Joodse visie: Goede Vrijdag – Pasen – Jodenhaat

Op Goede Vrijdag wordt het lijdensverhaal van Jezus volgens het Evangelie van Johannes in de kerken gelezen. Hierin wordt beweerd dat de Joodse gemeenschap probeerde Jezus te elimineren. Volgens dr. Hans Jansen kenmerkt dit Evangelie zich door een vriend-vijand schema. De good guys zijn Jezus en zijn volgelingen, de bad guys zijn de Joden die Jezus niet aanvaard hebben als Messias en god. Jezus spreekt superieur en zijn vijanden inferieur. Hier begint christelijk triomfalisme en Jodenhaat.

Inleiding: waarom Joden Jezus niet geaccepteerd hebben

Er zijn grofweg twee redenen te noemen waarom Joden Jezus nimmer geaccepteerd hebben en dit ook nooit zullen gaan doen:

1. Jezus voldoet niet aan de eisen die de Tora stelt aan de Joodse Messias;
2. Jezus is een schepsel en geen Schepper en kan dus onmogelijk aanbeden worden.

Catechese der verguizing

Volgens dr. Hans Jansen is feitelijk al met het Evangelie van Johannes de zogeheten 'catechese der verguizing' begonnen. De taal die gebezigd wordt is kwetsend en grievend voor Joden. En zo hebben christenen ook altijd gehandeld naar Joden toe. Er zijn zowel Joodse als christelijke theologen die van mening zijn dat het Evangelie van Johannes antisemitisch is. Dit Evangelie was immers een vrijbrief voor veel christenen om Joden te haten en om ze te vermoorden.
De antisemitische geschriften van de Kerkvaders zijn verbonden met dit Evangelie. Synagogen werden Tempels van de Duivel genoemd en Joden gingen bondgenootschappen aan met Duivelse machten om tegen het Koninkrijk van God te strijden.
In de Middeleeuwen gebruikten christenen dit Evangelie om Joden te vervolgen en uit te moorden. Voor Joden was Goede Vrijdag vaak de gevaarlijkste dag van het jaar wanneer christenen na de kerkdiensten op Jodenjacht gingen. Joden werd geadviseerd om op Goede Vrijdag thuis te blijven om te ontkomen aan de moordpartijen.

Evangelie van Johannes erg populair onder christenen in de moderne tijd

Ondanks het antisemitische karakter van het Evangelie van Johannes is dit evangelie nog altijd het populairste evangelie onder christenen. Jaarlijks wordt o.a. ook de Johannes Passion gespeeld. Het Evangelie van Johannes biedt markante teksten voor dominees en priesters voor hun preken. De toehoorders kunnen de teksten makkelijk tot zich nemen. Het is overigens literair gezien geen hoogstaande tekst.

Waar gaat het Evangelie van Johannes over?

Dr. Hans Jansen noemt de volgende onderwerpen:

• Universele wereldwijde oriëntatie van het Evangelie van Jezus.
• De felle twistgesprekken van Jezus met de Farizeeërs die het volk zouden misleiden.
• Het ongeloof van de Joodse leiders.
• De zoon van god die onderscheidt maakt tussen gelovigen en niet gelovigen.
• Waarheid versus leugen.
• Licht versus duisternis.
• Dood en leven.
• Liefde en haat.
• Geloof en ongeloof.
• God en Satan.
• Broederliefde.

Verder laat Jezus zien dat de Joodse feesten niet meer van deze tijd zijn. De Joden zijn kinderen van de Duivel. Jezus strijdt tegen het kwaad. Wanneer Joden ontkennen dat Jezus de zoon van god is zeggen zij 'neen' tegen God. Zij worden daarom Duivelskinderen genoemd. Jezus had de Joodse religie afgeschreven en het Joodse volk verworpen.

Vooral bij orthodoxe christenen is het Evangelie van Johannes populair. In alle Bijbelkringen in Nederland wordt dit Evangelie uitvoerig besproken. Veel christenen kennen ook citaten van het Evangelie van Johannes uit hun hoofd omdat het hun troost en uitdaging biedt. Het Evangelie van Johannes staat model voor het christelijke geloof.

Visie van Etsel

Het kruis als symbool van Jodenhaat
Voor veel Joden staat het kruis gelijk met Jodenhaat. Vooral in vroegere tijden boezemde het kruis veel Joden angst in. Het kruis stond voor hen gelijk aan de Jodenvervolgingen. Nog steeds heb ik moeite om naar het kruis te kijken. Voor mij staat het niet symbool voor de dood van Jezus, maar voor de vele miljoenen Joden die op een veel afschuwelijkere wijze zijn omgekomen dan Jezus.

Het Evangelie van Johannes is de bakermat van het christelijk triomfalisme
Het hoofdthema van het Evangelie van Johannes is volgens Hans Jansen het schema vriend-vijand (goed versus kwaad). Jezus vertegenwoordigt het goede en de Joodse leiders het kwade (Jezus noemt hen de Kinderen van de Duivel). Wanneer christenen dit Evangelie maar vaak genoeg lezen ontstaat bij hen vanzelf het idee dat zij bij de goeden horen en de Joden bij de slechten. Zo kon het christendom eeuwenlang triomferen en het Jodendom vernederen. Volgens Hans Jansen was het Jezus zelf die het Jodendom afschreef. Dit wordt ook bevestigd door bijvoorbeeld orthodoxe christenen die openlijk anti-judaïstisch zijn.

Christelijk Pasen, het feest van het christelijk 'gelijk'
Voor mij toont het christelijk paasfeest aan dat christenen denken dat ze 'gelijk' hebben. Het christendom verkondigt sowieso al het evangelie dat alleen mensen die in Jezus geloven gered kunnen worden, maar met Pasen wordt dat nog eens extra benadrukt. Christus is triomfator! Alle andersdenkenden en anders gelovigen hebben ongelijk.

Waarom geen toelichting bij het Evangelie van Johannes?
Veel christenen zullen ontkennen dat het Evangelie van Johannes antisemitisch is. Toch hebben christenen zich in het verleden juist op dit boek beroepen om de Jodenjacht goed te praten. En nog steeds kijken veel christenen neer op het Jodendom als valse religie.

Wanneer christenen van mening zijn dat het boek niet anti-Joods is waarom komt er dan geen toelichting bij waarin duidelijk staat uitgelegd dat bepaalde teksten niet antisemitisch moeten worden opgevat? Zo schep je in ieder geval duidelijkheid en kunnen christenen erop aangesproken worden wanneer ze de tekst toch antisemitisch gebruiken.

Slot
Zoals Hans Jansen al terecht opmerkte heeft Jezus zelf de Joodse feesten afgeschreven. Het Joodse paasfeest heeft dan ook niets met het christelijk paasfeest te maken ondanks dezelfde benaming. Het Joodse paasfeest heeft de Joden de ultieme vrijheid gegeven, namelijk het dienen van God en niets anders. Dat is de kern van de boodschap van de Tora. En alleen op deze wijze mogen Joden hun godsdienst belijden.

Meer informatie: Jodendom en christendom: juridische / theologische discussie.