Joodse visie: Akeida Izaäk versus kruisiging Jezus

Wat is het verschil tussen Moria en Golgotha? Op de berg Moria is het mensenoffer aan God niet volvoerd op grond van Gods genade. Vader geeft zijn kind niet prijs, vooral niet aan de dood. Het Jodendom kent geen traditie om de dood als instrument te gebruiken om God te verheerlijken. Geen enkel mens heeft het recht zich te offeren, zelfs niet aan God. De waarheid ontspringt uit het leven, niet de dood. De kruisiging van Jezus is voor de Joden een stap achteruit, niet vooruit.

Wat is de Akeida?

In het kort komt het verhaal van het bijna offer van Izaäk hier op neer. Abraham wordt door God op de proef gesteld. Hij krijgt van God de opdracht zijn zoon Izaäk te offeren. Zonder enige vorm van protest gaat Abraham samen met zijn zoon Izaäk en een paar dienaren op weg naar de berg Moria. Izaäk weet aanvankelijk van niets maar het wordt hem gaandeweg de drie dagen durende reis duidelijk. Ook hij verzet zich niet hoewel hij zijn vader vraagt hem goed vast te binden omdat hij bang is te gaan tegenspartelen. Op het moment dat Izaäk op het offeraltaar ligt en Abraham zijn mes opheft om Izaäk te doden, houdt een engel hem tegen. God zegt tegen Abraham dat Hij geen mensenoffer wil. Zijn verzoek aan Abraham was slechts bedoeld om deze op de proef te stellen. God wil niet dat de mens kiest voor de dood, maar juist voor het leven.

De kruisiging van Jezus Christus

Anders dan bij het verhaal van Abraham en Izaäk vindt bij de kruisiging van Jezus Christus een mensenoffer plaats dat wel wordt volvoerd. Een mensenoffer dat verder bij het Joodse volk conform de berichtgeving in de Joodse Bijbel niet voorkwam. Vanuit Joods perspectief bezien is het offer van Jezus dan ook erg bizar; een offer dat nimmer door God geaccepteerd zal worden.

Maar er zitten nog meer haken en ogen aan dit mensenoffer. Enerzijds zeggen christenen dat Jezus voor de zonden van de mensen is gestorven, anderzijds werden de Joden ten onrechte van de dood van Jezus beschuldigd en heeft dit tot miljoenen Joodse doden geleid. De verhouding is totaal scheef getrokken: 1 dode tegenover miljoenen doden. Daar komt nog eens bij dat niet de Joden Jezus hebben vermoord, maar de Romeinen. En nog zijn christenen zo brutaal om van Joden te verlangen om in Jezus de ware Messias te zien; een Messias in wiens naam zoveel Joden zijn vermoord. Zo'n Messias kan natuurlijk nimmer de verwachte Masjiach zijn waarin Joden geloven.

De vraag die dan al snel naar boven komt drijven is: als Jezus' dood noodzakelijk was, waarom werd zijn dood dan gewroken op miljoenen Joden? Hierop aansluitend kan men zich afvragen wat de functie van de dood en opstanding van Jezus was. De christenen beweren dat Jezus daarmee de dood heeft overwonnen. Volgens het christendom was met de zondeval van Adam niet alleen de fysieke dood de wereld binnengetreden maar ook de geestelijke dood. Dat laatste geloven de Joden niet omdat die stellen dat de ziel van God afkomstig is en dus eeuwig voortleeft. Er is dus helemaal geen geloof in Jezus noodzakelijk om bevrijd te worden van de dood.

Tot slot kan nog opgemerkt worden dat de Joden aanvankelijk niet zoveel problemen hadden met het feit dat Jezus zichzelf als Messias zag. Jezus en zijn volgelingen werden dan ook niet lastig gevallen. Het probleem ontstond pas later toen, onder meer door Paulus, Jezus als zoon van God werd beschouwd. Hiermee ontstond een definitieve breuk tussen het Jodendom en het christendom.

Meer informatie over het mensenoffer van Jezus in het artikel: Joodse visie: Jezus hoefde geen bloedoffer te brengen.

Akeida is genade

Op het hoogtepunt van de Moria blijft de levende levend. De Akeida van Izaäk kondigt een einde van het tijdperk van rituele moord aan. Wanneer Joden zich beroepen op de Akeida, doen ze een beroep op de genade van God. Daarentegen heeft Golgotha gediend als voorwendsel voor ontelbare slachtingen van zonen en vaders in het naam van het woord dat liefde moest betekenen. De dood van Jezus heeft dus tot alles behalve genade geleid.

Izaäk is en blijft de bevoorrechte pleitbezorger van Israël. Hij verdedigt Israël. Zijn bijna offer is gebruikt om de vernietiging en ondergang van Joodse gemeenschappen te beschrijven. Bij alle slachtingen en pogroms is het Abraham die zijn zoon opnieuw naar het altaar brengt. Izaäk heeft het lijden in gebed weten om te zetten en in liefde in plaats van wrok. God heeft hem daarvoor beloond: de Tempel werd niet op de Sinaï gebouwd, maar op de berg Moria.

Meer informatie in de special: Komt er ooit verzoening tussen Joden en christenen?