Barack Obama als president van Amerika

De staten hebben hun stemmen uitgebracht en rond 23.00 uur (Amerikaanse tijd) gaf CNN de overwinning aan Obama op basis van de resultaten en verwachtingen. Wat speelde zich af in de uren die volgden? En hoe gaat het verder vanaf hier?

• Vreugde en berusting
  
• De speeches
  
• Hoe nu verder?
  
• Mijn mening
  

Vreugde en berusting

In Grant Park Chicago hadden meer dan 70.000 Obama-aanhangers zich verzameld. Toen CNN (en andere grote nieuwszenders) de overwinning bij Obama legden, was er uitzinnige vreugde. Mensen vielen elkaar in de armen en er waren tranen van blijdschap. Amerikaanse vlaggen zwaaiden door de lucht en mensen schreeuwden hun kelen schor. Een historisch moment, want voor het eerst komt er een zwarte president. Slechts 40 jaar geleden werd de grootste activist voor gelijke rechten doodgeschoten - Martin Luther King, Jr. - en nu zien we een president van gemengde afkomst. Een commentator van CNN benadrukte deze historische ommezwaai, maar stelde tegelijkertijd dat de ontwikkeling voor de huidige generatie Amerikanen eigenlijk niet meer dan normaal is. De ouderen zijn opgeroeid met rassenrellen, maar haar kinderen van 10-12 jaar kennen dat niet. Het was of een zwarte president of een vrouwelijke vice-president. Beide zouden de geschiedenisboeken ingaan als nooit tevoren vertoond, maar voor de jeugd van nu is dat weinig verrassend.

In het McCain kamp waren er sombere gezichten. Ze hadden het eigenlijk wel verwacht, maar hadden toch vastgehouden aan dat sprankje hoop. De reacties waren vooral van berusting: in een dergelijke historische race kun je niet het belang ontkennen van een zwarte president.

De speeches

McCain was de eerste die zijn speech gaf. Voor duizenden supporters gaf hij zijn verlies toe. John McCain was duidelijk geëmotioneerd toen hij sprak over de bijzondere significantie van deze race. Zijn supporters hadden soms boe-geroep klaar als McCain Obama noemde, maar hij probeerde ze telkens tot zwijgen te brengen. Hij hield beide handen gestrekt en maakte naar beneden gaande bewegingen: "Please". Hoewel hij verloren had en daar niet blij mee was, hield hij in de speech de deur open voor Obama om samen te werken. McCain kwam berustend, maar ook eervol over.

Obama (geboren 1961) hield ongeveer een uur later zijn overwinningsspeech. Samen met zijn vrouw Michelle (geb. 1964) en kinderen Malia (geb. 1998) en Sasha (geb. 2001) liep hij het podium op onder luid gejuich van de vele toeschouwers in het park. In de speech was hij ernstig en serieus. Hij benadrukte de problemen die Amerika momenteel tegemoet ziet. Hij hield de deur open voor iedereen door te zeggen dat hij misschien niet ieders stem mocht ontvangen, maar ook naar hen zal luisteren en hun president zal zijn. Er was ook ruimte voor vrolijke noten, zoals de puppy die zijn dochters nu zullen krijgen. Er was een verwijzing naar zijn oma die de dag van tevoren was overleden. Persoonlijk, vond ik het verhaal over de 106-jarige vrouw krachtig. Als kind was er slavernij en mocht zij niet stemmen zowel vanwege haar geslacht als haar huidskleur. Nu heeft ze niet alleen gestemd maar ook nog eens op een gekleurde kandidaat. Voor de toekijkende mensen uit het buitenland was er ook een noot: een nieuwe ochtend van Amerikaans leiderschap gaat komen.

Na de speech kwam de aankomende vice-president Joe Biden op, gevolgd door zowel zijn als Obama's familie. Er waren kussen en omhelzingen en het beeld van zowel blanke als zwarte mensen samen op het podium was krachtig. Dit keer was het niet slechts één gezicht (denk Condoleeza Rice), maar een echt mengsel.

