Pesten, hoe hou je er mee op?

Hoe stop je met pesten? In dit artikel richt ik me tot de pestkoppen op scholen. Pesten is het meest verschrikkelijke wat een kind gedurende zijn of haar schooltijd kan overkomen. Kinderen die gepest zijn houden daar vaak levenslang verdriet en psychische klachten van over. Stop met pesten, hoe?

Pestkop, lees even mee

Dit artikel is niet geschreven door een psycholoog of door een docent, maar door de moeder van een meisje wat een paar jaar heel erg gepest werd. Mijn dochter heeft op het oog alles mee. Ze is mooi, heeft lang haar, rechte witte tanden, grote ogen, ze kan goed leren, kan mooi tekenen, ze wint van iedereen met gamen… Toch werd ze gepest op school. Waarom? Omdat ze een gemakkelijk doelwit was voor een paar gefrustreerde jongetjes. Ze was namelijk verlegen en stil. Een paar jaar lang is ze vernederd, bijna elke dag werd ze geslagen of geschopt, vaak werd ze in haar gezicht gespuugd, er werd in haar gezicht geboerd. Ze stond er al heel snel alleen voor omdat haar andere klasgenoten zich verder liever afzijdig hielden van haar probleem, uit angst zelf ook doelwit te worden. Elke dag, jaar in, jaar uit, bracht ze in eenzaamheid haar pauzes door terwijl anderen met elkaar speelden en haar negeerden. Soms kwamen er kinderen naar haar toe om haar even een trap te geven en daar om te lachen. Ze pakten haar spullen af, probeerden haar als een slaaf opdrachten te laten utvoeren, braken haar met woorden af totdat ze zich zo minderwaardig en gebroken voelde dat ze zich nauwelijks nog durfde te bewegen op school. Op school verstarde ze helemaal. Het was zo erg dat sommige ouders mij vroeger wat voor ziekte mijn dochtertje aan haar spieren had, omdat ze zo raar verstijfd over het schoolplein liep als ze 's morgens de school in moest lopen of als ze 's middags weer het gebouw verliet.
'Verstijfd van angst dankzij het pesten van de klas,' moest ik dan antwoorden. Die ouders vonden dat dan heel erg, en ze vroegen me vaak: 'Mijn kind doet er toch hopelijk niet aan mee?'

Ik probeerde ze dan uit te leggen dat 'negeren' ook een vorm van pesten is, dus dat ik vond dat iedereen die mijn dochtertje negeerde of niet te hulp schoot terwijl de pesters hun gang gingen, toch wel een bepaalde verantwoordelijkheid droegen. Iedereen heeft immers een keus om wel of niet op te komen voor een klasgenoot die gepest wordt.

Blauwe plekken, mishandeling en treiteren

Ze zat altijd onder de blauwe plekken, en toch had ze volgens de Nederlandse wetgeving de plicht om elke dag naar school te gaan. Ouders mogen volgens de wet hun kinderen niet mishandelen, maar leerplicht maakt het wel mogelijk dat een kind alle dagen geestelijk en lichamelijk mishandeld kan worden door andere kinderen.

Elke schooldag heeft ons dochtertje in angst geleefd en elke nacht sliep ze heel slecht. Jarenlang, terwijl de pestkoppen zelf gewoon een leuke schooltijd hadden. Uiteindelijk is ze heel depressief geworden en ze zei dat ze niet meer wist hoe ze verder leven moest. O ja, en voor ik het vergeet: ze werd op een dag ook nog gestoken met een metalen voorwerp, toen de leerkracht even niet keek.

Pesten voor de lol

Al deze dingen gebeurden voor de ‘lol’ van een paar jongetjes. Een paar pestkoppen die niet ophielden en genoten van de macht die ze hadden over een meisje in hun klas. De school deed er eigenlijk heel weinig tegen, ze zeiden zo nu en dan tegen de jongens dat pesten niet mocht, maar daarmee was de kous af. Ze voerden geen duidelijk beleid tegen pesten. Als ouders leefden ook wij in voortdurende angst. Angst omdat ons kind voor onze ogen vernield werd. We gingen heel vaak praten op school, dan ging het even beter, maar al snel sloeg het roer weer om en het pesten begon opnieuw. Uiteindelijk heeft ons dochtertje een paar jaar geen onderwijs gevolgd, mede om haar te beschermen tegen het getreiter op scholen. Ze was toen al eens van school veranderd.

