Argumenten voor en tegen kiembaangentherapie

Kiembaangentherapie wat is dit precies? Hierover kun je meer informatie vinden in het artikel 'Wat is kiembaantherapie?'. Dit artikel gaat over de verschillende argumenten voor kiembaangentherapie.

Argumenten voor kiembaangentherapie

Het grote voordeel van kiembaangentherapie is natuurlijk dat je maar een enkel individu hoeft te behandelen om hele generaties van een bepaalde genetische ziekte te genezen, het gemodificeerde gen wordt ten slotte van generatie op generatie doorgegeven en als men dus één enkel embryo behandelt voor een bepaalde genetische aandoening zullen al zijn nakomelingen niet aan deze genetische aandoening lijden, mits hij niet door een spontane nieuwe mutatie ontstaat. Dit geld voor mij als een sterk argument voor kiembaangentherapie, het scheelt in belasting van de behandeling voor de komende generaties, het is goedkoop en snel, je hoeft tenslotte maar een persoon te behandelen.

Een argument voor kiembaangentherapie zou zijn dat het eigenlijk een heel natuurlijke fenomeen is van de mens. Men heeft altijd al aan selectie gedaan op het gebied van genen die men wenst voor zijn nakomelingen (Silver, 2000). Zo wordt er gezegd dat als men op zoek is naar een toekomstige levenspartner dat men eigenlijk ook bezig is met het selecteren op genen omdat men zich dan meestal ook afvraagt op je wel of geen kinderen zou willen hebben met deze persoon. Bij de selectie van een spermadonor of een donoreitje is er ook sprake van een vorm van selectie, de meeste mensen kiezen namelijk een spermadonor of een eiceldonor met bepaalde eigenschappen. Ook het plegen van abortus bij een afwijkende embryo is een vorm van selectie van genen, een negatieve selectie. Zo wordt er min of meer beweert dat men altijd al bezig is met het selecteren van genen voor zijn nakomelingen. Zou dit een reden zijn om dan kiembaangentherapie ook maar toe te staan? Ik ben van mening dat het niet zo is, het selecteren van genen schetst Siler, door het kiezen van een levenspartner, veel te overdreven, ik denk niet dat het een grote rol speelt bij het kiezen van je partner of je met hem, en dus van zijn genen, kinderen zou willen hebben. Wel is het zo dat je vaak een gezonde, levensvatbare sterke partner kiest, maar ik denk niet dat je dit direct doet met het oog op eventuele gezamenlijke kinderen. Zeker in het begin van een relatie speelt dit geen rol omdat de fase waarin men aan het hebben van kinderen gaat denken meestal pas veel later een rol gaat spelen in je relatie en dan heb je meestal je partner al gekozen. Tevens is deze selectie, mocht hij er zijn, niet te vergelijken met de selectie die optreedt bij kiembaangentherapie. Dit is een erg zwak argument naar mijn mening om kiembaangentherapie toe te staan omdat ik het twijfelachtig vind of er wel een zware selectie plaats vind en ik de selectie niet te vergelijken vind met de selectie die plaats vind bij kiembaangentherapie.

Een goede kant van kiembaangentherapie is dat door het behandelen van een persoon met kiembaangentherapie ontelbaar vele generaties geholpen worden, ontelbaar vele personen. Zou je dit effect met somatische gentherapie willen bereiken zou je al die personen moeten behandelen in plaats van een persoon bij kiembaangentherapie. De belasting is veel lager, er is alleen een belasting van de therapie bij de eerste persoon in de stamboom die komen gaat, de komende generaties zullen geen gentherapie meer hoeven te ondergaan omdat zij al de ‘gezonde’ genen geërfd hebben. Dit vind ik een groot voordeel van kiembaangentherapie.

Kiembaangentherapie geeft ouders kinderen een grotere kans om gezond te zijn, zonder directe schade aan iemand anderen te brengen. De motivatie achter kiembaangentherapie is het verlangen van ouders om hun kinderen al het mogelijke voordeel te geven na hun geboorte. Het geeft het kind genetische voordelen Als kiembaangentherapie gebruikt wordt om de kans op gezondheid, geluk en succes van het kind te vergroten, waarom zou het dan verkeerd zijn (Silver, 2000)? Dit klinkt op zich heel erg aannemelijk, maar ik denk niet dat de kwestie zo simpel ligt.

