InfoNu.nl > Mijn kijk op… > Mens en samenleving > Geografie Israël: tweestatenoplossing onuitvoerbaar

Geografie Israël: tweestatenoplossing onuitvoerbaar

Geografie Israël: tweestatenoplossing onuitvoerbaar Niet alleen vanuit militair-strategisch oogpunt bezien is een Palestijnse staat hoogst onwenselijk, ook vanuit politiek geografisch oogpunt bezien levert de vorming van een Palestijnse terroristische staat gigantische problemen op. De beroemde Israëlische geograaf Arnon Sofer, waarvan de inmiddels overleden Nederlandse geograaf Robert Tamsma ooit eens in een brief aan een student geografie schreef dat deze bevooroordeeld is omdat hij o.a. de legertop van Israël adviseert, heeft in 1996 een wetenschappelijk geografisch artikel geschreven waarin hij, zonder er verder zelf politieke consequenties uit te trekken, aangeeft welke geografische obstakels er zijn bij de uitvoering van een tweestatenoplossing. Ongeacht iemands politieke voorkeur moet iedereen toch in kunnen zien dat een tweestatenoplossing onuitvoerbaar is en alleen maar tot een enorme chaos leidt waarbij niemand gebaat is.

Artikel indeling - interne links


Introductie: Israëlische geografen bevooroordeeld?

Zoals we in de inleiding al opmerkten werd geograaf professor Arnon Sofer door de inmiddels overleden Nederlandse geograaf professor Robert Tamsma beschouwd als een bevooroordeeld geograaf. Deze opmerking komt niet zomaar uit de lucht vallen. De internationale gemeenschap is een enorme strijd tegen Israël aan het voeren en die richt zich niet alleen tegen de Israëlische politiek (het nederzettingenbeleid en de vermeende onheuse behandeling van Palestijnen in het bijzonder). Ook andere sectoren binnen de Israëlische samenleving moeten eraan geloven. Eén van die sectoren is de Israëlische wetenschap. Er gaan steeds meer stemmen op om Israëlische wetenschappers te boycotten (wat ook reeds gebeurt op beperkte schaal). Hoewel wetenschap in Israël op een heel hoog niveau staat, vergelijkbaar met die van de Verenigde Staten, is er sprake van een ongebreidelde haat tegen de Joodse staat waarbij de internationale gemeenschap niet meer in staat is in te zien welke positieve bijdrage de Israëlische wetenschap levert aan de wereld (inclusief aan de Palestijnen).

Om ons te beperken tot de ruimtelijke wetenschap geografie kan gemeld worden dat er per definitie altijd sprake is van subjectiviteit, net zoals bij iedere andere wetenschap. De Tora stelt immers dat ieder mens een wereld op zich is. Dus elk mens heeft weer een andere kijk op de wereld. Emeritus professor Arnon Sofer werkt(e) inderdaad voor de Israëlische overheid (leger). Dat geldt overigens voor veel Israëlische geografen/planologen die banden onderhouden met de overheid en het leger. Sterker nog, bijna elke Joodse burger heeft banden met het leger omdat er nu eenmaal dienstplicht bestaat voor zowel mannen als vrouwen.

Ook Nederlandse geografen/planologen werken veelal in overheidsdienst (gemeente, provincie, rijksoverheid). Een aantal Nederlandse geografen is de landelijke politiek in gegaan. Denk bijvoorbeeld aan Piet Bukman (o.a. voormalig CDA minister van Landbouw– sociale geografie, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1951 tot februari 1959), Bas Eenhoorn (voormalig voorzitter VVD, van 28 mei 1999 tot 29 november 2003 – sociale en economische geografie, Rijksuniversiteit Groningen, tot 1973 (als vrije studierichting: bestuurskunde). Wat betreft Israël moet hierbij goed in ogenschouw genomen worden dat de moderne Joodse staat nog relatief jong is (Israël is in 1948 opgericht). Veel meer dan hun Nederlandse collegae zijn de Israëlische geografen op de praktijk gericht. De Joodse staat moest immers worden opgebouwd. Hierbij speelt planning een enorm belangrijke rol (denk aan de ontwikkelingssteden, de spreiding van de bevolking, de komst van miljoenen Joodse immigranten naar Israël, landbouw, industrialisatie, etc.). Alles moest in goede banen geleid worden. Logisch dus dat zowel geografen als planologen bij dit proces zijn betrokken. Echt puur geografisch wetenschappelijk onderzoek vanuit een ivoren toren vindt je in Israël niet zoveel. Maar dat wil verder niet zeggen dat wetenschappelijk onderzoek door Israëlische geografen niet van hoge kwaliteit zou zijn. Dat is het zeker wel. Tot op heden, zolang Israël nog niet massaal geboycot wordt, publiceren Israëlische geografen enorm veel wetenschappelijke artikelen in geografische tijdschriften. Dat is alleen mogelijk indien sprake is van een hoog niveau.

Tot slot nog een opmerking over wetenschap in het algemeen. Veel wetenschappers maken dezelfde fout als veel christenen, namelijk een dogmatische benadering en daarmee denkend dat ze de waarheid in pacht hebben. Dit is onjuist. We moeten niet vertrouwen op eigen inzicht maar op de Eeuwige. De Waarheid van God staat in de Tora beschreven. De wereld waarin wij leven is niet 'echt' – het is een illusie. Omdat wij wel werkelijk zijn (onze ziel is verbonden met God – de enige Werkelijkheid) kunnen we die illusie doorbreken. De illusie is niet echt en heeft dus geen macht over ons.