Gevolgen van pesten

We zijn nu vijf jaar verder, maar het pesten heeft mijn dochter blijvend beschadigd. Ze studeert nu en wordt niet meer gepest en ze is gelukkig met haar leven nu, maar de pijn en de vernedering die ze heeft ondergaan toen ze jonger was, heeft haar zelfvertrouwen wel beschadigd. Ze droomt er vaak nog van en wordt dan gillend wakker. Ze praat er nog over, ongeveer een paar keer per week. En als ze nieuwe mensen gaat ontmoeten, slaat de angst weer toe dat ze opnieuw zal worden buitengesloten en gepest.

Pestkoppen, bedankt. Ik hoop dat jullie veel 'lol' hebben gehad.

Pestkop, waarom ben je met pesten begonnen?

Het is zinvol om jezelf die vraag eens te stellen en om te zien of je het antwoord op die vraag kunt vinden. Veel pestkoppen halen hun schouders op als je ze vraagt waarom ze pesten, of ze leggen snel de oorzaak van het pesten in hun slachtoffer. Zo van: Ik pest omdat zij zo stom doet… of: Omdat hij zulke domme kleren draagt…

Dat zijn eigenlijk gewoon smoesjes omdat het niet gemakkelijk is om toe te geven dat je eigenlijk pest uit angst en macht. Angst om zelf gepest te worden, of angst om niet grappig gevonden te worden, niet sterk, niet populair, niet machtig… En je pest om macht te hebben over een ander. Als je macht uitoefent over een ander voel je je namelijk sterker en belangrijker. Ook zijn andere kinderen misschien op hun hoede voor jouw getreiter en agressie naar je slachtoffer toe. Omdat ze bang zijn dat je hen ook zal gaan terroriseren lachen ze maar een beetje met je mee, of doen ze soms aan het pesten mee om te voorkomen dat ze zelf gepest zullen worden. Meelopers doen met je mee en lachen met je mee, maar eigenlijk is er niemand die pesten cool vindt, zelfs jij niet.

Pestkop, wie pest jij eigenlijk?

Kijk eens goed naar het slachtoffer dat je hebt uitgekozen om te pesten. Is het de sterkste jongen van de klas? Niet dus. Waarom eigenlijk niet? Omdat je die niet aankunt natuurlijk. Is je slachtoffer dan misschien iemand die kwetsbaar overkomt en die jij gemakkelijk aankunt? Of is het misschien iemand die toch al door anderen gepest werd? Of heb je hulp van andere treiteraartjes zodat jullie samen sterk staan? Is het slachtoffer een gemakkelijk doelwit voor pesterijen omdat hij of zij een beetje buiten de groep valt door uiterlijk of kleding of verlegenheid? Onderzoek heeft namelijk uitgewezen dat pestkoppen graag zwakke, kwetsbare personen uitkiezen om te pesten, en niet de sterkere. Daarom worden pestkoppen over het algemeen niet als dapper maar als ‘laf’ beschouwd. Of pestkoppen echt laf zijn durf ik niet te zeggen. Misschien ben je zelf ooit wel gepest en wil je dat nu voorkomen door zelf te pesten… Dan ben je niet laf maar doodsbang. Maar ik weet wel dat ook jij een keus hebt in je leven wie je wilt zijn, hoe je wilt zijn, hoe je met anderen wilt omgaan en of je wilt dat klasgenoten jou later herinneren als moedig of laf. Wees eerlijk. Probeer op een andere manier ‘leuk’ en ‘sterk’ over te komen. Besluit te stoppen met pesten. Stel jezelf steeds opnieuw de vraag hoe het voor je slachtoffer moet zijn als je weer eens een treiteractie uit wilt gaan halen. Verplaats je in de gevoelens van die ander en sluit je niet af voor je verantwoordelijkheid naar anderen toe. Gun een ander ook een leuke schooltijd. Pesten maakt het schoolleven van veel kinderen tot een regelrechte hel. Doe daar niet aan mee. Kies er voor om daar niet aan mee te doen. Je hebt een keus.

Maak een lijstje met punten, wat zijn de voordelen van pesten?

Wees eens eerlijk, als je een lijstje maakt van de voordelen van pesten, hoeveel punten kan je dan opnoemen?
En wat zijn volgens jou de nadelen van pesten? Welke lijst is langer?

Voorbeelden van pesten

• Iemand kwetsende bijnamen geven, uitschelden, lelijk noemen, enzovoorts…
• Spullen afpakken of verstoppen.
• Iemand buitensluiten.
• Iemand negeren.
• Iemand vernederen door naar hem/haar te spugen, te boeren, enzovoorts…
• Iemand slaan, schoppen, op een andere manier mishandelen.
• Anderen tegen iemand opzetten door leugens te vertellen.
• Iemand afkraken om uiterlijke kenmerken.
• Zeggen dat iemand stinkt.
• Zeggen dat iemand luizen of vlooien heeft.
• Intimideren.
• Bedreigen.
• Steeds maar weer dezelfde kwetsende opmerkingen maken.
• Iemand laten voelen dat hij of zij er niet bijhoort.
• Seksueel getinte opmerkingen maken met de bedoeling iemand nog dieper te vernederen.
• Via MSN treiteren, vernederen of bedriegen.
• En meer…

Zoals je ziet heeft pesten altijd te maken met vernederen en machtsmisbruik.

