Vermogensbeheer op de schop?

Wikipedia omschrijft vermogensbeheer als het op collectieve of individuele basis laten beheren van vermogen door derden. Derden zijn dan gespecialiseerde organisaties of personen. Bij individueel vermogensbeheer wordt een bedrag ter belegging toevertrouwd aan een beheerder. Vaak wordt er een minimum gesteld en worden er afspraken gemaakt over kosten, rapportage en wijze van beheer. Bij collectief vermogensbeheer kan men denken aan verplichte verzekeringen of aan collectieve fondsen.

Risicoprofiel

Vervolgens gaat Wikipedia in op het begrip beleggings- of risico profiel. Daarin wordt afgesproken hoe hoog de risico tolerantie van een belegger is. Het beleggingsprofiel varieert van uiterst defensief tot uiterst offensief. Is men bereid grote risico’s te aanvaarden om een hoger rendement te behalen?

Asset-mix

Ten slotte wordt er gesproken over asset-mix; de verdeling van het te beleggen vermogen in verschillende categorieën, bijvoorbeeld 30% aandelen/ 70% obligaties. Vervolgens worden er een aantal ‘benchmarks’ afgesproken, zeg maar ijkpunten waarmee de resultaten van de gekozen strategie vergeleken kunnen worden. Als de vermogensbeheerder het beter doet dan is er sprake van ‘outperformance’, doet hij het slechter dan noemt men dat ‘underperformance’.

Old School

Men zou de Wikipedia omschrijving van het begrip ‘vermogensbeheer’; de daaruitvloeiende risicoprofiel benadering en asset-mix, ‘Old School’ kunnen noemen. Er is korte tijd sprake geweest om in plaats van het risicoprofiel, het begrip volatiliteit als uitgangspunt te nemen. Ook de AFM zal het niet ontgaan zijn dat de risicoprofiel en de asset-mix benadering vaak niet leiden tot het gewenste effect. Namelijk ook een portefeuille die gewogen gespreid is over de verschillende beleggingscategorieën, kan overmatig risicovol zijn. Met andere woorden, de belegger kan veel meer kwijtraken dan hij oorspronkelijk bedoeld had. Een benadering van volatiliteit en maximaal verlies zou veel effectiever zijn. Een belegger weet dan exact waar hij aan toe is.

TomTom

Ook de vermogensbeheerindustrie zou zich in dit opzicht eens flink achter het oor moeten krabben. Er zijn weinig industrieën waar de realiteit zo in tegenstelling is met de geschepte verwachting. Als TomTom op een zelfde manier zou opereren dan zou het zo kunnen zijn dat men Parijs als eindbestemming invoert om vervolgens in Praag te belanden. TomTom zou snel ophouden te bestaan. Vermogensbeheer cliënten weten dat bij beleggen een zeker risico hoort maar houden er vaak geen rekening mee dat de resultaten zo uitermate bedroevend kunnen zijn. Om bij TomTom te blijven, men begrijpt dat het niet altijd exact Parijs wordt maar dan in ieder geval ergens in de buurt, Versailles bijvoorbeeld. De teleurstelling is vaak zo groot dat de cliënt stopt met vermogensbeheer en zijn geld op een deposito zet. Ook kan het zijn dat de cliënt er voor kiest om zijn vermogensbeheerder aansprakelijk te stellen. Deze kan de cliënt dan weer met het afgesproken risicoprofiel om de oren slaan. Geachte cliënt, u heeft er zelf voor getekend. De AFM heeft het risicoprofiel in het leven geroepen om de cliënt te beschermen. De werkelijkheid is anders. Het risicoprofiel is de stok waarmee de cliënt kan worden geslagen.

