De rendementen van pensioenfondsen

De pensioenfondsen hebben tijdens de financiële crisis de afgelopen jaren verliezen geleden. Maar hoe hebben zij het geld van de deelnemers in deze pensioenfondsen beheerd.

Probleem van pensioenfondsen

In het programma Zembla van zaterdag 5 febr. 2011 werd een rapport openbaar gemaakt waarbij werd aangetoond dat de pensioenfondsen een totaal van 145 miljard euro hebben misgelopen als gevolg van verliezen en door een verschuiving in het beleggen in meer risicovolle beleggingsproducten. Omgerekend betekent dit een verlies van 20.000 euro per deelnemer. Ewald Engelen, hoogleraar financiële geografie zegt hierover dat wanneer dit private beleggingen waren geweest dan zou men de vermogensbeheerder al lang aan de kant hebben gezet. Het probleem is echter dat de werknemers verplicht zijn hun premie te betalen en deel te nemen in een pensioenfonds. Particulier beheer van pensioengelden is in Nederland uitgesloten.

Hoe is de verdeling van het geld

De pensioenfondsen ontvangen veel geld van de deelnemers. Immers er is vastgesteld dat we per week één dag werken voor ons toekomstig pensioen. Dit vraagt om een zorgvuldig beheer van de gelden, want het gaat om vermogensbeheer op grote schaal.

Tot ongeveer 20 jaar geleden was de verdeling als volgt:

Vastgoed	10%
Obligaties	75%
Aandelen	15%

De verdeling sedert de afgelopen jaren is verschoven naar:

Diversen	8%
Vastgoed	2%
Staatsleningen Obligaties	29%
Aandelen	61%

Nu weten we allen dat het beleggen in aandelen risicovol is en dat de meeste aandelen erg volatiel zijn. Ook als particuliere belegger maak je een mix van producten. Een pensioenfonds heeft verplichtingen op lange termijn en het zal voor iederen duidelijk zijn dat het beheer afgestemd moet zijn op veiligheid om ook in de toekomst betalingen te kunnen verrichten.

Verliezen

In 2002 werd er door de pensioenfondsen een verlies geleden van 50 miljard euro. Hier is in 2008 nog eens 112 miljard bij gekomen. De dekkingsgraad die in 2002 nog 124 % was is in 2008 teruggelopen tot 95%. In 1989 hadden we een dekkingsgraad van 225%.

Onno Ruding die minister van financiën was in 1989 deelde mede dat er wel degelijk 30 miljard uit de kas van de pensioenfondsen is gehaald in die tijd om tekorten op de begroting weg te werken en om een reorganisatie bij de overheid te financieren. Ook werd de te betalen pensioenpremie op dat moment verminderd.

Mevr. Kellerman van de DNB verklaarde dat reeds lange tijd gewaarschuwd werd voor risicovolle beleggingen en er wordt aangedrongen op een beter beheer. Zij kunnen echter geen maatregelen tot verandering afdwingen. De vakbonden die deel uitmaken van het Bestuur van de pensioenfondsen hebben niet geprotesteerd. In het programma Zembla was zelfs een vakbondsbestuurder die vertelde dat er een oordeel moest worden geveld over de resultaten van een pensioenfonds terwijl er bij deze toezichthouders geen economische kennis van beleggen was. Dit werd geleerd tijdens een paar bijeenkomsten per jaar. Ook werd getoond hoe het pensioenfonds voor de metaalindustrie belegt in bomen in Zuid Amerika. Wat de opbrengsten daarvan zullen zijn is totaal onduidelijk.

Conclusie

Er kan worden geconcludeerd dat als bovengenoemde gelden nog in de pensioenkassen aanwezig zouden zijn, geheel of gedeeltelijk dat er dan voldoende geld beschikbaar zou zijn om de gestegen levensverwachting op te vullen zodat kortingen in de toekomst niet hoeven plaats te vinden. Ook weten we dat de economische crisis en de beurscrisis van 2002 grote verliezen hebben gegeven zowel in het bedrijfsleven als ook bij de pensioenfondsen. Een deel van de verliezen is daarom wel verklaarbaar. Echter de verschuiving naar zoveel méér aandelen t.o.v. obligaties en vastgoed had niet mogen gebeuren. De regering zal daarom wettelijke maatregelen moeten nemen om toezicht en een beter beheer van de pensioenfondsen te bewerkstelligen. Geld wegnemen uit de kassen van pensioenfondsen om tekorten te dekken is vanzelfsprekend helemaal uit den boze, ook als er tijdelijk sprake is van overschot. Het is immers geld van de deelnemers aan deze pensioenen.
De Koepelorganisatie Pensioenfederatie die vraagtekens zet bij de conclusies van Zembla zal duidelijk moeten maken hoe de resultaten dan wel zijn geweest.

De z-score welke werd gehanteerd door de bedrijfspensioenen als maatstaf voor hun beleggingsresultaten zou andere gegevens vertonen. De z-score is een statistische berekening die de verwachtingswaarde en de standaardafwijking laat zien.
Het zou niet moeilijk moeten zijn om de juiste cijfers onmiddelijk te publiceren indien er geen sprake zou zijn van underperformance. In de afgelopen maanden hebben we deze cijfers echter nog niet gezien.