Procedure tegen professor inzake valsheid in geschrifte

Een aantal jaar geleden pleegde een professor valsheid in geschrifte door een niet-ingeschreven 'student' een tentamenbriefje toe te zenden waarop de beoordeling van diens doctoraalscriptie stond. Toen de student zich inschreef en een nieuw tentamenbriefje vroeg weigerde de professor dit. Daarop startte de student een procedure. In dit artikel aandacht voor de werking van de rechtsprocedure bij het College van Beroep voor de Examens, de rechtbank en de Raad van State. Uitgelegd wordt hoe een rechtsprocedure werkt bij het College van Beroep voor de Examens en hoe het College zo'n procedure saboteert ten voordele van de docent. Dit wordt gedaan aan de hand van echte feiten. Desalniettemin worden fictieve namen genoemd en wordt niet aangegeven om welke studie en welke universiteit het gaat.

Artikel indeling

• Hoe werkt een rechtsprocedure bij het College van Beroep voor de Examens?
  
• Doctoraalscriptie
  
• Conflictsituatie tussen Sven en de faculteit
  
• Rechtsprocedure tegen de faculteit
  
• Gedwongen einde studie
  

Hoe werkt een rechtsprocedure bij het College van Beroep voor de Examens?

Elke instelling voor hoger onderwijs heeft een College van Beroep voor de Examens op grond van art. 7.62 Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek. Deze bestaat uit drie tot vijf leden, plus een aantal plaatsvervangende leden. Beroep bij het College is mogelijk tegen beslissingen van examencommissies en examinatoren. Alvorens het College een beslissing neemt zendt het College van Beroep het beroepschrift aan het orgaan waartegen het beroep is gericht, met uitnodiging om in overleg met betrokkenen na te gaan of een minnelijke schikking van het geschil mogelijk is. Het orgaan moet binnen drie weken aan het College berichten hoe de minnelijke schikking is verlopen. Is een minnelijke schikking niet mogelijk gebleken dan wordt het beroepschrift door het College in behandeling genomen. Het College kan besluiten de appellant en het bestuursorgaan op te roepen om te worden gehoord. Ook kunnen de belanghebbenden tot tien dagen voor de zitting stukken indienen. Het College kan het beroep gegrond, ongegrond of niet-ontvankelijk verklaren. Indien het beroep gericht is tegen het niet tijdig nemen van een besluit, is het niet aan een termijn gebonden. In geval van Sven ging het om het niet tijdig nemen van een besluit.

De procedure vindt plaats op grond van de Algemene Wet Bestuursrecht. Na de procedure bij het College van Beroep voor de Examens is het mogelijk om beroep aan te tekenen bij de rechtbank en vervolgens het hoger beroep bij de Raad van State. Bij de rechtbank en de Raad van State is men verplicht griffierecht te betalen dat men terug kan krijgen indien het beroep of hoger beroep gegrond wordt verklaard. De procedure bij de rechtbank en de Raad van State komt ongeveer overeen met de procedure bij het College van Beroep voor de Examens, zij het dat de minnelijke schikking niet bestaat. De Raad van State is de laatste beroepsmogelijkheid. Indien iemand de procedure dan verliest heeft verder procederen geen zin. In dat geval is alleen nog een herziening mogelijk op verzoek van elk van beide partijen op grond van nader gebleken feiten of omstandigheden die indien deze eerder bekend waren geweest tot een andere uitspraak zouden hebben kunnen leiden.

Doctoraalscriptie

voorbereiding onderzoek
Sven (fictieve naam) was student aan een Nederlandse universiteit. Hij was tijdens zijn doctoraalfase bezig met zijn scriptie, waarvoor hij onderzoek in het buitenland zou doen. Voor hij naar het buitenland vertrok had hij zich lang voorbereid. Dit ging met horten en stoten daar zijn docent (de heer Pieters, fictieve naam) geen goede begeleiding wist te geven. Achterliggende oorzaak hiervoor was dat de professor van zijn specialisatie (professor Gerards, fictieve naam) een nieuwe methodiek ontwikkelde die zowel voor student als de heer Pieters nog redelijk onduidelijk was. Hierdoor ontstonden vele misverstanden in de begeleiding. Hoe onduidelijk de nieuwe methodiek toen nog was bleek wel uit het feit dat de onderzoeken van verschillende jaargenoten van Sven qua methodiek behoorlijk van elkaar verschilden. Inmiddels duurde de voorbereiding wel erg lang (1 jaar) en liep de begeleiding vast. Sven stelde voor om toch maar alvast naar het buitenland af te reizen zodat met behulp van professoren aldaar alsnog een oplossing kon worden gevonden. Svens begeleider stemde daarmee aarzelend in.

