Het einde van het kapitalistisch stelsel?

Het kapitalisme zoals we dat vandaag kennen houdt binnenkort op te staan. Dit is een veelgehoorde kreet in de media. Politici, economen en topbestuurders maken zich ernstige zorgen over het einde van de kapitalistische vrijhandel.

Inhoud:

• Markt
• Winst
• Hypotheek
• Begrotingstekort VS
• Geldstelsel
• Fed
• Had Marx toch gelijk?

Markt

Het belangrijkste aan het kapitalistisch stelsel is de gedachte dat de markt de consumptie van goederen reguleert. Door het systeem van vraag en aanbod zal de marktwerking in gang treden en de prijs ontstaan. Laatste weken hebben overheden ingegrepen in dit principe. Als een overheid moet ingrijpen in de economie dan staat dit haaks op het kapitalistische principe dat je alles aan de markt moet overlaten. Aan de andere kant van dit spectrum kunnen we de communistische economie stellen. In een communistische staat wordt elke vorm van handel door de staat gereguleerd.

Winst

Eigenlijk is het zo dat in de kapitalistische, westerse wereld de overheid al jarenlang ingrijpt in de 'vrije' markt. Er zijn allerlei reguleringen en wetten, landelijk en internationaal, waaraan bedrijven en handelaren zich moeten houden. Een onderdeel van de winst gaat rechtstreeks naar de schatkist. We zouden dus kunnen stellen dat onze samenleving zowel kenmerken van het kapitalisme als kenmerken van het communisme heeft. Het feit dat over elk product een belasting is geheven heeft met overheidsbemoeienis te maken. In Nederland betalen we op elk product 19% belasting. Op dit punt zou je, kort door de bocht, kunnen zeggen dat Nederland voor 19% communistisch is. Liberalistische partijen zoals de VVD pleiten voor minder overheidsbemoeienis, socialistische partijen, zoals de SP pleiten voor meer overheidsbemoeienis.

Hypotheek

De Amerikaanse overheid heeft afgelopen weken vele miljarden euro's gestopt in de bankenwereld. De financiële sector heeft zich op bepaalde punten zo ernstig misdragen dat ze niet alleen hun eigen bestaan op het spel zet maar ook de economie en de welvaart van de burgers in gevaar brengt. In de VS was het mogelijk om een tweede hypotheek op je huis te nemen. Sommige huizenbezitters hebben zelfs drie of vier hypotheken. Als de waarde van het huis vervolgens daalt dan heb je geen onderpand meer voor de hypotheken. De hypotheek kan niet meer terug worden betaald. De bank wordt huizenbezitter van een waardeloos huis en de hypotheken zijn verstrekt. Het geld is weg. Vervolgens knippen ze de hypotheek in stukjes om als beleggingsinstrument te verkopen aan andere financiële partijen. De kans dat dit beleggingsinstrument winst maakt is minimaal. De goede naam van banken werd gebruikt om deze waardeloze beleggingsinstrumenten door te verkopen. Hierdoor worden nog meer partijen meegesleept in een geldverslindende spiraal naar beneden. Vroeger waren de banken slechts geldverstrekkers en behoefden ze geen winst te maken.Ze stelden geen risicovolle beleggingsinstrumenten op. Sommige zakenbanken in Amerika gaan weer terug naar die tijd.

Begrotingstekort VS

Het is niet de consument die de problemen heeft veroorzaakt. Dat zijn de gezamenlijke bankdirecteuren en presidenten zoals de Amerikaanse President Bush. Hij heeft een record bedrag aan dollars uitgegeven; ongeveer 5 keer zo veel als andere presidenten. Hij heeft meer geld uitgegeven dan in de Amerikaanse schatkist zat. Daardoor moet de overheid meer geld lenen. Het wanbeleid van de Amerikanen op financieel vlak heeft ertoe geleid dat de Amerikaanse dollar in waarde is gedaald en de rente is gestegen.

Geldstelsel

Er zijn twee manieren van geld uitgeven. De eerste is dat de overheid geld uitgeeft en dit geeft aan banken. Deze banken brengen het geld via de burgers in omloop. De overheid staat altijd garant. Dit is eigenlijk altijd een zeer stabiele vorm van geld uitgeven gebleken. Deze veilige vorm van geld uitgeven is verlaten begin vorige eeuw. In de VS werd op een gegeven moment onder veel protest een Centrale Bank ingevoerd. Dit is -in tegenstelling tot wat veel mensen denken- niet opgezet als overheidsinstelling. De Centrale Bank is een private bank die het geldsysteem in een land reguleert en bovendien toezicht houdt op andere banken. Mensen vinden het een belachelijke gedachte om een Centrale Bank -Nota Bene een privé-onderneming- zoveel macht te geven. In latere tijden zijn om deze reden veel Centrale Banken tot staatsinstellingen gemaakt maar de Amerikaanse Centrale Bank niet. Dat is nog steeds een private onderneming. Het is niet onmogelijk dat de huidige hypotheekcrisis ertoe leidt dat het hele financiële systeem in de wereld op de helling gaat.

Fed

De Centrale Bank in Amerika, de Federal Reserve oftwel Fed, heeft zich schuldig gemaakt aan slecht of geen toezicht houden op de banken. Centrale Banken elders hebben niet goed gelet hoe de banken hun geld investeerden. Doordat het geldsysteem internationaal nauw met elkaar verweven is hebben alle Centrale Banken wereldwijd schuld aan de hypotheekcrisis maar de Fed het meest. Misschien moeten alle Centrale banken direct gesloten worden samen met het IMF, het Iinternationaal Monetair Fonds. Het IMF probeert de laatste jaren steeds meer voor mondiale Centrale Bank te spelen. Dat heeft niemand nodig. Sterker nog: het is een gevaar als de omloop van het geld in handen ligt van één machtige instantie. Daarvoor in de plaats kunnen de nationale overheden weer garant staan voor de omloop van het geld. In het geval van de EU, kan de Europese Raad garant staan. Het geld kan gewoon door lokale banken worden uitgegeven. De enorme tekorten die nu zijn ontstaan kunnen door het verhandelen van de wereldwijde goudvoorraad van Centrale banken worden ingelost. Als overheden garant staan is er geen goudvoorraad meer nodig.

Had Marx toch gelijk?

Marx was een dialectisch filosoof. Hij schreef dat aan het einde van de dialectische logica het ene omslaat in zijn tegendeel. Voor het kapitalisme komt dat neer op: wanneer het kapitalistisch stelsel op zijn hoogtepunt is, dan gaat het ten onder aan zijn eigen succes. Het systeem van onbeperkte vrijheid in de markt zal de vrije markt zelf vernietigen. De hypotheekcrisis kan de trigger zijn van het begin van het einde der kapitalistische wereld. Mensen zien in waartoe de excessen in winstmaximalisering leiden en gaan door een systeem van regelgeving de vrijheid aan banden leggen. De vrije markt zal omslaan in een gereguleerde markt. Daarmee zal het communisme zoals Marx had zag, eindelijk worden geboren. Alleen zullen we het nu geen communisme noemen omdat die term een nare bijklank heeft gekregen door de vele dictaturen die er in de wereld zijn of zijn geweest die zich communistisch noemden.

naar beleggersinfo

Lees verder

• Het Einde van de Euro
• Wenken voor als het kapitalisme ineen stort