Zelfkennis en zelfreflectie

De filosoof Stephen Pepper heeft beweerd dat er vier elkaar goeddeels uitsluitende manieren van wetenschapsbeoefening zijn.

Vier wetenschapsbeoefeningen

In het kort omvatten deze ‘wereldhypothesen’ de volgende. Het realisme onderzoekt of een verschijnsel bestaat of niet. Het mechanicisme herleidt elk verschijnsel bij voorkeur tot één primaire oorzaak. Het contextualisme beweert dat alles zich afspeelt op het niveau van gebeurtenissen, en dat dus altijd een veelheid van oorzaken in het geding is. Het organicisme, ten slotte, houdt in dat alles in de wereld deel uitmaakt van een Organisatie die men met een levend wezen kan
vergelijken.

In de wetenschapsgeschiedenis zijn het realisme en het organicisme rond 1600 vervangen door de mechanicistische visie. U kunt hierbij denken aan de natuurkunde van Newton die de kosmos (bijna helemaal) definieert als een machine. Dit idee is strijdig met de astrologische traditie, die zegt dat hemellichamen psychische functies symboliseren, en dat de stand van zaken rond het moment van de geboorte iets zegt over iemands karakter en levensloop.

Over de vraag of dat (organicistische) idee klopt, wordt de laatste jaren veel onderzoek gedaan. Er zijn dan als regel twee uitkomsten. Als de boel ‘wetenschappelijk’ goed in elkaar zit, maken astrologen bezwaar tegen de procedure, en als de sterrenwichelaars tevreden zijn over de resultaten, zeggen methodologen dat de ene fout op de andere is gestapeld. Waarom dus niet een kritisch experiment gedaan waarbij aan allerlei denkbare voorwaarden wordt voldaan?

Via een Amerikaanse Organisatie schreef men een groot aantal bekende astrologen aan, en er werden proefpersonen geworven in de vorm van studenten. Van deze laatsten maakte men horoscopen die de astrologen vervolgens duidden. Daarna kreeg elke proefpersoon drie astrologische beschrijvingen te zien. Eén daarvan sloeg op hemzelf, de andere twee gingen over anderen. De taak was om de eigen beschrijving eruit te pikken, wat een kans van een op drie oplevert.

Volgens de astrologen zou deze kans ten minste 50 procent moeten zijn. Studenten die niets in de astrologie zagen en die ook niet eerder een astrologische beschrijving onder ogen hadden gehad, mochten niet meedoen. Het resultaat was kortweg dat de studenten zichzelf niet in de beschrijving terug konden vinden, wat dus niet leuk is voor de astrologie.

Maar er was nog iets aardigs aan de hand. Alle proefpersonen hadden bovendien een bekende persoonlijkheidstest ingevuld, en hun werd op analoge manier gevraagd de best passende beschrijving uit eveneens drie mogelijkheden te kiezen. Ook hierbij bleken zij te falen: men kon de eigen beschrijving niet van die van een andere persoon onderscheiden. Hieruit volgt dus dat zelfkennis faalt bij zowel astrologie als persoonlijkheidstests.

Bij proefneming twee werd de hoofdrol door de astrologen gespeeld. Zij kregen steeds één horoscoop te zien en in totaal drie persoonsbeschrijvingen op grond van de test, waarvan er één bij de horoscoop in kwestie hoorde. Ook nu was de trefkans één op drie, maar de wichelaars achtten zichzelf wederom goed voor een kans van ten minste 50 procent.

De test waar het om ging wordt vaak gebruikt en bestaat uit maar liefst 480 vragen die na bewerking worden omgezet in een overzichtelijk geheel waaraan astrologische voorspellingen kunnen worden getoetst. De astrologen waren akkoord gegaan met de hele procedure.

Van deze gespiegelde gang van zaken bleek dat de vermogens van de astrologen niet laag genoeg aangeslagen konden worden. Hun prestaties bij het samenvoegen van horoscoop en testbeschrijving waren volstrekt toevallig: een aantal papegaaien zou tot dezelfde prestatie zijn gekomen.

Conclusie

Aldus kunnen we twee conclusies trekken. In de eerste plaats is onze zelfkennis veel slechter of heel anders dan wordt weergegeven door middel van persoonlijkheidstests èn astrologische duidingen. De tweede slotsom luidt dat astrologen in een situatie die slechts een eenvoudige keuze uit drie mogelijkheden vergt, vanuit de horoscoop geen kans zien het niveau van toevalstreffers te boven te komen. Alle zelfreflectietest ten spijt, de mens kent zichzelf niet goed en heeft een volstrekt verkeerd beeld van zijn handelen en doen. © 2008 - 2010 Sophocles, gepubliceerd in Mens en Samenleving (Mijn kijk op...) op 02-02-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Sophocles is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Zelfreflectie - de basis: Studeren, solliciteren, carrière maken. Tegenwoordig kan je niets bereiken op carrière gebied, zonder zelfreflectie. En met zelfreflectie kom je ook een heel eind in de rest van je…
• Zelfvertrouwen stimuleren: Het is voor clienten heel belangrijk dat ze zo zelfstandig mogelijk kunnen functioneren. Hoe zelfstandiger ze kunnen functioneren, hoe beter ze zelf beslissingen kunnen nemen. Somm…
• Parafraseren en reflecteren: Voor het voeren van een professioneel gesprek is het belangrijk dat je een aantal gesprekstechnieken goed beheerst. Luisteren, actief luisteren en het stellen van vragen zijn bek…
• Het Montessori Onderwijs: Je kind gaat naar de basisschool. Er moet een belangrijke keuze gemaakt worden. Naar welke school gaat je kind en wat voor soort onderwijs wil ik het kind bieden. Er zijn zoveel ver…
• Treed in de wereld van de symboliek: de spiegel: Spiegeltje, spiegeltje aan de wand, wie is de mooiste van het hele land? De spiegel staat gelijk aan ijdelheid, voorzichtigheid en reflectie. De spiegel is ee…