Deeltijd-WW bij kleine bedrijven geeft werknemers extra werk

Om de huidige economische crisis tegemoet te treden heeft het kabinet onder andere de deeltijd-WW geïntroduceerd. Deze regeling geeft werkgevers de mogelijkheid om hun werknemers tijdelijk minder te laten werken, tot maximaal 50%. Over de minder gewerkte uren krijgen zij een WW-uitkering. De gedachte is dat hierdoor ontslag kan worden voorkomen en vakkennis voor het bedrijf behouden blijft. Werknemers moeten veelal zelf de voor hen belangrijke informatie vergaren – en dat is niet eenvoudig. Werknemers die door de regeling van de deeltijd-WW worden getroffen, willen natuurlijk weten wat een en ander voor hen betekent en wat zij kunnen doen om de gevolgen te verzachten. Bij bedrijven van enige omvang wordt hierin voorzien door bijvoorbeeld actieve bemoeienis van de vakbond, de personeelsvertegenwoordiging (zoals een OR), de afdeling personeelszaken, Human Resources, salarisadministratie, enz. Werknemers van kleinere bedrijven, tot zo’n 10 werknemers, zijn grotendeels op zichzelf aangewezen. Het is dan jammer te moeten constateren dat op internet iedereen elkaars informatie overschrijft en dat noch de vakbond noch het UWV telefonisch altijd betrouwbare informatie geeft. En specifieke vragen van werknemers worden al helemaal niet beantwoord.

Goede startinformatie geeft de Stichting van de Arbeid. In hun brochure “Deeltijd-WW: wat betekent dat?” geven zij een nuttig overzicht van de gevolgen voor werknemers en werkgevers. Pas wel op dat dit document op gezette momenten wordt bijgewerkt en dat informatie dus kan wijzigen.

Afspraken

Het deeltijd-WW-circus begint met het maken van afspraken over de invulling ervan, bijvoorbeeld over scholing (verplicht) en een rooster voor de overgebleven uren. Volgens de regeling moet de werkgever deze afspraken maken met een vertegenwoordiging van de werknemers. In vrijwel alle informatie wordt gesproken van “personeelsvertegenvoordiging”.

Wanneer een klein bedrijf, met minder dan 10 werknemers, geen personeelsvertegenwoordiging heeft, ligt het dan voor de hand er een in stellen (de Wet op de Ondernemingsraden, artt. 35c en d, geeft hiervoor handvatten), zodat de gekozen vertegenwoording met de werkgever om tafel kan gaan. Het blijkt echter dat wanneer de term “personeelsvertegenwoordiging” wordt gebruikt in relatie met deeltijd-WW, iets anders wordt bedoeld dan waar de WOR het over heeft. Het gaat om “een vertegenwoordiging van de werknemers”, en die kan simpelweg door de werkgever worden aangewezen. Het kan dan zelfs zo zijn dat de werknemers voor wie deeltijd-WW is of wordt aangevraagd, zich niet of nauwelijks vertegenwoordigd voelen.

In kleine bedrijven waarin personeelszaken een ondergeschoven kind is, is het de werkgever zelf die de betrokken werknemers inlicht en ‘begeleidt’. Maar vanuit zijn positie is hij veelal niet in staat vragen te beantwoorden. Dat moet allemaal via externe adviseurs, als hij al bereid is op alle vragen antwoord te geven. De werknemers zijn voor een groot deel op zichzelf aangewezen om gegeven informatie te verifiëren en vragen beantwoord te krijgen.

85% salaris bij 50% deeltijd-WW?

Nadat de werkgever eerst het beeld heeft geschetst dat hij geen keus heeft en dat deeltijd-WW een goede regeling is om als bedrijf de crisis te overleven, meldt hij dat de werknemer in principe kan rekenen op 85% van zijn inkomen. 50% van het gewone, voltijdse salaris plus 35% van het UWV (zijnde 70% over de overige 50%). En daarbij geen sollicitatieplicht, maar wel scholing. Eigenlijk moeten de collega’s die niet in de deeltijd-WW komen, jaloers zijn.

Maar die 85% blijkt niet het hele verhaal te vertellen. De uitkering is gebaseerd op het loon plus vakantiegeld. Allerlei vergoedingen voor onkosten (zoals kledinggeld, reiskostenvergoeding) vallen erbuiten. De mensen die goed verdienen, hebben nog een extra probleem. Hun uitkering wordt berekend aan de hand van een maximum dagloon. Dan kan hun inkomen heel wat meer terugvallen dan tot 85%.

