Joodse visie: de afgewezen christelijke minnaar

De Joodse professor in de psychologie Richard Lowry heeft het zeer interessante artikel “The Rejected Suitor Syndrome: Human Sources of New Testament 'Antisemitism'” geschreven. Hierin wordt de oorzaak van de anti-Joodse passages in het Nieuwe Testament toegeschreven aan het syndroom van de afgewezen minnaar. Hij verklaart de Jodenhaat van christenen op grond van een psychologische verklaring op basis van anti-Joodse teksten in het Nieuwe Testament. Een bespreking.

Christendom oorspronkelijk een Joodse sekte

We kunnen er niet om heen, de hoofdrolspelers van het Nieuwe Testament zijn bijna allemaal Joden: Jezus, de apostelen, Paulus, Maria, etc. Uitzonderingen zijn een aantal Samaritanen, Romeinen (Pilatus) en Kanaänieten. Deze eerder genoemde Joden zagen Jezus als Messias. De rest van het Joodse volk erkende Jezus niet als Messias.

Waarom wordt er negatief over de andere Joden in het Nieuwe Testament gesproken?

Wie het NT leest ontkomt niet aan de twistgesprekken die Jezus met de Farizeeërs voerde. Ook latere geschriften in het NT spreken negatief over Joden. Hoe komt dit?

Volgens professor Lowry heeft dit alles te maken met de afwijzing van de Joodse sekte door het Joodse volk. De meeste Joden moesten niets van het Evangelie weten; Jezus had de Joden immers niet verlost. Teleurgesteld zocht de Joodse sekte haar heil bij de niet-Joden. Paulus zei tegen de Joden: “Uw bloed kome neer op uw eigen hoofd. Ik ga vrij uit en wendt mij van nu af aan tot de heidenen.” (Handelingen 18:6). Het gaat dus om een doelbewuste actie van Paulus. Professor Lowry verklaart de reactie van Paulus als een teleurgestelde minnaar die is afgewezen door zijn mede-Joden. Het verwijt van Paulus “Uw bloed kome neer op uw eigen hoofd” is ook bijzonder hard en getuigt van een bittere teleurstelling. Ook in Handelingen 28:25-27 haalt Paulus hard uit naar de niet luisterende Joden. Paulus had dus geen andere keuze dan om zich te richten tot de niet Joden.

[Etsel: We zien hier een groot verschil met de kritiek die de Joodse profeten hadden op het volk Israël zoals we lezen in de Joodse Bijbel. De Profeten hadden weliswaar kritiek op de Joden die niet goed de Tora naleefden, maar zij wendden zich niet tot niet-Joden uit frustratie terwijl Paulus dit dus wel deed.]

De nieuwe geliefde wordt uiteraard door Paulus veel positiever beschreven dan de minnaar die Paulus aan de kant heeft gezet. Paulus spreekt dus lovende worden over de niet-Joden terwijl de Joden juist allerlei verwensingen naar hun hoofd geslingerd krijgen.

Andere negatieve passages die Lowry aanhaalt uit het NT zijn: Lucas 19:41-44; Mattheüs 27:25 en Lucas 23:28-29.

De Kerk: Joden hebben hun straf verdiend

De afgewezen Kerk ging de vernietiging van de Tempel en Jeruzalem door de Romeinen al snel als welverdiende straf van God zien voor de Joden. Deze hadden immers Jezus afgewezen.

Psychologische gevolgen van de afwijzing

Professor Lowry noemt 4 psychologische gevolgen van de afwijzing voor de Kerk.

1. Misschien hebben we ons vergist en hebben we onszelf wat wijs gemaakt.
2. De Joden zijn blind.
3. De Joden zijn te koppig.
4. Misschien moeten we afwachten op een gunstiger moment om Joden te bekeren.

Hoe reageren de schrijvers van het Nieuwe Testament?

Zij beschouwen de Joden als hardnekkig. De schrijvers geven hier twee verklaringen voor:

1. Joden hebben geen religieus inzicht.
2. Joden begrijpen het wel maar weigeren bewust de boodschap te aanvaarden.

Het evangelie van Johannes gaat vooral in op de kwade aard van de Joden. In Johannes 8:43-46 staat (Jezus is hier aan het woord):
”Waarom begrijpt gij niet wat ik zeg? Omdat gij mijn woord niet kunt horen. Gij hebt de duivel tot vader en wilt de begeerten van uw vader doen. Die was een mensenmoordenaar van den beginne en staat niet in de waarheid, want er is in hem geen waarheid. Wanneer de leugen spreekt, spreekt hij naar zijn aard. Maar omdat ik u de waarheid zeg. Mij gelooft gij niet. Wie van u overtuigt Mij van zonde? Als ik de waarheid spreek waarom gelooft gij mij niet? Wie uit God is, hoort de woorden Gods, daarom hoort gij niet, omdat gij uit God niet zijt.”

