De Spaanse gezondheidszorg in zwaar weer!

"De Spaanse gezondheidszorg in zwaar weer": beschouwing over de organisatie van de gezondheidszorg in Spanje, de invloed van de politiek op het gezondheidszorgsysteem en wat dit voor de patiënt in het dagdagelijkse leven betekent.

De Spaanse gezondheidszorg in theorie

Maar... in de praktijk kan het wel eens heel anders uitpakken. Hierbij staat voorop dat de wetgeving rondom de gezondheidszorg in Spanje centraal is bepaald, maar dat de uitvoering van die wetten gebeurt op het niveau van de afzonderlijke (17) autonome deelstaten van Spanje.

Het niveau van de Spaanse gezondheidszorg is minstens gelijk aan het Nederlandse niveau, zeker in universiteitsziekenhuizen en de grotere steden zoals Madrid en Barcelona. Zo staat Valencia wat betreft cardio vasculaire zorg zeer hoog aangeschreven in Europa. Dus geen reden om zich daarover zorgen te maken.

De problemen gaan pas ontstaan als we het gaan hebben over de beschikbaarheid van de zorg. Dan spelen een aantal zaken een rol in Spanje:

• Bekostiging van de medische zorg en zorg voor ouderen en gehandicapten;
• De salarissen van professionals in de zorg;
• Beschikbaarheid van personeel.

De bekostiging van de zorg

Spanje is ingedeeld in regio´s en daarbij behorende regioziekenhuizen. Deze ziekenhuizen worden gefinancierd op basis van het officiele aantal inwoners van die regio. Hier gaat het al meteen flink mis: in de kuststroken zoals de Costa Blanca en de Costa del Sol wonen een groot aantal buitenlanders permanent of semi permanent zonder zich te hebben ingeschreven in het bevolkingsregister van hun woonplaats. Betekent dat zij dus ook niet in beeld zijn bij het vaststellen van het officiele aantal inwoners van een regio. Laat staan het grote aantal illegale buitenlanders en bijvoorbeeld Oost-Europeanen. In regio´s met grote aantal niet geregistreerde inwoners ontstaat er daarom een overspannen gezondheidszorgsysteem: de financiële middelen schieten te kort om iedereen van dienst te kunnen zijn. Want iedereen wordt in een publiek ziekenhuis geholpen in Spanje, zeker op de eerste hulp afdeling. In regio´s waar geen sprake is van veel niet-geregistreerde buitenlanders is er in Spanje (onder de autochtone bevolking) sprake van een hoge patiënt tevredenheid over de medische zorg.

Langdurige zorg

Als we gaan kijken naar de zorg voor ouderen en verstandelijk- en lichamelijk gehandicapten komt een heel ander beeld naar boven. De organisatie en bekostiging van deze zorg valt onder de verantwoordelijkheid van het Ministerie van Sociale Zaken van iedere autonomoe deelstaat. En hier zijn geen vaste bedragen per geregistreerde inwoners bepaald door de centrale overheid. Met als gevolg dat er grote veschillen bestaan tussen autonome deelstaten op het gebied van de beschikbaarheid en het kwaliteitsniveau van deze zorg. De meeste Nederlanders wonen in Spanje in de Costa Blanca (Andalucía) en de Costa Blanca (Comunidad Valenciana). Tussen deze twee deelstaten bestaan grote verschillen die met name zijn terug te herleiden naar de regeringen van beide deelstaten.

Zo kent Andalucía een socialistische regering (PSOE) en de Comunidad Valenciana een sociaal democratische regering (PP). Van oudsher besteden socialistische regering meer aandacht aan gezondheidszorg, dus dat is een van de redenen waarom deze zorg in Andalucía beter geregeld is en meer voor handen is. In de Comunidad Valenciana wordt een groot gedeelte van de bevolking verondersteld door dat de regering als een soort verzet tegen de socialistische regering in Madrid weinig of onvoldoende aandacht besteedt aan de zorg voor ouderen en gehandicapten. Tevens hebben heel veel mensen het vermoeden dat geld dat beschikbaar zou moeten zijn voor gezondheidszorg en sociale zaken de afgelopen jaren door de Valenciaanse regering is besteed aan de Formule 1 in Valencia.

Een trieste zaak, met als gevolg dat inwoners van Andalucía veel beter af zijn mochten zijn bijvoorbeeld thuiszorg nodig hebben. In grote delen van de Comunidad Valenciana is thuiszorg überhaupt niet voorhanden en alléén beschikbaar voor inwoners met de allerlaagste inkomens. We hebben het dan over het niveau van het Spaanse pensioen. West-Europese pensioenen zijn in alle gevallen hoger, wat betekent dat West-Europese ouderen in geen geval in aanmerking komen voor thuiszorg in de Comunidad Valenciana. Willen zij toch thuiszorg, dan dient men dit zelf te betalen. Dus, ben je op zoek naar ouderenzorg of zorg voor gehandicapten, vestig je dan in Andalucía!

Salarissen van professionals in de zorg

Direct samenhangend met de politiek in de verschillende autonome deelstaten zijn de salarissen van professionals in de zorg. Ook hier steelt de Comunidad Valenciana – in negatieve zin – de show. Door toedoen van de sociaal democratische regering zijn de salarissen van professionals in de zorg de laagsten van Spanje met als gevolg dat veel professionals, met name artsen elders een toevlucht zoeken. Algemeen bekend is dat veel arsten uit het Zuiden van de deelstaat Valencia (Alicante) zich gaan vestigen en gaan werken in de deelstaat Murcia, met als voornaamste reden dat de salarissen daar veel hoger zijn.

Beschikbaarheid van personeel in de zorg

Het blijft in Spanje een probleem om voldoende geschikt personeel te vinden. Dat geldt met name voor verpleegkundigen en voor verzorgenden in de ouderenzorg, thuiszorg en de gehandicaptenzorg. Hierdoor komt de beschikbaarheid van zorg in gedrang. Je begrijpt dat dit in combinatie met de locale situatie in deelstaten zoals Valencia leidt tot problematische situaties.

Wachtlijsten in de zorg

Het resultaat van dit alles: wachtlijsten in de zorg. En omdat de centrale regering in Madrid geen of weinig invloed kan uitoefenen op de politieke besluitvorming in de deelstaten, stelt zij nieuwe algemene wetten vast. Zo is al enige tijd wettelijk geregeld dat een patiënt die langer als 2 maanden moet wachten op een behandeling, het recht heeft om een privé ziekenhuis te bezoeken.
Voor u als patiënt is dat erg prettig, maar het blijft uiteindelijk alleen maar symptoom bestrijding en de werkelijke oorzaak van vele problemen in de publieke gezondheidszorg worden er helaas (nog) niet door aangepakt.