Pestkop, stel jezelf de vraag…

Om de ellende van een ander lachen, getuigt van een slecht ontwikkelt geweten. Hoe zit het met jouw geweten?
Pestkop, stel jezelf de vraag of jij behandeld zou willen worden door anderen, op de manier zoals jij je slachtoffers behandeld? Ben je zelf wel eens alle dagen vernederd, uitgescholden en/of geslagen? Misschien wel, en misschien doe je dat daarom nu bij anderen. Maar denk er eens echt over na en vraag je af of je op die manier met andere mensen wilt omgaan. Laat het antwoord op die vraag ‘nee’ zijn. Richt je op andere dingen dan op dat zinloze, lafhartige pesten. Pesten is gemakkelijk, ermee stoppen vergt een sterker karakter.

Pestkop, als je gestopt bent met pesten…

Besef dan dat je een volwassen besluit genomen hebt waar je heel trots op mag zijn. Het allermooiste wat je bereikt hebt is dat je besloten hebt om de schooltijd van een ander mens, niet te verzieken. Als je stopt met pesten beïnvloed je het hele leven van een ander, positief. Maar je hebt ook jezelf een dienst bewezen. Je hebt een vrijwillige keuze gemaakt om geen andere mensen te vernederen of te mishandelen. Je hebt jezelf bewezen dat je volwassen beslissingen kunt nemen en andere mensen kunt helpen.

Lukt het je niet om te stoppen met pesten?

Als het je niet lukt om te stoppen met pesten kan dat komen uit angst voor de groep waarmee je voorheen samen pestte, of uit angst dat je veranderde gedrag opvalt. Je bent dan bang dat ze het raar vinden dat je in ene niet meer (met ze mee) pest. Hoe los je dat op? Als je leiderscapaciteiten hebt, kan je de leiding over de groep nemen en de groep afleiden als ze iemand beginnen te pesten. Je kunt geen interesse voor ‘pesten’ meer tonen en de aandacht van andere pesters op iets anders proberen te richten. Je kunt ook zoveel moed blijken te hebben dat je je leiderscapaciteiten toont door gewoon te zeggen dat je pesten sukkelig vindt en het veel te ver vindt gaan en dat je dat domme gepest eigenlijk een beetje zat bent. Dat je niet vindt dat mensen op die manier met elkaar om moeten gaan. Doe je mond eens open tegen pesten en toon een beetje moed. Je zult zien dat je dan meer steun krijgt dan je verwachten zou, want elke pestkop weet dat pesten eigenlijk walgelijk is.

Als je (te) bang bent om met pesten te stoppen

Als je met pesten wilt stoppen maar niet weet hoe je dat aan moet pakken omdat je bang bent voor reacties van andere pestkoppen, praat dan eens onder vier ogen met je leerkracht, mentor of met andere volwassenen waar je vertrouwen in hebt. Kap met pesten. Je kunt het. © 2008 - 2010 Kisses, gepubliceerd in Mens en Samenleving (Mijn kijk op...) op 10-09-2008, laatst gewijzigd op 21-09-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Kisses is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Pesten bij kinderen: Pesten gebeurt niet alleen door lichamelijk geweld. De meeste gevallen van pesten gebeurt door schelden, vloeken of uitsluiten buiten de groep. Er zijn verschillende meningen wanneer we…
• Pesten - Tips om het te voorkomen: Pesten is een vervelende gedragsvorm waar veel kinderen op jonge leeftijd (basischool) mee te maken krijgen. Kinderen van die leeftijd zijn nog aan het ontdekken hoe je met…
• Plagen en pesten: Plagen en pesten helaas gebeurt het nog altijd op scholen, buurthuizen of sport vereniging. En dan hebben we het nog maar niet over wat de gevolgen daar van kunnen zijn. Er zijn gelukkig al…
• Leer meer over MSN: Chat uw kind ook met MSN? Wat is dat eigenlijk voor een programma, en hoe werkt het? Hoe voorkom ik dat MSN automatisch met Windows opstart, en hoe kan ik de gesprekken van mijn kind beki…
• Pesten, het kan iedereen overkomen: Pesten, het gebeurd vanzelf, maar wat kun je er nou eigenlijk aan doen? Iedereen is wel bekend met pesten, u bent zelf gepest of u bent zelf de dader geweest. Het overkom…