Een argument voor kiembaangentherapie zou zijn dat men respect moet hebben voor de ouderlijke autonomie. Ouders hebben een betrekkelijke grote vrijheid in de opvoeding van hun kinderen, zij mogen hun kinderen zo opvoeden als zij dat voor goed houden. Mogen zij dan ook niet de beste middelen hebben om zo de kans zo groot mogelijk te maken op het krijgen van een gezonde baby? Zouden ouders daarom niet ook in vrijheid voor kiembaangentherapie mogen kiezen? Ik ben het absoluut niet eens met dit argument. Ik denk niet dat de meeste ouders over dit onderwerp een beslissing kunnen nemen. Ten eerste hebben ze niet voldoende kennis over het onderwerp (op een enkeling na) en ze kunnen dan dus ook niet bepalen of het goed is voor hun kind. Ten tweede vind ik dat deze beslissing niet meer onder de ouderlijke autonomie, het recht om zelf te beslissen, valt omdat ik deze beslissing te ingrijpend voor het kind vind.

Een ander argument dat genoemd werd voor kiembaangentherapie is het creëren van eugenetische verbeterende effecten. Eugenetica wil zeggen dat men een wereld wil creëren waarin de ‘genen poel’ van de maatschappij gecontroleerd wordt. Er wordt gecontroleerd welke genen wel en welke genen niet overgeërfd mogen worden. We hebben het hier dus over effecten die dus over het puur therapeutisch effect heen gaan. Deze effecten zouden uiterst welkom zijn.

Het belangrijkste argument voor kiemgentherapie is natuurlijk de genezing van ontelbaar vele genetische ziektes. Los van het feit dat er aan kiembaangentherapie nog een hoop problemen kleven, is de genezing van genetische ziektes natuurlijk een groots fenomeen. Denk maar eens aan de grote hoeveelheden mensen die je kunt genezen en aan de mensen die je niet eens meer hoeft te genezen omdat zij de genetische ziekte al helemaal niet meer krijgen, dat is een natuurlijk een grootse ontwikkeling in de geneeskunde.

Argumenten tegen kiembaangentherapie

Het grote voordeel van kiembaangentherapie is natuurlijk dat je maar een enkel individu hoeft te behandelen om hele generaties van een bepaalde genetische ziekte te genezen, het gemodificeerde gen wordt ten slotte van generatie op generatie door gegeven en als men dus één enkel embryo behandelt voor een bepaalde genetische aandoening zullen al zijn nakomelingen niet aan deze genetische aandoening lijden, mits hij niet door een spontane nieuwe mutatie ontstaat.
Maar er zit ook een tegenargument verborgen in dit vermeende voordeel van kiembaangentherapie. De vraag luidt of men wel mag beslissen over al deze nakomelingen en over het behandelde individu zelf. Is dit niet strijdig met het principe van respect voor de menselijke waardigheid (Van Gorcum, 1988). Volgens een uitspraak van de Raad van Europa vraagt respect voor de menselijke waardigheid om erkenning van het recht van de mensen “een niet door gericht ingrijpen veranderd genetisch patroon te erven (Raad van Europa, 1982). Aan de hand hiervan kun je zeggen dat de autonomie in het geding is van de toekomstige personen die met de aangebrachte veranderingen in de kiembaan moeten leven zonder dat ze daar zelf over hebben kunnen beslissen. De Raad van Europa zegt echter dat het therapeutisch ingrijpen in de kiembaan niet kan worden gezien als schending van het genoemde recht ook de Gezondheidsraad deelt het standpunt dat kiembaanmodificatie, mits het met therapeutisch oogmerk is, aanvaardbaar is.
Het probleem vind ik niet zo zeer dat men niet kan beslissen over eventuele genetische veranderingen die ten gunste komen van de nakomelingen van de behandelde persoon maar er kunnen ook genetische veranderingen ontstaan die in het nadeel van het individu kunnen werken. Zo zitten er risico’s aan kiembaangentherapie die naar ernst en omvang niet te overzien zijn (Anderson, 2000). Er is onvoldoende bekend over eventuele negatieve gevolgen (bijvoorbeeld een groter risico op kanker) voor een uit gemodificeerde kiembaancellen tot stand gebrachte individu, en al helemaal niks over gevolgen die zich uitstrekken over toekomstige generaties. En dan is het naar mijn mening een sterk argument tegen kiembaangentherapie als men niet zelf kan beslissen over de aangebrachte veranderingen in zijn DNA.