onderzoek in het buitenland
Het onderzoek in het buitenland leek aanvankelijk voortvarend te gaan. Sven kon goed opschieten met twee professoren (professor Jacobs en professor Arthurs, fictieve namen) die hij had gevonden om zijn onderzoek te begeleiden. De heer Pieters kon zich vinden in het idee dat deze hoogleraren Sven zouden begeleiden. Hij noemde professor Jacobs zelfs een autoriteit inzake het onderzoeksgebied. Al snel werd besloten om de oorspronkelijke opzet van het onderzoek te veranderen op advies van professor Jacobs. De Nederlandse begeleider leek daar aanvankelijk niet zoveel probleem mee te hebben. Maar toen Sven materiaal naar Nederland ging toezenden, bleek dat toch niet zo te zijn. De heer Pieters wilde weer terug naar de oude opzet. Sven voelde zich hierdoor in het nauw gedreven. Met die oude opzet kon hij geen kant op en professor Jacobs vond het ook maar onbegrijpelijk. Misschien moest Sven professor Gerards verzoeken om een andere begeleider, stelde professor Arthurs voor. Het kwam wel vaker voor dat het niet botert tussen student en begeleider. In zo'n situatie trekt de student altijd aan het kortste eind. Sven dacht na, maar besloot om eerst nog maar even de oude opzet van Pieters verder uit te werken. Nadat hij de nieuwe gegevens aan de heer Pieters had toegezonden kreeg hij een vreemd antwoord terug. Alles bleek onjuist te zijn. Sven werd radeloos. Nu bleek Pieters zelfs zijn eigen voorstellen af te vallen! Nee, dit kon zo niet langer doorgaan. Er was nu 1,5 jaar verstreken en Sven was nog geen stap verder gekomen. Er moest een nieuwe Nederlandse begeleider worden aangesteld. In een geëmotioneerde brief gericht aan professor Gerards verzocht Sven hem een andere begeleider toe te wijzen.

afronding scriptie
Professor Gerards schreef een woedende brief terug waarin hij stelde dat Sven geen nieuwe begeleider zou krijgen en dat ook niet meer mocht worden samengewerkt met de professoren Jacobs en Arthurs. Dit laatste was erg vreemd omdat de heer Pieters eerder geen bezwaar daartegen had gemaakt. Sven was behoorlijk van slag door de beslissing van professor Gerards en voelde zich nog meer in het nauw gedreven. Hij vroeg aan de professoren Jacobs en Arthurs wat te doen. Eigenlijk wisten zij ook geen goed raad met de situatie. Misschien was het beste, zo stelden zij voor, om de scriptie af te ronden en dan in te leveren. Daarna konden altijd nog wel aanpassingen worden gemaakt. Dit leek Sven ook de beste oplossing. Misschien gaf een afgerond verhaal een beter beeld en kon van daaruit verder worden gewerkt.

Na een half jaar leverde Sven zijn scriptie in. De woede van professor Gerards bleek er alleen maar groter door te zijn geworden, die het kennelijk niet kon verkroppen dat Sven op succesvolle wijze had samengewerkt met professor Jacobs en Arthurs.