Hoe nu verder?

De vreugde overheerst in het Obama-kamp, maar er zijn een aantal vragen die ik maar niet uit mijn hoofd kan krijgen. Allereerst over veiligheid. Een zwarte aankomende president zal vast niet bij iedereen goed vallen en er zijn veel gekken in de wereld. Het volk heeft gesproken, maar daar zal niet iedereen het mee eens zijn, dus een aanslag is een reëel gevaar. Met alle hoop die mensen op Obama's schouders leggen, zou niets nu erger zijn dan dat.

Maar de ultieme hamvraag is: hoe gaat het nu verder met Amerika? Een regeringstermijn is maar vier jaar en die kan slechts één keer verlengd worden. Hoeveel kan Obama doen in vier jaar (en misschien acht)?

Er is een financiële crisis in de wereld, mede door de instortende huizenmarkt in Amerika. Olieprijzen zijn dalende, maar er vallen elders harde klappen. Obama heeft gewonnen met veel beloftes, met het geven van hoop op verandering na acht jaar Bush. Hoeveel daarvan kan hij waarmaken? Hoewel Nederlanders klagen over de zorgverzekering, is dat niets vergeleken bij Amerika, waar velen geen verzekering hebben. Ze kunnen het niet betalen of worden simpelweg niet geaccepteerd. Wie dan naar het ziekenhuis moet, loopt enorme schulden op. Hillary Clinton probeerde een universele verzekering van de grond te krijgen en faalde. Misschien nu, met een Democratische Senaat en House of Representatives, zijn er meer mogelijkheden om een dergelijke wet erdoor te krijgen.

De oorlogen in Irak en Afghanistan duren voort en Obama is daar duidelijk tegen, maar hoe kan hij troepen terug trekken zonder dat Amerika schade ondervindt? Als hij de troepen terugtrekt en die landen verzanden in burgeroorlogen, staat dat internationaal bepaald niet goed. Obama zal op een fijne lijn moeten balanceren tussen zijn beloftes en de realiteit.

Hoewel Obama's overwinning groots lijkt met zo'n 340 kiesmannen, is de race veel dichter bij elkaar als je naar de "popular vote" kijkt; het percentage stemmers over het hele land. De overwinning voor Obama is dan veel minder duidelijk met ca. 47% voor McCain en 52% voor Obama. Hoewel de rest van de wereld duimde voor Obama, is Amerika veel verdeelder. Het zal nog een zware klus worden om de verdeeldheid weg te krijgen en de neuzen een kant op te doen wijzen. Met name als het gaat over (in Amerika) controversiële onderwerpen als abortus, stamcelonderzoek, algemene ziektekostenverzekering en de oorlogen in Irak en Afghanistan.

Mijn mening

Obama had ook mijn stem gekregen als ik had mogen stemmen en ik ben hoopvol dat dingen gaan veranderen. Amerika heeft een slechte reputatie opgebouwd in de wereld na acht jaar Bush. De weigering om klimaatverdrag Kyoto te ondertekenen, de oorlogen en het super-Amerikaanse patriottisme wat de rest van de wereld doet geloven dat Amerika niemand anders nodig heeft, hebben allemaal hun werk gedaan. Met een jonge, dynamische leider zien we hopelijk realisme in het Witte Huis. Amerika moet niet de kop in het zand steken maar helpen bij het oplossen van wereldproblematiek, al was het maar omdat ze zelf een flink aantal problemen veroorzaakt.

De verkiezing van Obama is een waar kippenvelmoment. Wat we in de tv-serie 24 al zagen met een zwarte David Palmer als president, gaan we nu in het echt zien met Barack Obama. Ik zit op het puntje van mijn stoel en hoop dat Amerika weer een waardig leider van de wereld zal worden.

Lees verder

• De president is dood: wat nu?