InfoNu.nl > Mijn kijk op… > Kunst en cultuur > MSN- en SMS-taal, verrijking of verloedering?

MSN- en SMS-taal, verrijking of verloedering?

MSN- en SMS-taal, verrijking of verloedering? MSN- en SMStaal zijn niet meer weg te denken uit de maatschappij. Wat heeft deze ontwikkeling veroorzaakt? Moeten we deze ontwikkeling nu zien als een verrijking van onze taal, of juist als een verloedering van de Nederlandse taal? Is het niet zo dat onze taal leeft en daarmee verandert? Valt dit verschijnsel onder de natuurlijke ontwikkeling van onze taal, of gaat dit de perken te buiten? Met een verbaasd gezicht drukt één van mijn leerlingen een bladzijde uit zijn werkstuk onder mijn neus. Ik herken het blaadje, gisteravond heb ik het nog zitten verbeteren. Ik volg de vinger van mijn leerling naar het woordje ‘tog’. ‘Waarom is dit fout?’is de vraag die volgt. Ik leg mijn leerling uit dat toch met ‘ch’ geschreven wordt. Waarop mijn leerling zegt:‘Maar op MSN mag ik het toch ook zo schrijven?’

Gebeurtenissen zoals hierboven beschreven, zijn geen uitzondering in het onderwijs. Waar komt dit allemaal ineens vandaan en wat moeten we ermee? ‘Tegengaan’ roept het stemmetje van de docent Nederlands in mij. Onze taal is mooi zoals hij is en dat moet je niet laten verloederen door MSN- en SMS-taal.

Maar is dit een verloedering, een verrijking of misschien gewoonweg ontwikkeling? Is het niet zo dat onze taal leeft en daarmee verandert? Valt dit verschijnsel onder de natuurlijke ontwikkeling van onze taal, of gaat dit de perken te buiten?

Waar komen MSN- en SMS-taal eigenlijk vandaan? MSN-taal is uiteraard gekomen met de opkomst van MSN. Dit is een manier van chatten, waarbij je alleen chat met mensen die je kent. De MSN-taal, die voornamelijk uit afkortingen en cijferlettercombinaties bestaat, is ontstaan uit het zo snel mogelijk willen typen. Uit eigen ervaring kan ik vertellen dat je vaak met meerdere mensen te gelijk aan het kletsen bent. Terwijl je aan het typen bent, flikkert er onder in je beeldscherm alweer een oranje balkje, dat aangeeft dat je een nieuwe boodschap hebt. Snel, snel en nog een snel. Prima dat kinderen dat op MSN doen, maar dat moet niet in hun schrijfwerk terecht komen. Of toch wel? Is dit een onontkoombare ontwikkeling?

We leven in een wereld waarin iedereen haast heeft. De wereld van speeddating, fastfood, lopen op de roltrap, snellezen en kennelijk ook snelschrijven. En niet alleen het snelschrijven is mode, ook het onlosmakelijk verbonden kortschrijven. Nu zal je denken dat dit twee verschijnselen zijn die hetzelfde zijn, maar dat is volgens mij niet zo. Ze gaan wel hand in hand, als je sneller wil schrijven gebruik je kortere woorden en als je korter schrijft, gaat dat vaak automatisch sneller. De twee hebben echter een verschillende oorzaak in mijn ogen. Het snelschrijven komt volgens mij, zoals ik hierboven beschreef, vooral voort uit het chatten of MSN-en. Het kortschrijven komt daarentegen duidelijk voort uit het gebruik van SMS. Deze berichtenservice, die tegelijk opkwam met de mobiele telefoons, berekent namelijk een bepaald bedrag per verzonden bericht. Een bericht kan maximaal uit 160 tekens (inclusief spaties) bestaan. Elk extra teken daarbij levert opnieuw de volledige kosten van een nieuwe SMS op. Natuurlijk alle reden om zo bondig mogelijk te blijven. Waar de wat minder creatieve Nederlander gangbare afkortingen gebruikt, spaties weglaat en kortere synoniemen gebruikt, ontwikkeld de jeugd een geheel nieuwe taal, waarmee in minder tekens hetzelfde te zeggen valt.

Nu heb ik natuurlijk een uiterst leuke anekdote in mijn inleiding staan, maar is het nou allemaal echt zo erg, hoe serieus wordt die MSN-SMS-taal eigenlijk genomen? Nou gruwelijk serieus kan ik u zeggen. Na mijn eerste potje googelen, kom ik op www.sms-taal.nl terecht. In plaats van het standaard afkortingen- en smswoordenlijstje dat ik verwacht tegen te komen, waar ik me trouwens rot naar zoek, blijkt het hier te gaan om een papieren SMS-taal zkwrdnbk (zakwoordenboek) met een eigen ISBN-nummer! De woordenlijstjes die ik verwacht had te vinden, blijken er ook te zijn, maar dan voor SMS-taal in het Frans, Duits en Spaans. De SMS-taal reikt dus ver! Heel ver, het bereikt zelfs het Nederlandse dichtersgilde. Gelukkig slaagt deze dichter erin onze Nederlandse taal in een onafgekorte vorm te gebruiken in een gedicht van slecht 160 tekens (inclusief wit).

