Opinie Israël 8: Jigal Amir moet uit zijn isoleercel

Opinie Israël (8) – 1 december 2010: Jigal Amir, de voormalige Israëlische rechtenstudent die premier Jitschak Rabin in 1995 doodschoot, zit al jaren in een isoleercel. Hij zit een levenslange gevangenisstraf uit. Artsen voor de mensenrechten hebben aangegeven dat Jigal Amir uit de isoleercel moet omdat hij er anders geestelijk en lichamelijk aan onder doorgaat. Maar de Shin Beth, de binnenlandse veiligheidsdienst, werkt dit tegen. Binnenkort doet het Hooggerechtshof uitspraak.

• De aanslag op Jitschak Rabin op 4 november 1995
  
• Aanslag was niet nodig geweest
  
• Jigal Amir moet uit de isoleercel om humanitaire redenen
  

De aanslag op Jitschak Rabin op 4 november 1995

Op 4 november 1995 pleegde Jigal Amir een aanslag op de toenmalige premier Jitschak Rabin na afloop van een grote vredesdemonstratie in Tel Aviv. Amir was het totaal niet eens met het beleid dat de regering-Rabin voerde inzake het vredesproces waarbij veel doden vielen aan Israëlische zijde door Palestijnse zelfmoordaanslagen. Jigal Amir besloot om Rabin uit te schakelen omdat deze land weggaf aan de Palestijnen. Achteraf gaf Amir aan dat het niet de bedoeling was om de premier te doden, maar alleen om hem te verwonden. (Overigens is de vraag of Jigal Amir daadwerkelijk het fatale schot heeft gelost. Er zijn theorieën -lees: Nog steeds twijfels rondom de moord op Jitschak Rabin en Boekrecensie: Who murdered Yitzhak Rabin? - Barry Chamish- waarbij gesuggereerd wordt dat de Shin Beth uiteindelijk Rabin gedood heeft met een schot. Maar daarover zal altijd wel onduidelijkheid blijven bestaan). In ieder geval had Jigal Amir wel de bedoeling Rabin iets aan te doen en uit filmbeelden blijkt dat hij schoten op de premier afvuurde. Overigens was en is er nog steeds groot ongeloof over de slechte beveiliging van Rabin die geen kogelvrij vest droeg en die duidelijk niet goed genoeg door de Shin Beth werd bewaakt (wat ook op de film is te zien en de foto hiernaast). Want hoe was het anders mogelijk dat Jigal Amir zo dicht bij Rabin kon komen?

Aanslag was niet nodig geweest

Hoewel ik Jigal Amirs woedde over het vredesproces begrijp, sta ik op het standpunt dat de aanslag niet nodig was geweest. Israël werd geteisterd door veel zelfmoordaanslagen en die waren niet in het voordeel van de regerende Rabin. Hoe meer Israël toegaf aan de Palestijnen hoe meer aanslagen er kwamen. Opiniepeilingen wezen toen uit dat de premier bij de komende verkiezingen niet zou gaan winnen. Het is moeilijk te zeggen of Rabin nog meer zou gaan toegeven aan de Palestijnen vóór de verkiezingen, maar veel speelruimte had hij niet meer. Bovendien zou een aanslag op Rabin geen afname van de zelfmoordaanslagen hebben betekend. En hoe meer aanslagen hoe kleiner de kans dat Israël land zou weggeven. Dat had Amir wel van tevoren kunnen inschatten. Nadat Shimon Peres het roer had overgenomen bleef het land dan ook gebukt gaan onder zeer dodelijke zelfmoordaanslagen. Pas met de bouw van het veiligheidshek is het aantal aanslagen drastisch verminderd.

Jigal Amir heeft dus in mijn ogen een zinloze aanslag gepleegd en eigenlijk vooral zichzelf het leven zuur gemaakt gelet op de levenslange gevangenschap in isolatie (ook dit had hij kunnen verwachten, tenzij hij erop had gegokt om zelf dood te worden geschoten na de aanslag).

Jigal Amir moet uit de isoleercel om humanitaire redenen

Jigal Amir wordt geïsoleerd gevangen gehouden in een cel waar dag en nacht het licht brand. Hij heeft dus totaal geen idee of het dag of nacht is. Ook wordt zijn doen en laten met camera's in de gaten gehouden. Hij kent dus totaal geen privacy. Deze loodzware omstandigheden zijn fnuikend voor de psyche van een mens. Er kunnen allerlei vervelende lichamelijke verschijnselen optreden: slecht slapen, hallucinaties, psychoses, desoriëntatie, irrationele angsten, depressie, verwarring, cognitieve problemen, etc. Artsen voor de mensenrechten bevestigen dit.

Het argument van de Shin Beth om Amir geïsoleerd te houden is uiterst zwak. De binnenlandse veiligheidsdienst beweert dat Jigal Amir andere gevangenen met zijn extreme ideeën gaat beïnvloeden. Deze bewering is zwak omdat de toestand in het huidige Israël toch behoorlijk anders is dan in 1995 toen het land bedolven werd onder zelfmoordaanslagen. Dat is nu niet het geval. Ook is de Israëlische samenleving veel voorzichtiger geworden ten aanzien van het vredesproces. De meeste Israëliërs en de meeste politieke partijen staan niet zo te springen om nog meer land weg te geven, zeker niet na het debacle van de terugtrekkingen uit Gaza en Libanon die weer tot twee oorlogen hebben geleid. Dus veel invloed zal Amir niet kunnen uitoefenen op zijn medegevangenen die waarschijnlijk om heel andere zaken vastzitten dan om politieke c.q. religieuze delicten en dus minder belangstelling hebben in politiek en religie.

Het kan zijn dat er nog een ander motief bij de Shin Beth speelt die ze uiteraard niet openlijk zal toegeven. Ik denk hierbij aan het uitoefenen van wraak op Jigal Amir omdat hij hen te slim af is geweest tijdens de aanslag op Rabin. De Shin Beth kreeg nadien heel wat kritiek te verduren over de slecht beveiliging en de beschuldigingen gingen zelfs zover dat gesuggereerd werd zij zelf achter de aanslag zit. Het kan dus zijn dat de Shin Beth nu haar wraak wil tonen door Jigal Amir geïsoleerd te houden.

De openbare aanklager heeft op 15 november 2010 voor het Hooggerechtshof verklaard niet tegen het plaatsen van een medegevangene in de cel van Amir te zijn (de Shin Beth gaat daar ook mee akkoord). Maar Jigal Amir wil dit niet. Hij wil uit de isoleercel en geplaatst worden in een gewone gevangenis. Of het Hooggerechtshof hier ook zo over denkt valt nog te bezien. Binnen niet al te lange tijd zal het Hof hier uitspraak overdoen. Ik hoop voor Jigal Amir, ondanks de ernst van zijn misdaad, dat hij in een gewone gevangenis wordt geplaatst. Dat is ook al zwaar genoeg. Het is niet goed wanneer de overheid opzettelijk iemand geestelijk kapot maakt. Dat maakt de samenleving er niet prettiger op.

Meer informatie: Opiniestukken over Israël.