Psychologie en bedrog

We huren een voetbalstadion af en vullen dat met neurofysiologen. Hun wordt verzocht uit te leggen wat er gebeurt als iemand een lepel naar zijn mond brengt. De stilte zal oorverdovend zijn, want niemand weet dat.

Waarom vinden we het niettemin gewoon dat we kunnen eten? Eenvoudigweg omdat we gebeurtenissen die vaak voorkomen niet raadselachtig vinden en, wat zelden gebeurt, vaak in een paranormaal vlak trekken. Dat is een vreemde manier van redeneren, waarop wordt ingeschoten door tal van manifestaties en televisieprogramma’s. Voor een deel berust deze selectieve verwondering op het niet onderkennen van het toeval. Als je 23 mensen hij elkaar zet, is er een kans van iets meer dan 50 percent dat er twee op dezelfde dag jarig zijn, en bij 48 mensen is die kans zelfs 95 percent. In breder verband maak ik niets anders mee dan dingen die tegen het obscurantisme pleiten.

Voorbeeld een:

Ooit kwam ik in contact met een astroloog. Hij opperde vier veronderstellingen over wat er met de planeten ten tijde van mijn geboorte aan de hand was en hij gokte vier keer mis. Hij zou het thuis allemaal nog eens narekenen. Na een lange pauze arriveerde een brief waarin mijn horoscoop was opgenomen op basis van bij de gemeente opgevraagde gegevens. De gegevens klopten niet en de berekening van het ding deugde evenmin.

Voorbeeld twee:

Onderzoekers hebben ontdekt dat zich paranormaal begaafd noemende personen in staat zijn iemands bloeddruk een beetje naar omlaag te brengen. Een op grote schaal verspreide publikatie zegt dat twee derde van dat effect aan psychologische factoren ligt en een derde aan paranormale gaven. Naderhand is het onderzoeksverslag gepubliceerd in een Engels medisch tijdschrift. Wat lezen wij in de samenvatting? ‘De gegevens wijzen niet op een paranormale factor.’ Dit is niet leuk: half Nederland is gezegd dat paranormale genezers iets kunnen en diezelfde onderzoekers ontkennen dat later. Inmiddels heeft het onheil natuurlijk toegeslagen: de paranormalen verkopen hun onzin als alternatieve geneeswijze.

Voorbeeld drie:

Als je melding maakt van uitsluitend negatieve ervaringen op het gebied van de parapsychologie, werpen gelovigen bij wijze van laatste redmiddel tegen dat je naar den vreemde moet gaan teneinde de wonderlijke vermogens van sjamanen (een soort wijzen en tovenaars) te bestuderen. Dat is gebeurd. Men heeft een groot experiment uitgevoerd, dat nauw aansloot bij hun dagelijkse praktijk als waarzeggers. De heren werd verzocht te gaan schouwen terwijl zij omgeven waren met rituele objecten als kaarsen en glaasjes water. Het resultaat? Nul komma nul. Sjamanen kunnen gewoon niks bijzonders.

Voorbeeld vier:

Er bestaat een levendige handel in pendels, voorwerpjes aan een draadje van een centimeter of twintig. U houdt het uiteinde tussen duim en wijsvinger, zet de elleboog op tafel en laat de pendel hengelen. Het ding gaat heen en weer zwaaien, de richting zou geïnterpreteerd kunnen worden als een antwoord op een vraag. Een paranormaal hoogbegaafde pendelaarster die alles zei te weten over vroegere levens, verklaarde zich in staat onderscheid te maken tussen penicilline en meel. De pendel zou een feilloos antwoord geven, ook als het spul onherkenbaar in potjes was verpakt. Het resultaat? Nul komma nul.

Voorbeeld vijf:

Geheimzinnige boodschappen die door geesten worden overgebracht via ‘glaasjedraaien’. Ook dat is bedrog. Ga met drie of vier mensen om een tafel zitten, leg in een cirkel het alfabet en wat getallen, zet in het middelpunt van de cirkel een borrelglaasje op zijn kop en leg de toppen van de wijsvingers op de bodem van het glas. Het ding zal gaan bewegen. Het glas tikt letters aan op onbewust (en in het slechtste geval: bewust) commando van een van de aanwezigen die een bepaald antwoord wenst. Verifieer dat door de draaiers te blind- doeken en alles op video vast te leggen. Er gebeurt dan niets belangwekkends.

Conclusie:

Kortom, de wereld wil bedrogen worden en interesseert zich voor de verkeerde dingen. Dat is tot daaraan toe, maar al dan niet aan de media verbonden paranormale kwakzalvers bedreigen ook nog eens de lichamelijke en geestelijke gezondheid. © 2008 - 2009 Sophocles, gepubliceerd in Mens en Gezondheid (Mijn kijk op...) op 19-01-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Sophocles is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Wat is parapsychologie?: Parapsychologie; Als we het gaan opzoeken in het Nederlands woordenboek staat er:"Leer van de paranormale verschijnselen." Maar dat is natuurlijk wel erg kort door de bocht.
• Positieve psychologie: Geluk? Wanneer ben je nu precies gelukkig? Komt dit door wat je meemaakt, wat je voelt, hoe je denkt of wat je bezit? Dit artikel gaat over de wetenschappelijke ideeën over geluk.
• Wat hebben we met astrologie?: Astrologie heeft iets. Enerzijds vinden we het niets en anderzijds lezen we wel vaak de dag- of weekhoroscoop in de krant of het weekblad. Blijkt deze later te kloppen, dan vin…
• Paracorporele toestanden: De paracorporele toestanden vormen een sector binnen het parapsychologisch onderzoek. De parapsychologie tracht hiermee een aantal beweringen van de yoga, theosofie en de religies e…