Sms: een wonder
Van technisch
Vernuft en
Innovatieve
Verbeelding. Maar
Hoe pers ik mijn
Liefde, mijn lust,
Mijn verlangen in
Honderdzestig
Tekens inclusief
Wit?


Sofie Cerutti, 160 tekens (inclusief wit), 2007

Op dezelfde site treffen we een linkje aan naar de Gouden Duim. Nee, dat is geen prijs voor de mooiste foto van een duimende peuter, maar inderdaad een prijs die gerelateerd is aan het SMS-en. De Gouden Duim wordt uitgereikt aan de beste proza of poëzie in SMS-taal. De winnaar viel in de categorie smoesjes:

b&iw! srry dak 2L8 b&: b& mt mn nwe gbrde trui Rgns 8ter blyvn Hkn: mst ds 1st nr Oma, om 'm te ltn mkn!

Het valt niet meer te ontkennen dat de SMS-taal een plek inneemt in onze samenleving. Iedereen lijkt er mee bezig. SMS-taal en MSN-taal worden iedere dag gebruikt in ofwel gepaste ofwel ongepaste situaties. Wie bepaalt dat eigenlijk, of een situatie gepast is? Moeten we SMS-taal wel als een aparte taal zien of is het al een deel geworden van de Nederlandse taal? Moeten docenten er op school aandacht aan gegeven worden? Moet het geleerd worden? Deze vragen zijn niet zo makkelijk dat er meteen een antwoord klaarligt. Ik zal mijn visie erop geven.

SMS-taal, of extra woorden van de Nederlandse taal?

SMS-taal, het woord zegt het al, wordt neergezet als een aparte taal. Het wordt niet vereenzelvigd met het huidige Nederlands. Dat is denk ik terecht. Het zou bijna onmogelijk zijn om het met het Nederlands te vereenzelvigen. Immers, de woorden zijn vaak hetzelfde maar anders geschreven, of het zijn woorden uit andere Europese landen. Nu zou je kunnen inbrengen dat er wel meer woorden in het Nederlands zijn die op verschillende manieren gespeld kunnen worden en dat daarom de SMS- variant best toegevoegd zou kunnen worden. Echter, je zou de taal dan niet meer serieus nemen. Ik bedoel hier niets denigrerends mee naar de creativiteit waarmee deze taal opkomt. Ik denk dat deze creativiteit als een kwaliteit moet worden gezien. Met het serieus nemen van de taal, bedoel ik dat je op een natuurlijke manier het proces van taal doorloopt. Talen leven en dus veranderen ze. Zo ook onze taal. Taal veranderd altijd geleidelijk en bovendien met inachtneming van de regels en vormen van de taal. Dat is niet het geval als je de woorden uit de SMS-taal als onderdeel van het Nederlands zou zien. Het eerste wat opvalt is het uitgebreide gebruik van getallen als onderdelen van woorden, maar niet minder belangrijk is dat de SMS-taal geheel niet strookt volgens grondvesten van de Nederlandse taal als het gaat om spelling. Eén van die grondvesten is dat een woord in principe altijd zo wordt geschreven, als het wordt uitgesproken. Nu mag u proberen het SMS-je dat de Gouden Duim heeft gewonnen uit te spreken zoals het daar staat. U ziet al, dat brengt niet de beoogde boodschap over! Ik kom hiermee voor mezelf tot de conclusie dat SMS-taal een leuke taalcreatie is, maar zeker geen onderdeel van de taal. Nu zal je misschien verzuchten dat dit nogal een open deur is en dat ik me de moeite van deze alinea had kunnen besparen. Echter, sommige jongeren gebruiken de SMS-taal als zijnde gewoon Nederlands. Denk nog maar even terug aan leerling uit de inleiding.

Gepast of ongepast?

