Opinie Israël 17: Teruggave Sinaï was voorbarige zet Israël

Het is zomer 2011 en er hebben zich voor Israël twee belangrijke ontwikkelingen voorgedaan die te maken hebben met de Sinaï. Ten eerste is president Moebarak in Egypte ten val gebracht waardoor het vredesverdrag met Egypte onzeker is geworden. Ten tweede heeft de val van Moebarak ertoe geleid dat terrorisme vanuit de Sinaï op Israël toeneemt. Israël gaat akkoord met duizenden Egyptische soldaten in de Sinaï om de orde te herstellen. Maar zal zich dit niet uiteindelijk tegen Israël gaan keren?

De Sinaï is een strategisch gebied

De Sinaï is een driehoekig gevormde woestijn dat een landbrug vormt tussen Azië en Afrika. In het westen wordt het gebied begrens door de Suez Kanaal en de Suez Golf. In het oosten ligt de Golf van Eilat. Het gebied is 23.200 mijl groot. Tot 1948 woonden er 38.000 mensen, voornamelijk Bedoeïenen. Na 1948 bouwde Egypte er een grote troepenmacht op en groeide de bevolking uit tot 126.000 in 1967. Er zijn sinds 1948 vier grote oorlogen gevoerd: de Onafhankelijkheidsoorlog (1948-1949), de Oktoberoorlog (1956), De Zesdaagse Oorlog (1967) en de Jom Kippoer oorlog (1973).

In de Onafhankelijkheidsoorlog veroverde Israël een deel van de Sinaï. Daarna trok het zich terug. Meer informatie over die oorlog, klik hier. Tijdens de Oktoberoorlog van 1956 werd de hele Sinaï veroverd (zie hier). Ook toen trok Israël zich vrijwel meteen terug. In de Zesdaagse Oorlog werd de Sinaï ten tweede malen geheel veroverd (zie hier). Israël bleef het gebied in bezit houden omdat de Arabische landen geen vrede wilden sluiten met Israël. Er werden verschillende Joodse nederzettingen opgericht zoals Yamit. Tijdens de Jom Kippoeroorlog van 1973 trachtte Egypte het gebied terug te veroveren (zie hier). Dit leek aanvankelijk te lukken maar het Derde Egyptische Leger werd omsingeld ten oosten van het Suez Kanaal. In 1974 en 1975 werden twee akkoorden gesloten waarbij Israël zich gedeeltelijk terugtrok langs het kanaal en verder landinwaarts. Ook werden de Abu Rudeis olievelden teruggegeven aan Egypte. In 1977 werd een definitief vredesakkoord geregeld waarbij Israël in fasen de Sinaï ontruimde ondanks verzet van de Joodse bewoners.

Hoewel er nimmer discussie was of de Sinaï historisch bij Israël zou horen, was er in Israël toch kritiek op de terugtrekking vanwege veiligheidsoverwegingen.

Visie van Etsel

Het vredesakkoord tussen Egypte en Israël dat in 1977 werd gesloten leek een mooi akkoord te zijn. Israël had nu één front minder om zich zorgen over te maken. Maar critici wezen op het gevaar dat Egypte geen democratisch land is en dat extremisten aan de macht zouden kunnen komen. In 1981 werd president Anwar Sadat vermoord door extremisten. Eigenlijk is sindsdien de relatie met Israël al bekoeld. Terwijl vele Israëliërs Egypte bezochten, kwamen slechts enkele Egyptenaren in Israël op bezoek. Ook werd in Egyptische kranten veelvuldig negatief over Israël geschreven. Tijdens de Libanonoorlog van 1982 (zie hier) trok Egypte haar ambassadeur uit Tel Aviv terug. Pas 4 jaar later, in 1986, keerde deze weer terug. Het is altijd een koude vrede geweest tussen Egypte en Israël.

De Arabische Lente die sinds het voorjaar van 2011 aan de gang is zal een nieuw Midden-Oosten gaan opleveren. Oude dictaturen verdwijnen en de dictaturen die nog zullen blijven bestaan zullen steeds meer geïsoleerd raken. Niemand weet evenwel in hoeverre de Arabische Lente echte democratie zal opleveren. Het is duidelijk dat islam extremisten er alles aan zullen doen om de macht over te nemen en dan zijn we nog verder van huis.

