Belastingdienst op ICT-rampkoers?

Dat het bij de Belastingdienst op de automatiseringsafdeling niet allemaal koek en ei is, wordt nogmaals bevestigd door het bericht dat honderden banen op de tocht staan, omdat het budget overschreden dreigt te raken. De problemen van het vorig jaar (2008) zijn we nog niet vergeten, door een fout werd een bestand gewist en moesten ongeveer 730.000 belastingplichtigen opnieuw aangifte doen, het authenticatiesysteem Digid dat veel aangiften afblokte, fouten in de uitbetaling van de huurtoeslag, zorg- en kinderopvang. In 2007 kwam de Belastingdienst al in opspraak doordat het de aanbestedingsregels voor automatiseringsprojecten niet in acht nam. Gaan we nog iets verder terug in de geschiedenis dan stuiten we op het begrip sociaal-fiscaal (sofi) nummer. Deze term werd ingevoerd , in de 70-er jaren van de vorige eeuw,om de koppeling tussen de bestanden van de sociale en de fiscale instanties te benadrukken. Wat blijkt echter deze koppeling werd pas in deze eeuw (ruim dertig jaar later) tot stand gebracht, in het kader van de loonheffingsketen bleek echter dat deze koppeling niet tot stand kon worden gebracht, waardoor deze gegevens niet gebruikt konden worden.

Daarnaast is ook algemeen bekend dat het huidige systeem niet alle taken probleemloos kan uitoefenen, en toch wordt naar de buitenwereld het beeld afgegeven dat het systeem uitstekend functioneert en zelfs in staat is om nieuwe taken eraan vast te koppelen. Als voorbeeld de zorgtoeslag en de huurtoeslag. als klap op de vuurpijl zal de aangifte voor de komende jaren reeds gevuld worden met gegevens die reeds in andere bestanden aanwezig zijn, om zodoende de aangifte eenvoudiger voor de belastingplichtige te maken. Deze zogenaamde vooringevulde aangifte moet echter gecontroleerd worden, voordat de aangifte wordt ingediend. Controle vooraf is door de belastingdienst is niet mogelijk . Dat het systeem steeds meer overbelast wordt is nogal duidelijk, daarom staat men voor de keuze ofwel nieuwe tools ( lees:applicaties) koppelen aan het bestaande systeem, danwel een totaal nieuw systeem aanschaffen. Dat de keuze voor het eerste uitvalt heeft alles te maken met kostenbesparing en is daarom een korte termijnoplossing, echter op de lange termijn zal toch naar een structurele oplossing gezocht dienen te worden. Stel het huidige systeem crasht, de gevolgen zijn niet te overzien, laat staan de kosten om alles te reconstrueren. Omdat de kosten voor het onderhoud van het systeem hoger worden dan gebudgetteerd (overheidskwaaltje ?) moeten nu medewerkers gaan wijken.

Geldt de slogan van "leuker kunnen we het niet maken, wel eenvoudiger" ook voor de eigen organisatie.

En wat zijn de gevolgen voor ons ?

Toen de huidige staatssecretaris van Financiën De Jager aantrad, nadat hij nog een achterstandje aan pensioenpremies van zijn personeel had weggewerkt, werd hij voorgesteld als de Bill Gates van Nederland. Hij zou als we de minister-president zouden mogen geloven als een wizard al deze problemen weten op te lossen. Helaas is het tegendeel tot nu toe gebleken, tijdens een debat over de toekomst van de Belastingdienst gaf hij te kennen dat het waarschijnlijk is dat alle iCT-problemen over ongeveer acht jaren zullen zijn opgelost. Wat ons in de tussentijd te wachten staat is voor u als voor mij raadsel.
Op deze wijze worden de rechten van de belastingplichtigen nog verder uitgehold, aangezien deze maatschappij op vertrouwen is gebouwd, blijkt het begrip vertrouwen een dubbele betekenis te krijgen en betekent vertrouwen in dit geval vertrouwen dat automatiseringssysteem ons niet in de steek zal laten.

Gaan we terug naar het tweede gedeelte van de slogan, dan moet dit naar mijn mening gewijzigd worden in :" ook niet eenvoudiger".