Conflictsituatie tussen Sven en de faculteit

maken van afspraken
Er ontspon zich een vreemde correspondentie tussen professor Gerards en Sven. De laatste wilde graag dat de scriptie zou worden nagekeken zodat er eventueel aanpassingen zouden kunnen worden gemaakt. Aanvankelijk schreef de hoogleraar dat dit mogelijk was, maar later trok hij die beslissing weer in en stelde zich op het standpunt dat de scriptie totaal niets met de specialisatie van doen had en hij er dus niets over kon zeggen. Toen Sven een oude brief van de heer Gerards te voorschijn toverde waarin duidelijk hij had aangegeven dat aanpassing wel mogelijk was, wilde de professor een gesprek. Dat gesprek kwam er. De heer Gerards maakte, in bijzijn van de voorzitter van de examencommissie professor Joosten (fictieve naam), duidelijk dat hij geen kennis had over het gebied en ook niemand kende die dat die kennis wel bezat. Sven nam van deze mededeling kennis en merkte op dat professor Gerards wel heel opgelucht bleek te zijn toen Sven opmerkte dat hij dan maar een nieuw onderzoek zou moeten starten in een ander gebied. Uiteraard zou Sven dit niet doen. Hij had niet voor niets zijn energie gestoken in het eerdere onderzoek. Dus ging hij vervolgens zelf maar op zoek naar een gebiedsdeskundige. Toevallig stuitte hij op een emeritus hoogleraar (professor Roberts, fictieve naam) die een goede collega bleek te zijn van professor Gerards. Toen Sven dit per brief mededeelde aan de heer Gerards nodigde deze Sven opnieuw uit. Ditmaal verliep het gesprek een stuk minder vriendelijk. Hoogleraar Gerards was ronduit woedend dat Sven achter zijn rug om professor Roberts had benaderd. Sven wees de heer Gerards er echter op dat de professor in het eerste gesprek uitdrukkelijk gezegd had niemand te kennen en dat Sven toen slechts de conclusie kon trekken zelf op zoek te gaan naar een deskundige.
Op het eind van het gesprek ging de professor uiteindelijk toch akkoord met professor Roberts als deskundige voor het geven van aanwijzingen. Omdat Sven de zaak niet helemaal vertrouwde heeft hij na het gesprek de afspraak schriftelijk bevestigd. Niet veel later kreeg Sven een brief terug van de voorzitter van de examencommissie professor Joosten met de mededeling dat Sven de afspraak niet goed had begrepen. Er zou door professor Roberts en professor Gerards een beoordeling worden gegeven en pas daarna zou besloten worden wat te doen. Professor Joosten verzocht Sven zich in te schrijven anders zou de scriptie niet kunnen worden nagekeken. Sven schreef een brief terug met de mededeling dat hij zich niet zou inschrijven totdat professor Roberts als deskundige zou worden aangewezen om aanwijzingen te geven.

valsheid in geschrifte
Ondertussen was Sven naar het buitenland vertrokken om daar zijn studie af te ronden. In Nederland zou het te lastig worden de studie af te ronden met zoveel tegenwerking van een paar gefrustreerde hoogleraren. Hij overwoog nog bij het College van Beroep voor de Examens in beroep te gaan maar zag daar weinig heil in omdat hij niet als student stond ingeschreven en dus geen belanghebbende was.
Na een aantal weken kreeg Sven plotseling een brief van de examencommissie. Daar zat bijgesloten twee beoordelingen: eentje van professor Roberts en een eentje van professor Gerards. Het oordeel was een zware onvoldoende. Professor Roberts had een lang betoog geschreven waarin de hele scriptie werd afgekraakt. Hoewel de beoordeling geen enkele betekenis had -Sven stond immers niet ingeschreven als student- was duidelijk dat professor Gerards Roberts verzocht had om zo negatief mogelijk oordeel over de scriptie te vellen in de hoop dat dit Sven zou afschrikken zijn studie nog verder voort te zetten. In de brief van professor Joosten van de Examencommissie stond ook duidelijk de vraag aan Sven of hij zijn studie wenste voort te zetten. Maar Sven liet zich niet zomaar uit het veld slaan. Hij haalde alle fouten van professor Roberts eruit en stuurde die naar de voorzitter van de Examencommissie. Kennelijk geschrokken van Svens reactie stuurde professor Joosten ook nog een 'formeel' tentamenbriefje met de mededeling dat Sven in beroep kon gaan tegen het cijfer bij het College van Beroep voor de Examens. Tevens meldde professor Joosten dat de scriptie toch kon worden aangepast maar dat daar nieuwe afspraken over gemaakt moesten worden.


Nieuwe 'afspraak' - nieuw bedrog
Nadat Sven zijn studie in het buitenland had afgerond, keerde hij terug naar Nederland. Hij twijfelde of hij nieuwe afspraken moest maken met professor Gerards. De kans was aanwezig dat deze de boel opnieuw zou gaan bedriegen. Bij het gesprek zou ditmaal echter niet de voorzitter van de examencommissie aanwezig zijn, maar de decaan van de faculteit. Misschien zou deze laatste zich niet vergalopperen. Dus Sven besloot alsnog langs te komen voor een gesprek. De heer Gerards gaf in het gesprek toe dat de scriptie kon worden aangepast. Sven benadrukte dat dan de beoordeling van professor Roberts besproken zou worden. Maar Gerards wilde dit niet. Dan was aanpassing dus niet mogelijk, concludeerde Sven. Toen de decaan later de eenzijdige afspraken schriftelijk bevestigde, ontkende Sven schriftelijk dat hij hiermee akkoord ging.