Voor Israël ligt de zaak gecompliceerd. In de hele Arabische wereld heerst aversie tegen Israël. Zelfs als moslim extremisten niet naar de macht zullen grijpen dan nog kan Israël zich niet echt veilig wanen. Wat betreft Egypte is bekend dat vele Egyptenaren tegen de vrede met Israël zijn. De enige reden dat het vredesverdrag met Israël nog niet is opgezegd lijkt de Amerikaanse financiële steun te zijn waar Egypte sterk van afhankelijk is. Maar voor hoe lang? De haat tegen Israël onder de Egyptische bevolking is groeiende. Bovendien is de vraag hoelang de VS nog door kan blijven gaan met het verlenen van financiële steun nu het begrotingstekort van de VS enorme proporties heeft aangenomen. Wat gebeurt er als de VS gaat bezuinigen op financiële steun aan Egypte?

Momenteel is er sprake van een behoorlijke chaos in de Sinaï woestijn sinds de val van president Mubarak. Egypte lijkt de controle in het gebied te zijn verloren aan Bedoeïenen en terroristen. Israël wordt zo nu en dan aangevallen door terroristen vanuit de Sinaï zoals onlangs bij Eilat. Ook is de gaspijpleiding tussen Egypte en Israël al drie keer het doelwit geweest van aanslagen door terroristen. Daarnaast wordt de Sinaï gebruikt als smokkelroute voor de levering van wapens aan Gaza. Om de controle over het gebied terug te krijgen stuurt Egypte duizenden soldaten naar het gebied. Dit gaat in overleg met Israël. Minister van defensie Ehud Barak heeft zelfs toestemming gegeven voor de inzet van Egyptische helikopters en pantservoertuigen. Tanks mogen echter het gebied niet in.

Zoals gezegd verloopt dat op dit moment in goed overleg met Israël. Er zijn eigenlijk ook weinig andere opties om de orde te herstellen. Maar hoe lang zal dit goed gaan en wat gebeurt er als bij de Egyptische verkiezingen mensen aan de macht komen die sowieso niet met Israël willen overleggen? Als Egypte eenmaal een grote troepenmacht in het gebied heeft opgebouwd dan kan dat later onder een Israël vijandig gezinde regering makkelijk op een andere manier worden ingezet. En zelfs nu kan het leiden tot spanningen tussen Egypte en Israël. Bij de aanslag nabij Eilat hebben we gezien dat er ook Egyptische soldaten om het leven zijn gekomen. Egypte heeft Israël hiervan beschuldigd alhoewel het op dit moment helemaal niet duidelijk is of Israël er ook daadwerkelijk voor verantwoordelijk is.

Hoe het ook zij, duidelijk is dat Israël met de teruggave van de Sinaï afhankelijk is geworden van Egypte wat betreft terrorismebestrijding. Israël kan niet zelf meer controle uitoefenen in de Sinaï. Israël is overgeleverd aan de goodwill van Egypte en dat is geen prettig gevoel. Het zal me niets verbazen dat over een aantal jaar het terrorisme vanuit de Sinaï nog steeds niet beteugeld is. Moet Israël dan zelf ingrijpen? Krijgen we dan dezelfde situatie als met Gaza? En gaat Israël dezelfde fout maken met Judea en Samaria door zich daar ook uit terug te trekken?

Het lijkt erop dat de tijd heeft aangetoond dat Israëlische terugtrekking uit de Sinaï een grote blunder is geweest (net zoals de terugtrekking uit Gaza en Zuid-Libanon). Terugtrekking is slechts mogelijk als het Midden-Oosten 100% veilig is en de kans op oorlog uiterst miniem is. Zulks is echter nog lang niet het geval.

Opiniestukken Israël vanaf juni 2011

Lees verder

• Opinie Israël 16: Reageren op anti-Israël propaganda
• Opinie Israël 15: Lessen van de Zesdaagse Oorlog 1967
• Opinie Israël 14: Erkenning Palestijnse staat VN onwettig
• Opinie Israël 13: Geografische kennis over Israël verbeteren
• Opinie Israël 11: Vredesverdrag met Egypte onder druk?