Leven met schizofrenie

Schizofrenie betekent letterlijk ‘gespleten geest’. Deze gespletenheid uit zich in een beeld waarbij de samenhang in het denken, tussen waarneming en gedachten en tussen emoties en gedachten in ernstige mate is afgenomen. Een belangrijk kenmerk is dat er tijdens het verloop van de ziekte minimaal één psychotische episode optreedt. Jaap (23 jaar) is een van de jongeren die deze ziekte heeft. Jaap zijn leven veranderde toen hij 16 jaar was.“Op het VWO leek ik een gewone vrolijke leerling, maar ik voelde mij niet goed. Ik was somber en achterdochtig. Ik gebruikte cannabis en alcohol zodat ik me kon handhaven. Ik droeg een masker.” Jaap raakt al snel verslaafd. Omdat Jaap en zijn ouders zich zorgen maakten heeft Jaap hulp gezocht. Deze hulp is niet toereikend. Nadat Jaap slaagt voor zijn VWO-examen neemt zijn middelengebruik drastisch toe. “Ik ging een turbulente periode tegemoet. Ik twijfelde over mijn studiekeuze tussen medicijnen of natuurwetenschappen studeren. In de vakantie volgde ik bijlessen en ter overbrugging tot het nieuwe studiejaar werkte ik bij een slagerij. Daar kreeg ik last van randpsychotische verschijnselen,” aldus Jaap. Hij wordt opnieuw erg achterdochtig. Hij denkt bijvoorbeeld dat de ex-vriend van zijn vriendin de slagerij binnen zal wandelen om hem neer te schieten. Als Jaap aan zijn studie natuurwetenschappen begint, worden zijn randpsychotische verschijnselen hardnekkiger: “Ik had voortdurend het idee dat mijn achterhoofd open stond en dat mensen mijn gedachten konden lezen. Ook kreeg ik last van achtervolgingswaanzin.”

Uitdagen gedachten

Omdat Jaap’s psycholoog onvoldoende handvatten kan bieden worden nieuwe wegen voor hulp gezocht. Na een lange periode van onderzoek en begeleiding wordt uiteindelijk de diagnose schizofrenie gesteld. Jaap gaat in dagbehandeling bij de Gelderse Roos in Arnhem, een deeltijdbehandeling voor geestelijke gezondheidszorg. “Ik heb veel geleerd tijdens deze behandeling. Ik ben in sociaal opzicht zelfverzekerder geworden. Ook heb ik geleerd mijn gedachten en gevoelens te delen. Een belangrijk onderdeel van de therapie is het uitdagen van mijn gedachten. Weet ik honderd procent zeker dat ik achtervolgd wordt?” Het ging in deze periode redelijk goed met Jaap. Nadat de relatie van Jaap is verbroken keert zijn verslaving helaas terug. Hij wordt opgenomen in een dubbeldiagnosekliniek; een kliniek die begeleiding biedt aan mensen die kampen met een ernstige verslaving én een psychiatrische aandoening. Vervolgens gaat hij gedurende een jaar begeleid wonen en omdat dit goed gaat woont hij nu sinds drie maanden zelfstandig.

Medicatie

Een belangrijk onderdeel van Jaap’s behandeling is zijn medicatiebeleid. “Momenteel ben ik nog aan het experimenteren met de medicatie en de dosering die bij mij past. Ik slik zeven verschillende soorten medicatie, onder andere voor het voorkomen van nieuwe psychotische episodes en depressies.” Door de medicatie is zijn medicijnspiegel nu zo hoog dat het risico op een epileptische aanval aanwezig is: "Ik hoop dat de medicatie spoedig onder controle is, zodat ook mijn medicijnspiegel stabiel wordt.”

Consequenties

Jaap zijn ziekte heeft veel invloed gehad op verschillende facetten in zijn leven. “Ten eerste is mijn relatie verbroken. Mijn vriendin en ik konden beiden niet goed om gaan met mijn ziektebeeld. Zij zou nooit meer de ‘oude Jaap’ zien en ik was vooral onverschillig. Ik had weinig invoelingsvermogen in wat mijn ziekte met haar gevoelens deed. Verder kan ik beslist geen arts worden vanwege mijn onvermogen om al die prikkels te verwerken in het hectische leven wat daarbij hoort. Het is voor mij een grote teleurstelling dat ik de lat wat mijn carrière betreft lager moet leggen. De ziekte beïnvloedt mijn leven voortdurend. Ik heb het gevoel dat ik geen filter heb, waardoor ik de vele dagelijkse prikkels niet goed kan verwerken. Ook heb ik veel last van achterdocht. Ik ben een grote man, maar ik voel me klein”, verduidelijkt hij. De familie en vrienden van Jaap hebben veel begrip voor zijn ziektebeeld. “Zij hebben zich goed verdiept in de ziekte. Mijn ouders hebben bijvoorbeeld een cursus gevolgd waarin ze geleerd hebben om te gaan met mijn ziekte. Een fijne bijkomstigheid van mijn leerproces is wel dat mijn familie en ik nu veel meer met elkaar praten en delen dan voorheen.”

Oorzaken

De oorzaak van het ontstaan van de ziekte is nog onbekend. Wel is zeker dat erfelijkheid in combinatie met een verhoogde kwetsbaarheid voor stress spelen een belangrijke rol spelen. Jaap legt uit dat hij inderdaad erfelijk belast is met de ziekte. Een aantal familieleden aan zijn moeders kant heeft te kampen gehad met psychiatrische problemen. Twee van hen hebben zelfs zelfmoord gepleegd. Verder heeft Jaap bij zijn geboorte zuurstofgebrek gehad. Dit is volgens hem ook een mogelijke oorzaak voor schizofrenie.

Structuur

Dankzij de verschillende behandelingen die Jaap heeft ondergaan en de medicijnen die hij gebruikt, heeft hij zijn leven nu op de rit. Jaap vertelt over zijn dagbesteding: “Ik werk twee ochtenden in de week als houtbewerker. Verder probeer ik tenminste twee keer per week te sporten en onderhoud ik een goed contact met familie en vrienden. Ook speelt het geloof voor mij een belangrijke rol. Binnen mijn joods-christelijke kerkgenootschap kan ik zijn wie ik ben. Het is voor mij uitermate belangrijk om structuur in mijn leven te hebben.” Helaas is die structuur nog geen routine geworden, zo blijkt uit Jaaps verhaal; “Ik doe voortdurend mijn best om de structuur te bewaren. Als ik niet alert ben, verval ik snel in passiviteit en somberheid. Ik doe mijn best en ik hoop op een dag mijn eigen boerderij in Friesland te hebben met een fijne werkplaats waar ik werk als houtbewerker. Ik zie mezelf in gedachten in het weekend al op mijn zeilboot zitten.”

Jaap heeft nog een belangrijke boodschap voor de buitenwereld. “Hoewel de term schizofrenie letterlijk gespleten geest betekent, hebben mensen met schizofrenie geen meerdere persoonlijkheden. De patiëntenorganisatie pleit dan ook voor een nieuwe benaming, namelijk disfunctionele perceptiesyndroom. Ik vind dat deze benaming meer recht doet aan de ziekte. Verdiep je in het ziektebeeld en oordeel niet.