[Etsel: We zien dat Jezus duidelijk spreekt over twee machten: God en de duivel. Jezus verwijt de Joden kinderen van de duivel te zijn en niet van God. Het is duidelijk dat Jezus niet weet waar hij over praat en dat hij de plank volkomen misslaat. Alleen God bestaat en is de Schepper. Joden komen dus per definitie uit God net zoals alle andere mensen. Jezus koestert een enorme haat tegen de Farizeeërs en probeert ze belachelijk te maken met zijn verzinsels.]

In Lucas wordt gesproken over de Joodse onwetendheid: “Vader, vergeeft het hun, want zij weten niet wat ze doen.” (Lucas 23:34).

[Etsel: Ook hier zien we een sneer naar de Farizeeërs. Die zouden zich tegen God richten.]

Paulus gaat mee met de visie van Lucas. Paulus ziet de Joden als onwetend. Volgens Paulus was dit Gods bedoeling omdat zo het heil naar de niet-Joden kon worden gebracht. Hij denkt dat Israël uiteindelijk behouden zal blijven. Dit in tegenspraak met wat Jezus zei. Die had het over 'de dagen der vergelding' die de Joden zou overkomen.

Conclusie van Lowry

Het NT is niet antisemitisch in de zin van het aanzetten tot pogroms. Maar het is WEL antisemitisch in de zin van het promoten van een houding van minachting richting Joden. Hoewel geen rechte lijn te trekken is van het NT naar de Holocaust werden de Joden wel 2000 jaar lang negatief afgeschilderd op grond van teksten uit het NT.

Vooral veel orthodoxe protestanten staan tegenwoordig nog op het standpunt dat Joden hun lijden alleen maar kunnen afwenden wanneer ze Jezus aanvaarden.

[Etsel: Dat is orthodoxe Protestantse humor! Eerst geweld gebruiken tegen de Joden en dan snel zeggen dat Joden niet hoeven te lijden als ze maar in Jezus geloven.]

Volgens Lowry moet naar een realistische oplossing worden gezocht. De psychologie van de Kerk die afgewezen is als minnaar biedt volgens hem die oplossing.

Visie van Etsel

Waarom bespreek ik dit artikel van Lowry?
Ten eerste kan hij als Jood een beter oordeel geven over het antisemitische gehalte van het NT dan een niet-Jood. Een niet-Jood weet immers niet hoe Joden antisemitisme aan den lijve ondervinden. Het hoeft dan ook niet zo verbazingwekkend te zijn dat vele christenen altijd zullen ontkennen dat het NT anti-Joods is. Het betreft immers hun heilig boek en daar mag geen kwaad woord over gezegd worden. Christelijke experts (inclusief Messiaanse Joden) zijn dus in het algemeen bevooroordeeld.

Ten tweede spreekt me de psychologische benadering erg aan. Uiteindelijk draait immers alles om de ziel. De idee van de afgewezen minnaar komt sterk overeen met mijn theorie over jaloezie. Ik wijt het christelijke antisemitisme vooral aan jaloezie: het niet kunnen verkroppen dat God alleen het Joodse volk heeft uitverkoren en niet de andere naties (hoewel christenen zich daarin vergissen omdat God met de wereld een verbond sloot via Noach).

In het NT wordt dan ook gesproken over een Nieuw Verbond dat God zou zijn aangegaan met de niet-Joden. Weliswaar zijn er christenen die menen dat het zogenaamde Oude Verbond ook nog geldig is, maar gaan hier totaal voorbij aan de inhoudelijke verschillen tussen beide verbonden. Deze verschillen zijn zo groot dat niet meer gesproken kan worden van één en dezelfde religie. Om een aantal verschillen te noemen:

1. Christenen geloven in de erfzonde; Joden geloven hier niet in.
2. Christenen beweren dat alleen geloof in Jezus vergeving van zonden kan bewerkstelligen; Joden geloven dat alleen God dit kan.
3. Christenen zien de Messias als God; Joden beschouwen de Messias als mens met goddelijke gaven.
4. Christenen geloven dat God strijd voert tegen de Duivel; Joden geloven dat alleen God bestaat en Satan in opdracht van God opereert.

etc.

Ten derde deel ik de visie van professor Lowry dat in het NT op zijn minst minachtend over Joden wordt gesproken. Ook hier kan de professor vanwege zijn Joodse achtergrond een beter oordeel overgeven dan niet-Joden. Het treft de Joden immers harder dan niet-Joden.