En nog iets, het UWV keert in mei vakantiegeld uit. Als het bedrijf dat deeltijd-WW aanvraagt, dat maandelijks uitkeert bij de gewone salarisbetaling, zal de werknemer een aantal maanden nog minder op zijn rekening krijgen dan hij gewend is. Dit vakantiegeld wordt dan wel ingehaald, maar het is toch iets om rekening mee te houden. En salarisstrookjes zijn toch al zelden goed leesbaar.

Herstelde WW-rechten

Tijdens de periode van deeltijd-WW verbruikt de werknemer een deel van zijn WW-rechten. Als de werkgever hem na afloop van de deeltijd-WW weer voor minimaal 26 weken volledig in dienst neemt, zijn zijn rechten volledig hersteld. In de overgrote meerderheid van de afspraken tussen werkgevers en werknemers wordt dit punt opgenomen. Kleine bedrijven hebben hier echter lang niet altijd zin in. Er zijn er die dit alleen willen als wordt aangetoond dat die periode van 26 weken echt nodig is om de rechten van hun werknemers te herstellen; dat vakbonden, werkgevers en vele anderen zeggen dat dit zo is, is voor hun niet voldoende.

Dit aantonen blijkt zo eenvoudig nog niet, gezien onder meer telefonische reacties van FNV (een korzelig “het is gewoon zo”) en UWV (“13 weken is ook genoeg” en, een andere keer, “u hebt misschien wel gelijk met die 52 weken”). Gelukkig heeft de Stichting van de Arbeid dit onderwerp met een aantal voorbeelden uitgewerkt in het hierboven genoemde document. Maar ook hier geldt: de werknemers moeten er achter aan.

Jip en Janneke

Dit zijn maar drie punten die werknemers raken die worden geconfronteerd met deeltijd-WW. Andere minstens zo belangrijke onderwerpen betreffen hun pensioenopbouw (voor het deeltijd-WW-gedeelte moeten hierover aparte afspraken worden gemaakt), vakantiedagen (deze worden op dezelfde manier opgebouwd als tevoren, maar over de wijze van opnemen bestaat dan weer onduidelijkheid) en het verrichten van arbeid in de deeltijd-WW-uren (dit mag maar gaat ten koste van het aantal uren waarover deeltijd-WW wordt betaald; over het aannemen van een opdracht tegen een vast bedrag wordt niets gezegd).

Jip-en-janneketaal wordt tegenwoordig ingezet om ingewikkelde zaken begrijpelijk uit te leggen. Dat is zichtbaar op veel websites en in allerhande brochures. Wat er staat is meestal begrijpelijk, maar het betreft vooral de zaken die van zichzelf niet al te ingewikkeld zijn of die weinig informatieve waarde hebben. De meer lastige onderwerpen, zoals het herstel van WW-rechten en het verrichten van betaald werk tijdens de WW-uren, komen simpelweg nauwelijks aan bod.

En dan ontvangt de deeltijd-werkloze de UWV-brochure pas als de deeltijd-WW al is aangevraagd. Een tekstje onder de kop “Met wie maakt uw werkgever afspraken over deeltijd-WW” is op dat moment niet erg nuttig meer.

Aflopende zaak

In januari 2011 blijkt dat de crisismaatregel van deeltijd-WW door de afgenomen werkloosheid aan nut heeft ingeboet. De maatregel is volgens het Ministerie van Sociale Zaken niet langer nodig en houdt per 1 juli 2011 op te bestaan. Bedrijven die in 2011 nog van de regeling gebruik wilden maken, dienden hun aanvraag voor 7 januari 2011 in te dienen.

Hoewel deeltijd-WW gunstig heeft uitgepakt, zal de maatregel niet permanent worden ingevoerd. Eerst wordt onderzoek gedaan naar het uiteindelijke effect en de definitieve kosten ervan; een evaluatierapport wordt eind 2011 verwacht. Mocht invoering opnieuw nodig blijken, dan kan de maatregel alsnog van de plank worden gehaald

Lees verder

• Deeltijd-WW en oneigenlijk gebruik van de regeling