Voor diegene die na het bovenstaande de behoefte heeft om opgebeurd te worden verwijs ik naar een video-clip van de cabaretgroep Koefnoen op You tube.

De laatste ontwikkeling laat ook niet al te lang op zich wachten, want het bericht van de te verwachten ontslagen wordt alweer overvleugeld door de volgende bekendmaking:

De Belastingdienst gaat uiteindelijk alle systemen voor burgers digitaliseren. Maar het plan bevindt zich nog in "een embryonale fase"

De fiscus bevestigt dat er uiteindelijk een situatie komt waarbij de blauwe envelop overbodig wordt. Dat moment laat nog even op zich wachten. "We bevinden ons in een conceptuele fase. We gaan er naar kijken, maar het gaat wel nog enkele jaren duren voordat dit werkelijkheid zal zijn", aldus een woordvoerder. Hoe lang het precies duurt voordat dit systeem wordt ingevoerd is onduidelijk. "Het zal niet volgend jaar en ook niet over twee jaar zo zijn dat mensen alles met de belastingdienst kunnen regelen via internet."

De plannen lekten naar buiten via De Telegraaf. De krant kreeg 'vertrouwelijke notities' in handen van de Belastingdienst waarin de plannen werden besproken. Burgers kunnen in de toekomst bijvoorbeeld inkomen, hypotheek en het aantal kinderen online wijzigen. Ook zou de fiscus iedereen zo beter inzicht willen geven in de belastingschuld en toeslagen. Alle belastingbetalers krijgen een eigen afgeschermd overzicht met actuele gegevens.

Samenwerking met ict-bedrijven

Voor het realiseren van de plannen wordt volgens de krant samengewerkt met 'alle grote ict-bedrijven'. Volgens de woordvoerder van het ministerie van financiën kan er met het digitaliseren van het systeem veel worden bespaard. "Je zou je kunnen voorstellen dat dat een hele hoop scheelt qua administratieve handelingen. En dat er dus op termijn een hele papierwinkel kan verdwijnen." Toch heeft dit nog veel voeten in aarde zo moet het huidige toelagensysteem nog helemaal worden omgebouwd.

De belastingdienst is op bepaalde gebieden al gedigitaliseerd. Zo kunnen ondernemers bijvoorbeeld de BTW-aangifte online regelen. Ook biedt de dienst al langer de mogelijk met een desktopapplicatie aangifte te doen.

Fiscus verbetert ICT-organisatie

Staatssecretaris De Jager van Financiën heeft maatregelen genomen om de automatiseringsprocessen van de Belastingdienst flink te vereenvoudigen. De vier bedrijfsonderdelen die samen jaarlijks meer dan 150 miljoen blauwe enveloppen aan burgers en bedrijven versturen krijgt een strakkere aansturing.

Er wordt er precies vastgelegd waarop managers in het productieproces aanspreekbaar zijn. Om de grote meerjarige ICT-projecten beter beheersbaar te maken, worden deze in kleine overzichtelijke stukken onderverdeeld met steeds maximaal een jaar looptijd en een budget van maximaal 10 miljoen euro.
­
Voor het opstarten van nieuwe ICT-projecten is voortaan vooraf toestemming nodig van de CIO (Chief Information Officer) en het nieuwe team IT-beleid. Het team ICT Regie en Architectuur gaat hierin op en krijgt meer bevoegdheden. Samen met het team IT-beleid toetst de CIO of de nieuwe opdrachten voldoen aan de daarvoor gestelde eisen.
­
Tot slot worden bij de verschillende dienstonderdelen informatiemanagers aangesteld die bij nieuwe ICT-projecten de verantwoordelijkheid hebben om de ICT-eisen van tevoren en met behulp van business-cases in kaart te brengen. Een aparte verandermanager ondersteunt de CIO bij het doorvoeren van deze veranderingen. Met deze vereenvoudigingsmaatregelen moeten op termijn ook de kosten die de dienst voor ICT maakt omlaag kunnen. Daarvoor zal aanvullend onderzoek worden verricht. De Jager pleitte in de Kamer vaak voor vereenvoudiging van zowel wetgeving als uitvoering.

Al deze mededelingen vonden plaats in een tijdsbestek van enkele maanden, de vraag is of de ICT-afdeling dit tempo in verandermanagement zal kunnen bijbenen.