En de winnaar is: Geert Wilders!

Terugkijkend op de verkiezingen van 4 juni voor het Europees parlement kan er geen andere conclusie worden getrokken dan dat Geert Wilders de grote winnaar is. Er zijn echter meer conclusies te trekken uit de uitslag.

De uitslag is bekend wat zijn de mogelijke conclusies?

Hoewel het CDA de grootste Nederlandse partij in het Europees parlement blijft (van 7 naar 5 zetels) valt vooral de grote winst van de PVV (van 0 naar 4 zetels) op. Grote verliezer van de verkiezingen is de PvdA (van 7 naar 3 zetels). Ook de VVD verloor (van 4 naar 3 zetels) en naast de PVV wonnen ook D66 (van 1 naar 3 zetels) en GroenLinks (van 2 naar 3 zetels). De SP en de CU/SGP behielden beiden de 2 zetels die ze ook hadden.

Wat zegt dit over de houding van de Nederlanders ten opzichte van Europa?
Om dit helder te maken heb ik de stemmen in een voor-tegen schaal gezet.
De meest linkse partij in deze schaal is het meest tegen en de meest rechtse partij is het meest voor (dit op basis van mijn interpretatie van de verkiezingsprogramma's en de verschillende optredens in de media). Blijkbaar is de Nederlander in meerderheid toch voor verdergaande samenwerking in Europa! Immers er zijn 8 zetels behaald door de partijen die voor minder samenwerking in Europa zijn, de overige 17 zetels gingen naar de partijen die voor handhaving van de huidige mate van samenwerking of uitbreiding van de samenwerking zijn.

Heeft de uitslag gevolgen voor de invloed van Nederland in Europa?
Dat is op dit moment nog moeilijk te zeggen, het zal immers afhangen hoe groot de verschillende fracties waarin de Nederlandse partijen vertegenwoordigd zijn zullen worden en in hoeverre de Nederlandse afgevaardigden daarbinnen invloed op het beleid zullen hebben.
Inmiddels is zeker dat de PVV niet in één van de bestaande fracties zal opgaan, door deze opstelling (men wil ook in Europa een "onvervalst PVV-geluid" laten horen) loopt de partij naast geld en personeel vooral ook invloed in het politieke spel mis. Gezien de maximale spreektijd van één minuut per lid en het feit dat er geen interrupties mogelijk zijn zal het geluid van de PVV niet vaak worden gehoord. In commissies kan men wellicht wel enige invloed hebben, maar de voorzitters van de commissies en delegaties worden verdeeld tussen de fracties. De invloed van de PVV zal dan ook miniem zijn.

Heeft de uitslag gevolgen voor de verhoudingen in de binnenlandse politek?
Natuurlijk heeft de uitslag invloed, maar wat de gevolgen zijn is nog onduidelijk. Als het aan Geert Wilders en Mark Rutte zou liggen dan zou het kabinet inmiddels zijn opgestapt. De fractievoorzitters van de regeringspartijen en van de andere partijen die in het slotdebat op 4 juni vertegenwoordigd waren denken daar echter anders over. Een meerderheid voor een door de PVV/VVD (en waarschijnlijk ook TON) in te dienen motie is dan ook niet te verwachten. Directe gevolgen zullen dan ook uitblijven. Wel zal men meer rekening gaan houden met de PVV nu de kiezer in zo grote mate op Wilders heeft gestemd.

Kun je de uitslag van de Europese verkiezingen ook vertalen naar een landelijke uitslag?
Eigenlijk niet want niet alle partijen deden mee en ook niet alle voor partijen belangrijke items zijn aan bod geweest, het ging hier toch voor al om een "Ja" of een "Nee" tegen Europa. Echter nu Geert Wilders er zelf politieke consequenties voor de Nederlandse regering aan verbindt voel ik mij vrij om de uitslag van 4 juni toch door te trekken naar een mogelijke zetelverdeling in de Tweede Kamer. Ik gebruik hiervoor de eerder door mij geintroduceerde Links-Rechtsschaal. Zie ook mijn artikel: Het politieke landschap in Nederland (21/05/09).

Ik ben mij er van bewust dat een extrapolatie van de zetelverdeling voor het Europees Parlement naar een zetelverdeling voor de Tweede Kamer (waarbij de partijen die niet in het Europees Parlement zitting nemen hun zetels uit een vorige peiling behouden) niet de beste manier is om tot een verantwoord beeld te komen. Het geeft echter wel een indicatie.

Wat dan in eerste instantie opvalt is dat het aantal zetels zowel aan de linkerkant van het CDA als aan de rechterkant is gestegen (links gaat van 73 naar 76 en rechts van 43 naar 45). Het lijkt er op dat de kiezers iets extremer zijn geworden (persoonlijk juich ik dat toe, duidelijkheid voor alles). Verder valt op dat de uitslag voor de PVV iets slechter uitpakt dan de peiling, de PvdA de grootste klappen krijgt en dat gematigd links (GroenLinks, PvdA, ChristenUnie, D66 en PvdD) stijgen (van 59 naar 64 zetels). Verder blijkt uit het schema dat een regering niet eenvoudig te vormen zal zijn. Een regering met slechts drie partijen (meer wordt al snel onwerkbaar) is een geen enkel geval mogelijk, de meest voor de hand liggende optie lijkt een Centrum Kabinet met CDA, VVD, D66 en de PvdA (als kleinste van de vier).

Conclusie

Aan de ene kant zijn er overeenkomsten tussen de uitslag van de Europese verkiezingen van 4 juni en de laatste peiling, er zijn echter ook grote verschillen. Dat zou veroorzaakt kunnen zijn door de lage opkomst, ook de keuze tussen "Ja" of "Nee" kan daar van invloed op zijn geweest (nadelig voor de middenpartijen zoals PvdA en CDA). Ik ben nieuwsgierig of in de volgende Politieke Barometer de uitslag van de Europese verkiezingen zichtbaar zal zijn.

Tot slot

Ik heb de reeks artikelen "Wel of niet stemmen op ..." met plezier geschreven en het heeft me ook een beter inzicht in wat de verschillende partijen willen gegeven. Ik ben dan ook blij dat er relatief gezien veel bezoekers zijn geweest (in totaal 1413 views waarvan 480 op 4 juni en 265 op 3 juni) en dat ik wellicht een steentje heb bij kunnen dragen aan het stemgedrag van een aantal mensen.