Mens En Samenleving en Man En Vrouw

Mentale verschillen tussen de seksen

Infoteur: Sophocles

Alle mensen zijn evenveel waard, maar zij zijn niet gelijk in aard. Dat geldt ook voor mannen en vrouwen. Op dit gebied wordt de laatste jaren veel onderzoek gedaan. Lange tijd heeft het idee geheerst dat gedragsverschillen tussen mannen en vrouwen uitsluitend een culturele ‘verworvenheid’ waren, dan de verschijnselen die door cultuur en opvoeding werden uitgelokt. Dat is maar ten dele waar: opvoeding en gewoonten vergroten verschillen die er bij de geboorte al zijn.


Verschillen

Gemiddeld gesproken hebben mannen een beter ruimtelijk inzicht, vertonen vrouwen een betere en snellere taalontwikkeling en zijn de laatsten ook vaardiger in het manipuleren met kleine objecten. Nog een algemeen verschil tussen mannen en vrouwen is dat het gebied waar bepaalde processen (zoals het spreken) zich in de hersenen afspelen, enigszins verschilt, en bovendien zijn er aanwijzingen dat de dwarsverbindingen tussen de hersenhelften bij vrouwen wat beter zijn ontwikkeld. Als dit klopt, is de samenwerking tussen de psychische processen die zich links en rechts afspelen, bij vrouwen wat beter.

Vanwaar verschillen?

De basis voor veel van de sekseverschillen op psychisch gebied wordt gelegd tijdens onze ontwikkeling in de baarmoeder. De mannelijke en vrouwelijke geslachtshormonen die door de foetus circuleren, hebben zowel invloed op de mate waarin delen van de hersenen uitgroeien, als op de meer specifieke ‘bedrading’ waarmee we geboren worden.

Zo hebben androgenen, dat wil zeggen mannelijke geslachtshormonen, een remmende invloed op de ontwikkeling van de linkerhersenhelft, die essentieel is voor onder andere het gebruik van taal. De omgeving en de opvoeding zorgen er weliswaar voor dat de bedrading enorm verandert (miljarden verbindingen tussen zenuwcellen worden a1ebroken en ten dele door heel andere verbindingen vervangen), maar ondanks dit belangrijke proces is hij de geboorte een soort ‘blauwdruk’ vastgelegd, die iets zegt over ons latere functioneren.

Verschillen die hieraan doen denken, vinden we ook hij dieren als ratten. Het vrouwtje gaat bij bepaalde problemen waaraan zij door een proefleider wordt blootgesteld, anders te werk dan het mannetje. Dierproeven hebben laten zien dat men kort na de geboorte iets aan dat gedrag kan veranderen door mannelijke ratten met vrouwelijke hormonen in te spuiten en omgekeerd, maar dat experiment mist uiteraard relevantie bij de mens.

Een omstreden hypothese over homo- en heteroseksualiteit sluit hier overigens wel bij aan: homoseksuele mannen hebben gemiddeld een slechter ruimtelijk inzicht dan hun heteroseksuele tegenhangers. Niet bekend is echter of homoseksualiteit samenhangt met hormonale veranderingen We zich tijdens de zwangerschap hebben afgespeeld. Een belangrijke vraag is uiteraard waar al die sekseverschillen ‘goed’ voor zijn. Daarover worden met behulp van evolutietheorieën vermoedens uitgesproken.

Gemiddeld kunnen mannen beter, harder en gerichter werpen dan vrouwen. Er zijn aanwijzingen dat we ooit aan de kost kwamen door geslepen werpbijlen in kudden dieren te gooien. Daarbij werd een dier meestal niet gedood door de bijl, maar het schrok en werd vertrapt door zijn vluchtende soortgenoten. Hard en gericht werpen vindt zijn oorsprong in een deel van de hersenschors dat zich heel dicht bij taalcentra bevindt, Op grond van die samenhang wordt vermoed dat gooien en taalontwikkeling met elkaar te maken hebben (gehad).

Daar is nog een reden voor aan te geven. Wie in groepen gaat jagen, kan volstaan met wat gebaren en kreten. Het gebruik van de werpbijl daarentegen bracht met zich mee dat men in z’n eentje aan voedsel kon komen. Bij thuiskomst is er dan een noodzaak of op z’n minst wenselijkheid om te vertellen wat er is gebeurd. Kortom, het werpen, de taalontwikkeling en de individualisering van de jacht zouden met elkaar in verband kunnen staan. Wat we met deze redenering over het ontstaan van taal echter niet kunnen verklaren, is waarom de taalontwikkeling uitgerekend hij de vrouw gemiddeld gesproken beter verloopt.

Een tweede verschil tussen man en vrouw wordt op een analoge manier verklaard. Mannen zijn beter in ‘een koers uitzetten’ of navigeren dan vrouwen. Vrouwen daarentegen onthouden beter welke objecten langs een route zijn gepasseerd. Een achtergrond hiervan zou kunnen zijn dat de man soms lange tochten moest maken om met succes te kunnen jagen, terwijl de vrouw erbij gebaat was haar nabije omgeving door en door te kennen. Haar vermogen om fijne manipulaties goed uit te voeren wordt toegeschreven aan eisen die door de omgang met kinderen worden gesteld.

Wat ik aardig vind aan dit soort beschouwingen, is dat we wellicht op een aantal vragen een antwoord kunnen geven door naar onze lange geschiedenis te kijken vanuit de ‘moderne tijd’ redenerend kom je er niet uit. Wie dit stukje ‘seksistisch’ en ‘rolbevestigend’ vindt, mag ik erop wijzen dat een deel van de inhoud is ontleend aan het werk van de in Londen werkzame psychologe Doreen Kimna, die zich al heel lang het hoofd breekt over dit soort kwesties.
© 2008 - 2010 Sophocles, gepubliceerd in Mens en Samenleving (Mijn kijk op...) op 04-02-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Sophocles is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen


Reageer op het artikel "Mentale verschillen tussen de seksen"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.