Er zitten nog meer negatieve kanten aan kiembaangentherapie. Zo zijn zitten er drie grote problemen bij het uitvoeren van kiembaangentherapie te noemen. Ten eerste is de techniek extreem inefficiënt, met succespercentages onder de 50%. Ten tweede, het gebruik van de techniek is geassocieerd met een hoog risico op nieuwe ontstane mutaties. En ten derde is het waarschijnlijk zo dat genetische manipulatie nooit op mensen uitgevoerd kan worden omdat er de mogelijkheid is dat een bepaalde modificatie negatieve bijwerkingen heeft (Silver, 2000). Deze problemen zijn niet licht van aard en zullen naar mijn mening eerst verholpen moeten worden wil men ooit kiembaangentherapie uit kunnen voeren.

Eugenetica wil zeggen dat men een wereld wil creëren waarin de ‘genen poel’ van de maatschappij gecontroleerd wordt. Er wordt gecontroleerd welke genen wel en welke genen niet overgeërfd mogen worden. We hebben het hier dus over effecten die dus over het puur therapeutisch effect heen gaan. Deze effecten zouden uiterst welkom zijn. Door mij wordt dit niet gezien als een voordeel van kiembaangentherapie maar juist als een nadeel. Het creëren van eugenetische effecten is een heel slechte zaak. Wie bepaald er welke eigenschappen van de mens wel mogen blijven bestaan en welke eigenschappen verbannen moeten worden. En als we dan besloten zouden hebben, wat mij onmogelijk lijkt, welke eigenschappen de mens nog mag hebben, gaan we dan niet allemaal op elkaar lijken en is er geen variëteit meer tussen de mens. Verder vind ik dat kiembaangentherapie zeker niet voor niet-therapeutische doeleinden gebruikt mag worden.

Graag wil ik het nog hebben over het argument van het ‘hellend vlak’, volgens dit argument kan invoering of toestaan van in moreel opzicht aanvaardbare technieken of praktijken toch onaanvaardbaar zijn, als dat tot (mogelijk) gevolg zou hebben dat andere, wel moreel verwerpelijke, technieken of praktijken niet meer kunnen worden tegengehouden (McGleenman, 1995). Zo zou je kunnen zeggen dat de therapie op zich wel wenselijk is, maar de gevolgen van de therapie zouden wel eens onwenselijk kunnen zijn (Dr. Tsjalling Swierstra,2002). Zou het betekenen dat wanneer kiemgentherapie op therapeutisch gebied toe gestaan zou worden daarmee onvermijdelijk ook de deur open komt te staan voor niet-therapeutische ingrepen. Ik denk dat die kans zeker wel aanwezig is omdat de techniek er dan toch is, waarom zal men dan niet steeds een stapje verder gaan. Ik denk dat goede regelgeving dan ook zeer belangrijk zal zijn mocht kiembaangentherapie ooit toegestaan worden. Naar mijn mening is het wel een argument tegen kiembaangentherapie maar ik denk dat je met goede strenge regelgeving dit fenomeen wel in de hand moet kunnen houden.

Kiembaangentherapie is interessant voor de volksgezondheid omdat je waarschijnlijk aan de oorsprong van de ziekte iets kunt veranderen. Wel betreed je een onbekende wereld met kiembaangentherapie. We weten niet of er andere ziekten voor in de plaats komen. Misschien leven de mensen gemiddeld alleen iets langer en gaan ze dood door een lichaam dat om een complex van redenen ‘op’ is (Prof.dr. Louise Gunning-Schepers, 2000). Het onbekende zou een goede reden kunnen zijn om van kiembaangentherapie af te zien, maar is er niet bij elke nieuwe behandelingen een gebied wat onbekend is? Goed onderzoek is nodig bij nieuwe technieken voordat ze op de markt komen om dat onbekende gebied zo klein mogelijk te maken. Bij kiembaangentherapie is dit lastig, je kunt wel dierproeven doen in zoverre dat moreel aanvaardbaar is, maar het uittesten op een mens is een heel ander verhaal. Je kunt niet zomaar testen doen bij embryo’s. Welke ouder zou het toestaan kiembaangentherapie te testen op hun toekomstige baby als ze weten dat er nog bijna niks bekend is over de effecten van kiembaangentherapie. Of het überhaupt wel werkt en wat de nadelige effecten zijn. Het is heel lastig om bij kiembaangentherapie onderzoek te doen bij mensen, het zou alleen kunnen bijvoorbeeld bij embryo’s die niet levensvatbaar zijn en waarbij kiembaangentherapie de enige optie is maar dan nog is het een lastige kwestie. Er zal dus altijd een groot onbekend gebied zijn bij kiembaangentherapie en hoe groter dat gebied is hoe moeilijker het zal worden om die therapie in te voeren.

