Gevolgtrekkingen uit de vechtkunst

De basis van de vechtkunst ligt in het zien van de veranderingen tijdens het gevecht. De tegenstander verandert voortdurend, de eigen houding en gedachten veranderen voortdurend. Het is dus noodzakelijk om zichzelf aan te passen, mee te bewegen met de realiteit. In andere sporten -voetbal bijvoorbeeld- is het precies zo; het is noodzakelijk voor een voetballer om technieken te beheersen die hem/haar in staat stellen zich aan te passen aan de realiteit. Een aantal voorbeelden.

Vechtkunst en realiteit

De realiteit in een gevecht of wedstrijd is dat zowel de tegenstander als jezelf voortdurend in veranderende toestand zijn. Deze ogenschijnlijke dooddoener is zeer belangrijk, omdat dit vraagt van de sportman/vrouw om zich continu te kunnen aanpassen aan het moment zoals het zich op dat moment voordoet. Wat betekent dit precies:

• het kan zijn dat een gevaarlijke situatie niet wordt gezien
• het kan zijn dat een kans op een aanval niet wordt gezien
• het kan zijn dat de eigen houding niet goed genoeg wordt gezien
• het kan zijn dat de de houding van de tegenstander niet wordt gezien
• het kan zijn dat de positie van jezelf en tegenstander niet wordt gezien,
• etc ...

Waarom is dit zien zo belangrijk? Omdat wanneer gezien wordt wat er zich werkelijk afspeelt men zich zodanig aan de realiteit kan aanpassen dat er een voordelige situatie ontstaat. Wanneer men dat niet doet, is men eigenlijk bezig met het verleden. Men reageert bijvoorbeeld op dingen die in het verleden plaatsvonden, maar op dit moment zelf niet meer aan de hand zijn. Het kan dus zijn dat:

• Een voorheen gevaarlijke situatie niet meer van toepassing is in het heden
• Een voorheen ongevaarlijke situatie niet meer van toepassing is in het heden

Een gevolg van vasthouden aan het 1e of 2e idee is dat de tegenstander allang met de nieuwe situatie bezig is, en jijzelf niet. De nieuwe situatie kan zijn:

• een kans op een aanval van jezelf op de tegenstander
• een nieuwe gevaarlijke situatie waartegen verdedigd moet worden

Techniek versus taktiek

Hoe moet een sporter met de realiteit van een wedstrijd omgaan? Een vooraf bedacht plan van hoe de tegenstander te benaderen of hoe positie in te nemen lijkt een goede benadering. Helaas zodra de wedstrijd begonnen is, is de realieit alweer anders dan vooraf voorgesteld. De tegenstander kan sterker of zwakker zijn dan verwacht, jijzelf kan sterker of zwakker zijn dan vooraf gedacht. Er kunnen zich situatie's voordoen die nooit van tevoren gezien zijn. Daarom is veel tijd steken in taktiek niet effectief en veel minder van belang dan men doorgaands denkt.

Om optimaal in het moment te kunnen zijn is techniek nodig. Dit betekent oefenen, oefenen, trainen, oefenen om in het moment te zijn. Een karateka bereikt het niveau van de zwarte band niet door steeds harder te slaan, of te schioppen, maar door steeds beter te kijken naar zijn/haar eigen bewegingen, lichaamshouding, en positie ten opzichte van de tegenstander. Het gaat dus eigenlijk om het kijken. Zodra men zich daarin oefent, oefent men zich in het loslaten van een vooropgesteld idee. De bewegingen zullen soepeler, losser, natuurlijker, ronder, en meer aangepast aan het moment worden.

Het tweede punt wat hiermee getraind wordt, en sterk samenhangt, is dat een karateka volledige verantwoording neemt voor wat er gebeurt. Hij traint automatisch displine en mentale gezondheid. Het is erg gemakkelijk om de tegenstander, omstandigheden of scheids de schuld van falen in de schoenen te schuiven. Het is volwassener om continu de oorzaak in zichzelf te zoeken.

Johan Cruijff

Nu maken we de overstap naar voetbal. Als we willen weten hoe voetbal gespeeld moet worden, hoeven we alleen maar goed te kijken naar 's werelds beste spelers. Laten we eens kijken naar het rijtje Pele, Cruijff, Maradonna (Zidane, Messi). Waarom vindt men dit de beste voetballers all time? Wat meteen opvalt: ze kunnen beter dribbelen, scoren, passeren, schieten, ontwijken, koppen, en de bal controleren dan de rest. Daarnaast lijken ze alle handelingen veel sneller te kunnen uitvoeren. Over deze spelers hoort men nooit dat ze over te weinig inzicht zouden beschikken. Aha, dus hun inzicht in het spel (of taktisch vermogen) is misschien een afgeleide van wat hierboven is gesteld: in de eerste plaats beschikken ze over een fabelachtige techniek, die op zeer hoge snelheid uitgevoerd kan worden.

Johan Cruijf was op piepjonge leeftijd bij zijn club Ajax al zo goed, dat hij een mentaal overwicht op rest had. Dit is iets heel bijzonders, want in de voetballerij moet iedere jongere door de oudere garde geaccepteerd worden of door een zeker initiatieproces gaan. Zo niet Cruijff, Maradonna,etc.... We moeten dus eigenlijk afleiden dat een overschot aan techniek taktisch inzicht als vanzelf meebrengt, en daarnaast zorgt voor mentaal overwicht.

Wat in de uitspraken van Cruijff opvalt is dat het bijna altijd over techniek ('de detaíls') gaat, en bijna nooit over taktiek. Ziet hij bijvoorbeeld een actie van Vennegoor of Hesselink in het Nederlands elftal, dan zegt hij: "zijn bal-aanname is niet goed". Kijk, hier gaat het dus om, beste lezer. Het inzicht dat techniek (en niet taktiek) in de wedstrijd bepalend is, druipt van zijn uitspraken af. Wat verstaat Cruijff onder techniek? "Techniek is niet een bal 2000 keer hooghouden, maar op volle snelheid controle hebben, en kunnen uitvoeren wat je wilt". Techniek is een middel, een vaardigheid die voortkomt uit de theorie en die oplossingen moet bieden voor de praktijk. Theorie en praktijk zijn echter twee verschillende werelden, die altijd van elkaar verschillen. En toch kunnen ze niet zonder elkaar. Daarom hamert Cruijf altijd op de zogenaamde 'basis' : kunnen schieten en passen met 2 benen, de bal kunnen aannemen met 2 benen, koppen, etc.....

Een mooi voorbeeld van verantwoording nemen is het verhaal dat Cruijff verteltt over zijn jeugdjaren. Omdat hij er een hekel aan had om tijdens de eindeloze potjes straatvoetbal op straat te vallen, heeft hij zichzelf een lichaamsbeheersing/lichaamshouding aangeleerd waardoor hij dit voorkwam. In zijn leven als profvoetballer heb ik hem dan ook zelden zien vallen (behalve misschien om penalty's te versieren). Wiens schuld is het eigenlijk dat een voetballer valt? De bewegingen die hij moest oefenen kon hij weer oppikken van andere grootheden zoals Di Stefano. Bekijk het plaatje hiernaast. Cruijff in actie tijdens het WK 1974. Terwijl hij op volle snelheid ligt moet hij de keeper voorbij en scoren. Zijn hele lichaam wil voorwaarts, maar hij heeft -om de keeper te omspelen- de bal afgepkapt naar links. Hij zal eerst de bal weer moeten controleren om de actie af te kunnen maken. In een half-vallende beweging gaat hij eerst weer naar de bal, maar hij valt niet, om vervolgens met links te scoren. Geweldig !