Voorlichting en kennis

Om een realistischer verhouding cliënt-vermogensbeheerder-AFM te creëren zou er veel meer gedaan kunnen worden aan voorlichting en het verspreiden van kennis. Om Victor Halberstadt, professor of Public Economics van de universiteit te Leiden maar eens te citeren: ‘’Ik meen al lang dat de economische illiteracy een dominant probleem is’’. Met andere woorden, er is bij het beleggend publiek te weinig kennis van het algehele plaatje. Hier zou de beroepsgroep veel aan kunnen doen. Vervolgens zou er in overleg met de AFM eens goed naar het risicoprofiel moeten worden gekeken en zou er in het belang van de cliënten en de industrie eens moeten worden nagedacht over de uitgangspunten van bijna alle beleggers. Onderwerpen zouden kunnen zijn dat het vermogen dat in beheer wordt gegeven gelden zijn waar in de meeste gevallen al risico voor is genomen om het te vergaren en dat er vaak al belasting over is betaald. Het in stand houden en het niet verliezen zou prioriteit nummer één moeten zijn. Vervolgens houdt geen enkele belegger van grote volatiliteit, met andere woorden enorme schommelingen in dat vermogen, men slaapt graag rustig. Het idee dat een evenredige spreiding over aandelen en obligaties een adequate oplossing biedt is in de meeste gevallen niet juist. Het vasthouden aan risicoprofielen kan dan ook geen oplossing zijn. Om het maar eens vrij te vertalen; het kan zo zijn dat op een gegeven moment obligaties voor een uitstekend rendement zorgen bij een relatief laag risico, terwijl er andere periodes zijn waar men deze beleggingscategorie het beste maar even kan vergeten. Het kan zijn omdat de renteniveaus laag zijn en dreigen te stijgen omdat de inflatie toeneemt of omdat obligaties zijn uitgegeven door instanties waar men grote solvabiliteitsvraagtekens kan zetten. De huidige situatie bij veel banken en overheden is de meest recente les. Hetzelfde geldt voor beleggingen in aandelen. Met Japan als voorbeeld heeft vasthouden aan de risicoprofiel benadering geen schijn van kans om naar de toekomst toe het vermogen in stand te houden laat staan rendement te genereren.

Asset-mix

Met het voorgaande in gedachten moet er ook eens kritisch worden gekeken naar de asset-mix. Men zou kunnen beargumenteren dat de huidige benadering niet werkt. Veel beter zou zijn om een model na te streven waar het doel is om absoluut rendement te behalen bij een relatief lage volatiliteit. Hoe het rendement dan bereikt wordt hangt sterk af van de huidige en toekomstige marktomstandigheden. Het zou zo kunnen zijn dat het ene jaar de aandelen exposure onevenredig groot is terwijl het volgende jaar de exposure nul is. Een bijbehorende Benchmark, die overigens steeds vaker gebruikt wordt, is drie-maands geldmarkt +.

Deposito?

Het op deposito laten staan van vermogen is ook niet het juiste antwoord en dat zou best eens wat luider gezegd mogen worden. Buiten het solvabiliteits risico van financiële instellingen, betekent een lage rente plus een relatief hoge inflatie in combinatie met vermogensrendementheffing, een negatief resultaat en verlies van koopkracht. Ook zou er een grote rode solvabiliteitsvlag moeten worden gehesen bij het aanbod van financiële instellingen die adverteren met een spaarrente die boven het geldmarkt tarief ligt. Men zou dit kunnen vergelijken met Albert Heijn die stelselmatig producten beneden kostprijs in de schappen legt. Een omgekeerde prijzenoorlog waar de meeste Nederlandse banken aan meedoen. Hier overigens ook geen kritische geluiden van de toezichthouder richting de banken of waarschuwingen richting de consument.

Onrealistische verwachtingen

Het wegnemen van onrealistische verwachtingen en het verspreiden van kennis zou ook kunnen voorkomen dat beleggersgroepen zich steeds weer laten leiden door prachtige verkoopverhalen. Partijen als Easylife, Quality Invest of Palm Invest zouden in Nederland geen ruimte mogen krijgen. Keer op keer gaat het toch weer fout en dat straalt bijzonder slecht af op de industrie in zijn geheel.

Populair onderwerp?

Vermogensbeheer en beleggen zijn op dit moment geen populaire onderwerpen bij de consument. Dat zouden het echter wel moeten zijn. Om het vertrouwen terug te winnen en de discussie op gang te brengen moet de industrie van zich laten horen. Iedere suggestie ook van de pers is welkom.

Vermogensbeheer kan en moet anders, beter en innovatiever om de cliënt te winnen en te behouden.