Een argument tegen kiembaangentherapie wat wordt genoemd is dat je niet voor god mag spelen. Over dit argument kan ik zelf niet zoveel zeggen omdat ik niet in god geloof. Ik kan me wel voorstellen dat mensen die wel in god geloven dit als een sterk argument zien tegen kiembaangentherapie. Ik kan me meer vinden in het volgende argument wat genoemd wordt. Men zou niet het recht hebben om de producten van de evolutie, die in de loop van een lange tijd zijn ontstaan, op een dusdanige manier genetisch te veranderen, dat deze verandering ook aan het nageslacht doorgegeven zou worden. In dit argument spreekt mij wel aan omdat ik vind dat als er veranderingen moeten komen in het leven van de mens, het natuurlijke beloop dat zelf wel regelt. Kijk maar naar de evolutie, hoeveel er al veranderd is in het leven op aarde. Ik denk dat de evolutie het zelf heel goed af kan en geen hulp nodig heeft van de mens. De mens is tenslotte zelf een product van de evolutie en de evolutie niet van de mens.

Mijn visie op kiembaangentherapie

Wat is mijn visie op kiembaangentherapie. Een standpunt innemen over deze kwestie is erg lastig. Er zijn goede argumenten tegen kiembaangentherapie en er zijn goede argumenten voor kiembaangentherapie. Ik zal proberen deze argumenten af te wegen en dan tot een conclusie te komen.

Eerst zal ik behandelen wat ik goede argumenten tegen kiembaangentherapie vind. Het eerste argument wat ik belangrijk vind is de tekortkomingen die er op dit moment nog zijn op het gebied van kiembaangentherapie. De techniek is nog erg inefficiënt en er is een grote kans op het creëren van nieuw ontstane mutaties in het DNA die tot bijvoorbeeld kanker kunnen leiden. Verder is er ook nog veel onbekend over de mogelijke negatieve gevolgen van kiembaangentherapie. Ik ben daarom van mening dat het op dit moment nog veel te vroeg is voor de invoering van kiembaangentherapie. Ik ben van mening dat het op dit moment de kans op schade bij kiembaangentherapie nog veel te groot is en dat het daarom nog verboden moet blijven.
Een ander argument tegen kiembaangentherapie is dat men niet zelf kan beslissen over de aangebrachte veranderingen in hun DNA, zowel bij de behandelde persoon als bij de nakomelingen van deze persoon geld dit. Op dit moment vind ik dit ook een sterk argument omdat er nog zoveel onbekend is over de negatieve effecten van kiembaangentherapie en er dus niet alleen een beslissing over de gewenste effecten van gentherapie wordt genomen maar ook over de mogelijke negatieve effecten. Dit heeft dus ook te maken met het vorige argument, dat de techniek nog niet goed genoeg is.

Wat ik ook tegen kiembaangentherapie vind spreken is dat men met kiembaangentherapie aan de evolutie gaat sleutelen. Zo maakt men de evolutie tot een product van de mens, terwijl de mens een product van de evolutie is en hoort te zijn. Wat voor gevolgen kan dit hebben? Je weet het niet, maar van de andere kant sleutelt de mens niet alleen met kiembaangentherapie aan de evolutie maar gebeurt dit al veel langer. Denk maar aan IVF of aan het genetisch modificeren van bepaalde gewassen. Dat gaat tot nu toe nog steeds goed. Nu is kiembaangentherapie weer een grote stap verder in het sleutelen aan de evolutie en dat brengt mij bij het volgende argument tegen kiembaangentherapie, het argument van het hellend vlak. Ik ben wel bang dat er door het toestaan van kiembaangentherapie er langzaam aan ook andere dingen toegestaan zullen worden, zoals niet-therapeutisch behandelingen met kiembaangentherapie. Daar ben ik fel op tegen omdat ik vind dat er geen verbeterende behandelingen bij mensen uitgevoerd mogen worden. Dit zal leiden tot een onnatuurlijke wereld en ongelijkheden in de wereld. Strenge regelgeving en goede controles moeten naar mijn mening daarom ingevoerd worden zodra kiembaangentherapie legaal wordt. Ik denk dat je daarmee het hellend vlak wel in redelijk in de hand kunt houden en ik denk dat wanneer is er komt het er toch wel komt en je het niet tegen kunt houden.