Sven zag toen nog maar één mogelijkheid: een nieuwe beoordeling vragen nadat hij zich had ingeschreven zodat de beoordeling van professor Roberts zou kunnen worden besproken. Hij schreef zich de laatste maand van het studiejaar (in augustus) in, zodat hij niet veel geld kwijt was. Daarna vroeg hij professor Gerards om een nieuwe geldige beoordeling omdat de eerdere beoordeling ongeldig was daar Sven niet stond ingeschreven. Toen professor Gerards weigerde een formeel geldige tentamenbriefje toe te zenden, kon Sven niets anders doen dan bezwaar aan te tekenen bij het College van Beroep voor de Examens daar hij nu wel student was en dus belanghebbende.

Rechtsprocedure tegen de faculteit

Het beschrijven van de gehele rechtsgang neemt veel plek in beslag, dus in dit artikel komen slechts de uitspraken aan de orde van de instanties waar Sven beroep en hoger beroep heeft aangetekend. Dit gaat om respectievelijk het College van Beroep voor de Examens, de rechtbank en de Raad van State.

College van Beroep voor de Examens
Gelet op de omstandigheden vond het College het niet passend om een minnelijke schikking te treffen. Het College behandelde de zaak conform de verder procedure, zoals hierboven is aangegeven. Het College concludeerde dat Sven tegen de afgifte van het eerste tentamenbriefje beroep had kunnen aantekenen omdat het briefje geldig was ondanks dat niet aan de inschrijf verplichting aan de universiteit was voldaan. De professor hoefde geen nieuw tentamenbriefje af te leveren.

N.B. Sven kon zich niet in deze uitspraak vinden omdat het cijfer nimmer genoteerd had kunnen worden bij de studentenadministratie. Er zou dan immers sprake zijn geweest van valsheid in geschrifte. Ook zou geen bespreking van de scriptie hebben kunnen plaatsvinden daar het verstrekken van onderwijs niet mogelijk is aan een persoon die niet staat ingeschreven. Vandaar dat Sven beroep aan tekende bij de rechtbank.

rechtbank, afdeling bestuursrecht
Aanvankelijk zag de procedure bij de rechtbank er gunstig uit voor Sven. De waarnemend voorzitter en de secretaris van het College van Beroep werden verplicht opgeroepen.


Sven was opgelucht na de zitting en hoopte dat de uitspraak binnen zes weken zou komen. Maar vreemd genoeg werd de uitspraak met nog eens zes weken verlengd. Sven voelde al dat het daarmee als nog mis zou kunnen gaan. Zou de rechter zich hebben om laten praten onder druk van de universiteit?

Inderdaad. Na twaalf weken kwam de uitspraak die totaal in tegenspraak was met de wat er gezegd was door de rechter op de zitting. Het feit dat de wet werd overtreden en dat Sven eigenlijk een boete zou moeten betalen werd achterwege gelaten. Het tentamenbriefje dat buiten inschrijving was afgeleverd, bleek nu volgens de rechter opeens wel weer geldig te zijn.

N.B. Hoewel Sven de hoop om zijn studie af te ronden onder normale omstandigheden had opgegeven besloot hij toch hoger beroep aan te tekenen tegen de uitspraak van de rechtbank.

Raad van State
Over de procedure bij de Raad van State kunnen we kort zijn. Ook deze keurde het tentamenbriefje goed.

Gedwongen einde studie

Op deze wijze verloor Sven dus ten onrechte een rechtszaak. Het betekende het einde van zijn studie, aangezien de faculteit niet wilde aangeven dat Sven géén schadevergoeding hoeft te betalen voor onderwijs genoten buiten de inschrijving. Sven kan dus niet doorgaan met zijn studie (inmiddels BA-programma omdat doctoraal niet meer bestaat).
Wanneer de universiteit wél aangeeft dat Sven géén schadevergoeding hoeft te betalen dan geldt de scriptie als niet-nagekeken en heeft Sven dus buiten zijn schuld om zijn doctoraalstudie niet kunnen afronden. In dat geval is de faculteit Sven een schadevergoeding schuldig.

Ondertussen was er nog iets anders aan de hand. Om Sven onder druk te zetten had een lid van de Raad van State een klacht tegen Sven ingediend bij de Officier van Justitie waarin Sven valselijk beschuldigd werd bestelbonnetjes op naam van het lid van de Raad van State te hebben ingevuld zodat deze allerlei pakketten kreeg toegezonden. Dit werd een slepende rechtszaak waarin Sven uiteindelijk vrijuit ging. Daarover aandacht in een volgend artikel.