcrisis

En daarmee is de kredietcrisis waarin we nu zitten een hele bijzondere geworden. Welke instrumenten heeft de ECB nog, en hoe denkt men een te grote neergang van de economie met de beschikbare instrumenten te voorkomen. Waarschijnlijk niet met pappen en nathouden alleen, en door steeds weer de banken te ondersteunen, die soms niet vooruit te branden lijken. Er is meer nodig. Maar hoe ver kan de ECB gaan, nu ze de rente op 4 december 2008 al naar 2,5% heeft verlaagd. Naar nu. Negatief zelfs. Ook Trichet, de voorzitter van de ECB, sluit inmiddels deflatie niet meer uit.

Optimistisch slot

Vele banken namen grote hypotheek risico’s, en lijken behoorlijk aangeslagen. En nu ben ik behoorlijk optimistisch van aard, maar vanzelf zal het ook niet gaan. Het is de kunst, om het teveel aan lucht geleidelijk uit het systeem te laten, zonder al te grote brokken te maken. Misschien moeten we daarbij wat deflatie op de koop toenemen. En daarbij is voor de consument Cash meer dan ooit King. Kies een goede spaarrekening en als u al wilt investeren, koop dan goud. © 2008 - 2009 Zeemeeuw, gepubliceerd in Financieel (Mijn kijk op...) op 14-11-2008, laatst gewijzigd op 25-04-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Zeemeeuw is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Wat is het verschil tussen recessie en depressie ?: Sinds de globale economische wereldcrisis van eind oktober 2008 worden we overspoeld met economische termen. Je hoort specialisten praten over dingen als c…
• Sparen: rente op spaarrekening gaat naar verwachting zakken: Het lijkt erop dat het hoogtepunt van de spaarrentes in Nederland eind 2008 is bereikt. De spaarrentes zijn nu aan het dalen: zowel de rente op de…
• Inflatie en de invloed op uw koopkracht: De inflatie heeft in het algemeen een duidelijke invloed op onze koopkracht. Hoe moeten we dit interpreteren in deze woelige beurs- en economische tijden?
• De vele voordelen van deflatie: Wat heeft u liever: dat uw geld in waarde toeneemt of dat uw geld in waarde afneemt. Steevast wordt ons voorgehouden dat deflatie bijzonder ongunstig voor onze economie en voo…
• Kredietcrisis en uw pensioen: Met de krediet crisis, die gaande is durven vele mensen nauwelijks meer te kijken naar hun pensioenopbouw. De schade aan de oudedagsvoorziening kan namelijk groot zijn. Hoe groo…