Wanneer is SMS-taal gepast en wanneer niet? En wie bepaalt dat dan? Duidelijke regels zijn hier niet over. Duidelijk lijkt me dat SMS-taal in een SMS of op MSN zeer gepast is. Ook zullen er weinig mensen het met mij oneens zijn dat het in een sollicitatiebrief ongepast is. Ook dit zijn weer open deuren. De discussie ontstaat wanneer er minder duidelijk begrensde schriften ter sprake komen. Denk aan een kattenbelletje voor je ouders, denk aan de agenda van een vriendin maar denk ook aan aantekeningen in een schoolschrift. Bij de laatste zet ik van nature vraagtekens, maar tegelijkertijd kan ik niet ontkennen dat ik weinig bezwaar kan hebben wanneer de leerling de enige is die de aantekeningen gebruikt. Toch zouden er problemen kunnen ontstaan, bijvoorbeeld als de leerling daardoor de spelling van bepaalde woorden niet leert, of op het proefwerk ook in SMS-taal antwoordt. Ik denk dat je voor het antwoord op deze vraag terug moet gaan naar de reden van taal; namelijk het communiceren met een bepaald doel. Het antwoord op de vraag of je SMS-taal mag gebruiken, moet dan zijn dat je het mag gebruiken als het nodig is om je doel te bereiken. Bij SMS-en en MSN-en is er een goede reden om deze taal te gebruiken, het is namelijk snel en kort communiceren. Bij het schrijven van een sollicitatiebrief werkt het je juist tegen omdat de lezer het gevoel kan krijgen dat je het snel wilde doen en er niet veel tijd en aandacht in wilde stoppen, dit veroorzaakt een negatief beeld over jou, wat uiteraard niet je doel is bij een sollicitatie. Ik het geval van het maken van aantekeningen,moet je ook naar je doel kijken. Is het je doel om kennis kort neer te pennen, dan kan SMS-taal bijdragen aan dat doel, maar als de kennis die je opschrijft te maken heeft met correct Nederlands en de spelling daarvan, dan zal SMS-taal je tegenwerken bij het behalen van je doel. Ik denk dat SMS-taal gepast gevonden moet worden wanneer het het doel dient.

SMS-taal op school?

Als SMS-taal zo’n grote invloed heeft, moet het dan op school behandeld worden? Moeten de gebruikte afkortingen dan ook geleerd worden? Op de laatste vraag kan ik vrij snel antwoord geven. Ik vind namelijk dat als je SMS-taal gebruikt, je moet weten of de ontvanger deze kent. Als je het gebruikt terwijl de ander het niet kent, belemmerd het je doel. Ik zie het niet als taak van de school om deze taal te verspreiden. Maar als ik naar de eerste vraag ga kijken komen er andere vragen boven. Ik acht de kans namelijk groot dat de leerlingen juist deze taal kennen en gebruiken.Ik denk dat het daarom belangrijk is de leerlingen bewust te maken wanneer het wel of niet gepast is om het te gebruiken. In mijn ogen zit daar namelijk een groot gat bij leerlingen. Ze vinden het vaak moeilijk om te weten wanneer ze welk taalgebruik kunnen inzetten. Ik vind dat sowieso een belangrijk onderdeel om de leerlingen bij te brengen. Ik denk dat je als je met dat onderwerp bezig bent, heel goed ook de plaats van SMS-taal daarbij duidelijk moet maken. Dus in zekere zin kan SMS-taal zeker een plekje vinden in ons onderwijs.

Dus, verloedering of verrijking?

Moeten we het gebruik van SMS-taal tegen gaan? Is het verloedering van onze taal? Ik denk het niet. Zolang het gebruikt wordt op de juiste momenten is het zeker doeltreffend. Bovendien is het een vorm van creativiteit, iets dat in mijn ogen nooit belemmerd moet worden. Zolang er gelet wordt op wanneer en hoe denk ik dat we er trots op kunnen zijn. Met al die mooie SMS-woorden, besparen we toch weer wat van onze centjes. En zeg nou zelf, daar kan niemand wat tegen inbrengen!
© 2009 - 2017 Neerlangel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Waarom Fries een taal is en Gronings een dialectWaarom Fries een taal is en Gronings een dialectHeeft u zich dat ook wel eens afgevraagd? Waarom is het Fries nou een taal en bijvoorbeeld het Gronings een dialect? Wat…
De Arabische taalArabisch wordt wereldwijd door vele miljoenen mensen gesproken en is daarnaast de taal van de Koran, waardoor de taal oo…
Wat is Esperanto?Wat is Esperanto?Esperanto is een internationale taal die door twee miljoen mensen wordt gesproken. De mensen die de taal beheersen komen…
Spaans, Duits, Engels & Frans journaal kijken, Waar kan dat?Spaans, Duits, Engels & Frans journaal kijken, Waar kan dat?Wanneer je het vak Frans, Duits, Engels of Spaans volgt op de middelbare school, en wanneer je hier moeite mee hebt, zou…
Hoe kan ik een vreemde taal leren?Hoe kan ik een vreemde taal leren?Je kunt het nodig hebben voor je werk, of gewoon voor hobby willen leren. Een nieuwe, vreemde taal aanleren is voor de é…
Bronnen en referenties
  • Sofie Cerutti, 160 tekens (inclusief wit), 2007 - dichtbundel

Reageer op het artikel "MSN- en SMS-taal, verrijking of verloedering?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Neerlangel
Gepubliceerd: 01-02-2009
Rubriek: Mijn kijk op…
Subrubriek: Kunst en cultuur
Bronnen en referenties: 1
Mijn kijk op…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook een mening en/of ervaring beschrijven.
Schrijf mee!