Joden tegen elkaar uitspelen
Wat ook erg opvalt in het NT is dat Joden tegen elkaar uitgespeeld worden. Je hebt de goede Joden (die Jezus als Messias aanvaarden) en de slechte Joden (de Farizeeërs). Dit idee is later door christelijke antisemieten op 'voortreffelijke' wijze uitgevoerd. Ze zeggen niets tegen Joden te hebben alleen tegen de Farizeeërs en slachten ondertussen alle Joden af.

Een andere bekende truc -weliswaar niet antisemitisch maar wel zeer zwak- is om hun gelijk te halen bij een bepaalde groep Joden. Zo zijn er christenen (m.n. Protestanten) die hun gelijk proberen te halen door constant te verwijzen naar de Messiaanse Joden. Ze proberen zo de orthodoxe Joden te overtuigen dat het toch echt mogelijk is voor Joden om in Jezus te geloven. De Messiaanse Joden dienen dan als goed voorbeeld. Dit argument snijdt uiteraard geen hout. Immers een atheïst kan verwijzen naar atheïstische Joden en tegen de gelovige Joden zeggen: “Zie je wel God bestaat niet, het wordt bewezen door de atheïstische Joden.” Een uiterst zwak argument derhalve.

christelijke onzekerheid leidt tot bemoeizucht met Joodse volk
Voor veel christenen is het erg moeilijk te accepteren dat juist het uitverkoren Joodse volk Jezus niet aanvaard heeft als Messias. Dat maakt hen erg onzeker en dat verklaart grotendeels ook hun bemoeizucht met de Joden (soms vredelievend, soms met geweld). Immers pas als de Joden Jezus geaccepteerd hebben zijn christenen zeker van hun zaak. In dat geval zou het NT pas echt waarde hebben, zo redeneren zij. Maar de praktijk leert dat Jezus geen vrede heeft gebracht, niet de Joden heeft verlost, niet de honger heeft uitgebannen, niet de wereld in de Tora (Noachidische geboden) heeft onderwezen, etc. Diep in hun hart weten christenen ook wel dat ze fout zitten. Maar ze blijven aan de Joden trekken totdat de echte Messias komt die wel verlossing biedt waar Jezus heeft gefaald. Tot die tijd zal het Joodse volk helaas moeten leren leven met de Jodenhaat.

Tot slot

Er zijn christenen en Messiaanse Joden die zich op het standpunt stellen dat christenen de Joodse wortels van het NT zouden moeten leren. Dat idee is gestoeld op de veronderstelling dat Jezus verzoening zou kunnen brengen tussen Joden en niet-Joden. Dit is mijns inziens niet de juiste weg en zelfs onmogelijk. De Tora is ALLEEN voor het Joodse volk bedoeld en kan niet toegepast worden op het NT c.q. de christenen. Het zou alleen maar tot grotere verwarring leiden onder christenen die dan zaken leren die helemaal niet voor hen bestemd zijn. Bovendien hebben orthodoxe Rabbijnen helemaal geen verstand van de christelijke bijbel omdat dat niet tot hun werkterrein behoort. Zij kunnen alleen al op die grond nimmer iets zinnig zeggen over het NT laat staan dat ze verbanden kunnen trekken tussen de Tora en het NT. Tevens geldt omgekeerd dat Joden alleen maar Joods religieus onderwijs, zoals dat door God via Mozes aan hen onderwezen, is mogen ontvangen. Het is dus onmogelijk voor Joden om christelijk onderwijs te genieten.

Alleen naleving van de Noachides geboden door niet-Joden zal begrip kunnen kweken voor het Joodse volk. Deze zijn, net als de Tora, ook van God afkomstig en zijn dus per definitie goed. Wie het tegendeel beweert heeft minachting voor God.

Uiteraard mogen niet-Joden ook de Tora bestuderen mits ze dit doen onder begeleiding van orthodoxe Joodse Rabbijnen zodat geen (verkeerde) banden met het NT worden gelegd. Deze Rabbijnen kunnen goed uitleggen wat wel geschikt is voor niet-Joden en wat niet. God heeft een duidelijk onderscheid gemaakt tussen Joden en niet-Joden en beiden hebben een verschillende opdracht. Als God dit anders had gewild dan zou Hij zich op de berg Sinaï wel aan de hele wereld hebben geopenbaard. Dit is niet het geval geweest. Daar hoeft niet rouwig over gedaan te worden. Rechtvaardige niet-Joden worden door God evenveel bemind als Joden; er bestaat dus geen bevoorrechte positie van Joden.

Tot slot zij opgemerkt dat -bezien vanuit Joods perspectief- het Joodse volk zich verder alleen moet wijden aan de relatie met God. Wat niet-Joden daar van denken is in het geheel onbelangrijk. Het niet lastig vallen van Joden en het naleven van de Noachidische geboden is meer dan voldoende.

Meer informatie in de special: Komt er ooit verzoening tussen Joden en christenen?