Assepoester en haar kannibale zussen

De boodschap van het verhaal van Assepoester nu eeuwen later overschaduwt door de boodschap van een schoonheidsideaal. De last om te voldoen aan de schoonheidseisen van de man valt in het niet bij de eigenlijke boodschap: de samenleving eist dat de vrouw zich voortplant, trouw aan het gezin blijft en haar kinderen tot respectabele leden van de gemeenschap opvoedt.

Oorsprong

Het verhaal vindt zijn oorsprong al bij de oude Grieken en zoals de titel van dit hoofdstuk aangeeft, heette het toen Assepoester en de kannibale zussen.Het is niet altijd precies hetzelfde, maar in grote lijnen bevat het altijd dezelfde basiselementen en strekking. De psychologie erachter is heel kenmerkend voor het beeld dat vrouwen van zichzelf hebben, van wat zij verwachten van hun dochters evenals het beeld dat mannen van vrouwen hebben.

Een analyse van het verhaal

Een vrouw heeft, in veel van dergelijke vertellingen, 3 fasen in haar leven: als kind, als vruchtbaar wordende vrouw en als oude onvruchtbare vrouw. Het gaat ook juist om de periode van kind naar een vruchtbare vrouw. Een meisje heeft een goede band met haar moeder, maar als zij een adolescent wordt, dan wordt de relatie ingewikkeld en conflictueus. Aan de ene kant probeert de moeder haar dochter te beschermen tegen lustende mannen en schandaal, maar tegelijkertijd heeft zij er moeite mee dat haar dochter zichtbaar een vrouw aan het worden is. De dochter ziet haar moeder als iemand die zij niet meer kent, als iemand die haar vrijheid beperkt en haar verstoten heeft. Haar moeder laat haar hard werken om te bewijzen dat zij wel een goed persoon is en een gelukkig leven verdient.

De vader is het hoofd van het gezin, maar bemoeit zich niet met het gezin. Hij erkent dat zijn oudste dochter een leeftijd heeft bereikt waarop zij huwbaar is geworden. De boze stiefmoeder, maar ook de gemene oude heks en de gemene luie zussen zijn figuren die zijn resp. bang om de aandacht van hun man te verliezen; boos omdat zij onvruchtbaar zijn en boos omdat zij misleid zijn door mannen. Dit staat de jongedame die niet voldoet aan de boodschap van dergelijke vertellingen te wachten.

Uiteindelijk verschijnt de peetmoeder. Deze is lief en begripvol: zij verandert haar in een schoonheid (deugdelijke vrouw). De moeder heeft uiteindelijk geaccepteerd dat haar dochter een vrouw is geworden. Assepoester trouwt een man die door haar familie wordt goedgekeurd en wordt, zoals haar moeder haar van jongs af aan heeft geleerd, beloont voor haar deugden met een lang en gelukkig leven.

De boodschap

Op allerlei niveaus geeft dit eeuwen oude verhaal het leven van de adolescente vrouw weer. Het gaat uit van een situatie die algemeen veel voorkwam namelijk: het gezin met de moeder die voor het huishouden en de kinderen zorgde en de vader die buiten het huis voor het gezin zorgde. De kinderen zijn emotioneel voornamelijk aangewezen op de moeder en voor hun status in de samenleving op de vader. Het opmerkelijke, van onder andere deze vertelling, is dat de vrouwelijke lezer zich vereenzelvigd met Assepoester. Niet met de stiefmoeder of met de gemene zussen: dit zijn onderdrukkers. Bovendien is één van de meest aansprekende aspecten dat Assepoester mooi wordt gemaakt. Dat wordt als de verklaring gezien voor het feit dat de prins haar kiest.

Enkele feministen van de tweede feministische golf hebben onder andere dit sprookje aangepast, omdat zij dit aspect als onderdrukkend voor de vrouw zagen. Het zou meisjes een minderwaardig zelfbeeld geven als zij niet zouden voldoen aan wat mooi gevonden werd. Met andere woorden zij leert dat een jonge vrouw moet voldoen aan de schoonheidseisen van de man om een gelukkig leven te hebben. In feite verhaalt dit sprookje niet over de uiterlijkheden van een vrouw, maar juist om haar innerlijke kwaliteiten. Van oudsher is het voor een vrouw belangrijk dat zij vruchtbaar is, dat zij een man vindt met wie zij een gezin sticht en haar kinderen opvoedt tot goede gezonde volwassenen. De beste manier om dit te verwezenlijken, is om zuinig te zijn op je lichaam, er is maar één geschikte partner.