Er zijn naar mijn mening ook sterke argumenten voor kiembaangentherapie. De zwaarst wegende voor mij is dat het kan leiden tot genezing van genetische ziekten, dit is een grote ontwikkeling voor de mensde geneeskunde. Er kunnen veel mensen mee geholpen worden als kiembaangentherapie een goed werkende techniek is.

Wat ik verder nog een goed argument voor kiembaangentherapie vind is dat je maar één persoon hoeft te behandelen om hem zelf en al zijn nakomelingen te ‘genezen’. Als de techniek van kiembaangentherapie zo ontwikkeld kan worden dat het veilig is, is dit natuurlijk erg efficiënt aan kiembaangentherapie.

Wat is nu mijn uiteindelijke conclusie over kiembaangentherapie? Ik denk dat de therapie nu nog niet ingevoerd mag worden omdat er nog te veel risico’s en mankementen aan zitten en dat wanneer kiembaangentherapie in gevoerd zal worden, op het moment dat alle mankementen verholpen zijn, er een strenge regelgeving en controlering ingevoerd zal moeten worden om zo te voorkomen dat er een hellend vlak optreedt. © 2008 - 2009 Tjieu1, gepubliceerd in Mens en Gezondheid (Mijn kijk op...) op 26-02-2008, laatst gewijzigd op 05-03-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Tjieu1 is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde link

Zowerkthetlichaam.

Verwante artikelen

• Wat is kiembaangentherapie?: Wat houdt gentherapie en kiembaangentherapie precies in? Het heeft te maken met de genen van de mens. De genen zijn de erfelijke bagage van de mens. Dit artikel gaat over wat gen…
• Inleiding kleurvererving bij parkietachtigen: We beschrijven hier de algemene regels van kleurvererving bij parkietachtigen(psittaciformes).Dit artikel is de inleiding van een meer gedetailleerd werk dat bin…
• Genetisch daten: Nooit meer eindeloze avonden in de kroeg of discotheek doorbrengen om je ware levenspartner te ontmoeten. Nooit meer ellenlange dates met oninteressante personen uitzitten. Nooit meer tig eu…
• Gentherapie maakt goede vorderingen, Nobelprijzen: Met gentherapie worden steeds meer successen geboekt. De Nobelprijzen Geneeskunde en Fysiologie in verband met Genetische Modificatie aan Mario Capecchi, Ol…
• Alzheimer en erfelijkheid: De ziekte van Alzheimer kan in de familie zitten. Maar dit komt heel zelden voor en verklaart slechts gedeeltelijk waarom iemand de ziekte krijgt. In de meeste gevallen lijkt Alzhe…

Bronnen en/of referenties

• Artikel: Reprogenetics: third millennium speculation, Lee M. Silver, EMBO reports, 2000
• Verslag zesde Nederlands Duitse Conforentie, ‘Begin en einde van het menselijke leven’, buitenlandse zaken, 2002
• Gezondheidsraad. Celkerntransplantatie bij mutaties in het mitochondriale DNA. Den Haag: Gezondheidsraad, 2001; publicatie nr 2001/07
• Artikel: Gene Therapie: The Potential Applicability of Gene Transfer Technologie to the Human Germline, Kevin R. Smith, International Journal of Medical Sciences, 2004
• Artikel: Op het gebied van genetica het je geen keuze, Prof.dr. Louise Gunning-schepers, dossie DNA, 2000
• Artikel: Engeneering the Human Germline: An exploration of science and ethics of altering the genes we pass to our children, The New England Journal of Medicine, 2000
• www.ornl.gov/hgmis, Human Genome Project Information, 2004