Help! Mijn kind is verslaafd

Dagelijks komen er hulpvragen bij de jeugdzorg binnen. Wachtlijsten nemen toe. Waar ligt dat toch aan? De mensen in de jeugdhulpverlening doen hun uiterste best om de wachtlijsten aan te pakken. Van overheidswege wordt er ook genoeg gedaan. Zijn er blinde vlekken die we op één of andere manier niet in beeld krijgen? En wat als je concludeerd dat je kind verslaafd is?

Conflicten

Jongeren kunnen tijdens de pubertijd al ontsporen. Vaak zien ouders het niet altijd goed aankomen. De omgeving vaak wel. Uiteindelijk loopt het uit op een conflict, en misschien zijn er al een aantal conflicten geweest. Tijdens de pubertijd komt het er op aan welke keus de jongere gaat maken. Kan de omgeving misschien bijsturen in die keus? Waarschijnlijk wel maar de situatie vóór het conflict is natuurlijk heel belangrijk. Beginnende verslaving aan alcohol, wiet of cocaïne leidt vaak tot conflicten die niet bij een ‘normale’ pubertijd horen. De verslaving zal een wig gaan drijven tussen de relatie met ouders en kind.

Verslaving

Dagelijks werk ik met jongeren die te kampen hebben met verslavingsproblematiek. In mijn werk en leefomgeving krijgen jongeren al op jonge leeftijd met de verleiding van verslavende middelen te maken. Vooral het alcoholgebruik onder pubers lijkt toe te nemen. Dit is een trend die zich in heel Nederland doorzet. Eigenlijk weten we dat al jaren. De media schrijft er regelmatig over. Het noemen van getallen heeft in dit artikel geen zin. Waar het om gaat is de vraag; ‘wat kunnen we doen?’ Jongeren zullen in eerste instantie niet toegeven dat ze verslaafd zijn. Intussen veroorzaakt het drinken van alcohol wel schade aan de gezondheid van de puber. Dit heeft weer gevolgen voor later. Verslaving is niet iets wat je zomaar even aanpakt. Daar is professionele zorg voor nodig. Verslavingsklinieken doen goed werk maar het ligt vervolgens aan de jongere hoe hij zijn leven verder in gaat delen. Jongeren komen soms na een lange behandeling terug in de oude leefomgeving. Vervolgens constateert de jongere dat de omgeving nog hetzelfde is. Zijn vrienden zijn er ook nog steeds. Het oude ‘vertrouwde’ blijkt voor de jongere nu ineens een onveilige omgeving te zijn geworden. Er vallen na een opname nog teveel jongeren terug in hun oude gedrag doordat de leefomgeving niet veranderd is. Heeft het dan nog wel zin om in behandeling te gaan? Ja. Absoluut. In behandeling gaan is altijd beter dan het niet te doen. De jongere neemt voor korte of langere tijd afstand van de onveilige omgeving. Hierdoor leert hij te reflecteren op zijn oude gedrag en zijn leefomgeving. Door zijn zwakten te leren kennen kan hij zich sterk maken tegen zijn verslaving. De jongere word ook geholpen om op een goede manier in de maatschappij terug te keren. Er is volgens mij meer nodig maar dat is iets waar de jongere eigenlijk machteloos tegenover staat. En misschien ouders en omgeving ook wel.

Veilige omgeving

Verslavende middelen zijn overal. Neem alleen maar de toenemende Gameverslaving. Dat ontwikkelt zich in de meeste gevallen gewoon thuis. Heel onschuldig lijkt ook de ‘eetverslaving’. De vraag is ook hoe lang iemand verslaafd blijft. Er zijn mensen die komen volledig vrij van verslaving. Weer anderen niet maar die kunnen ook niet voor altijd in behandeling blijven. Van overheidswege wordt er alles gedaan om de problematiek terug te dringen maar het blijkt niet afdoende. De blinde vlek kan wel eens liggen in onze eigen omgeving en, misschien wel in onze eigen mentaliteit. Laatst zag ik een documentaire over ‘Comazuipen’ van het TV programma Zembla. Een meisje van veertien jaar was na een alcoholvergiftiging opgenomen in het ziekenhuis. Ze had niet veel meer moeten drinken want dan was het fataal afgelopen. Ik was stomverbaasd dat de ouders toelieten dat het meisje weer alcohol ging drinken. Jongeren verdienen een veilige omgeving en als dat thuis al niet meer is waar dan wel?

Kerk

De kerk heeft landelijk misschien aan terrein verloren maar er liggen kansen om vanuit de kerk (opnieuw) een bijdrage te leveren in de hulp aan verslaafde jongeren. In veel gevallen maak ik het mee dat de hulpverlening problemen oplost die wel helpen maar, helaas ook de afstand tussen kinderen en ouders juist vergroot. Hoewel het in sommige gevallen natuurlijk niet anders kan. Deze ontwikkeling loopt parallel met het moment dat het juist anders moet zijn. Er moet gewerkt worden aan de relatie ouders en kind. Op die manier blijft er een onafgemaakte relatie liggen. Brokstukken die niemand kan of durft te lijmen. Hier gaat het mijns inziens niet helemaal goed. Ook ben ik niet van mening dat hier de oplossing ligt. Dit is meer een constatering dan een verwijt uit verschillende praktijksituaties. Het kind dat verslaafd is hoeft niet een falen van de ouders te zijn. Echter het is wel raadzaam om als ouders te reflecteren waar het met de puber fout is gegaan.

Preventief

Vervolgens moet de conclusie worden getrokken dat je als ouders machteloos staat tegenover je verslaafde kind. Ondanks die machteloosheid is het van belang dat er begrip is voor de de jongere. Begrip tonen is de basis voor een veilige omgeving. In veel situaties schreeuwen jongeren het letterlijk uit tegenover ouders en tegen hulpverlening dat men hem niet begrijpt. Begrip tonen is misschien wel één van de belangrijkste voorwaarden voor een preventieve aanpak. In verschillende gesprekken met verslaafde jongeren blijkt dat men geen relatie met de kerk heeft. Men spreekt zich uit over het feit dat de kerk niets van zich laat horen. De kerk kan een preventieve rol spelen door jeugdpastoraat toe te passen vanaf jonge leeftijd. De jongere moet vroeg bij het pastoraat betrokken worden. Het moet niet zo zijn dat jongeren pas bezocht worden als ze in de problemen gekomen zijn. De jongere kan dan nergens op terug vallen. Voor de kerk is er in ieder geval werk aan de winkel. Jongeren zijn niet altijd op zoek naar ingewikkelde theologische antwoorden. De kerk heeft misschien niet één twee drie de oplossing maar wel een antwoord: Liefde en aandacht. Dit kan vorm krijgen in een persoonlijke relatie met een jeugdwerker van de kerk. Daarnaast is het belangrijk dat met en voor de jongere gebeden wordt.