Arnon Sofer: The Peace Talks between Israel and the Palestinians: a lesson in Political Geography

Geograaf Arnon Sofer heeft, zoals in de inleiding reeds opgemerkt, zijn artikel in 1996 geschreven. Er bestond toen, vooral bij linkse Israëliërs, nog de hoop dat de vredesonderhandelingen succesvol zouden zijn ondanks dat ondertussen premier Jitschak Rabin was doodgeschoten en Israël gebukt ging onder een golf van zelfmoordaanslagen waarbij toen al honderden Israëliërs waren omgekomen. Ook was toen nog niet bekend dat Israël zich in 2005 eenzijdig zou terugtrekken uit Gaza (zonder vredesakkoord met de Palestijnen te hebben gesloten) en dat nadien vanuit dat gebied Israël jarenlang bestookt zou gaan worden met Palestijnse raket- en mortieraanvallen (ruim 12.000 tot eind 2012). Ook is sinds 2011 de Arabische wereld drastisch aan het veranderen waarbij de kans op extremisme alleen nog maar verder is toegenomen. Met deze kennis zou Soffer mogelijk nog wat zaken anders (lees: scherper) hebben opgeschreven.

Internationale ontwikkelingen

Arnon Sofer stelt dat door de val van de Sovjet Unie en de VS als enige wereldmacht die overbleef vredesbesprekingen mogelijk werden. Anderzijds wijst -toen al- hij op de opkomst van de extreme islam waardoor vredesbesprekingen weer worden bemoeilijkt.

Ontwikkeling in Israël

De grenzen van Israël liggen nog steeds niet vast. Tussen Israël en de Palestijnse gebieden bestaat een bestandslijn (inmiddels heeft Israël zich eenzijdig uit Gaza teruggetrokken zodat er wel sprake is van een officiële grens tussen Israël en Gaza).

Bij het Oslo1-Akkoord staan een aantal van de meest complexe geografische problemen op de agenda:
  1. waterproblematiek (Jordaanrivier en waterbronnen onder Samaria)
  2. Joodse nederzettingen
  3. toekomst van Jeruzalem
  4. Palestijnse vluchtelingen
  5. relatie tussen Israël en de Israëlische Arabieren
  6. kan Israël een Joodse staat blijven
  7. economische, ecologische en constitutionele overwegingen
  8. mogelijkheid van stroom van mensen en goederen
  9. corridor tussen Gaza en de West Bank
  10. corridors tussen Israël en haar veiligheidsgrens (Jordaan Vallei)

Naast deze geografische problemen spelen uiteraard ook zaken als Arabisch terrorisme en de relatie tussen een Palestijnse autoriteit en het Koninkrijk Jordanië een rol.

Twee-staten-oplossing onmogelijk

Legenda
A. Judea
B. Samaria - ligt hoger dan de zeer dichtbevolkte Kustvlakte en vormt daardoor een extra militaire bedreiging mocht dit gebied in handen komen van de Palestijnen
C. Smalle Kuststrook langs bestandslijn 1949
D. Terreur staat Gaza
E. Jordaan Vallei - belangrijke buffer voor Israël
F. Galilea - gebied waar veel Israëlische Arabieren wonen

Visie van Etsel

1. Waterproblematiek

Misschien wel het meest onderschatte probleem bij een mogelijk vredesakkoord tussen Israël en de Palestijnen is de waterproblematiek. De waterbronnen onder Samaria zijn goed voor 20% van Israël watergebruik. Zou Israël nog eens 10% van de Jordaan afstaan voor een Palestijnse staat dan zit je al op 30%. en dan spreken we nog niet eens over een mogelijk vredesakkoord met Syrië (wat overigens op dit moment heel onwaarschijnlijk is) wat ook tot waterverlies voor Israël zal leiden. Zoals bekend heeft Israël al een watertekort (alhoewel Israël technieken bezit om zout zeewater tot drinkwater om te vormen). Deze zal dus sterk toenemen wanneer Israël Judea en Samaria weggeeft. Alleen de oprichting van een vredelievende democratische Palestijnse staat die Israël als Joodse staat erkent en op geen enkele wijze een bedreiging vormt voor Israël, kan leiden tot een goede regeling over het watergebruik. Maar het Palestijnse leiderschap wil geen vredelievende democratische Palestijnse staat. Zij wil een terroristische staat waar geen enkele Jood mag wonen. Dit leidt slechts tot ellende en zal voor Israël een zeer groot probleem gaan vormen wat betreft haar watervoorziening. Weliswaar werkt de Joodse staat aan het ontzilten van zeewater en is het met andere projecten bezig om het watertekort te lijf te gaan en mogelijk kan dat in de (nabije) toekomst een groot probleem oplossen. Maar op dit moment is dat nog geen volledige garantie.

2. Joodse nederzettingen

Arnon Sofer noemt een aantal zaken op die een probleem vormen bij de uitzetting van Joden uit Judea, Samaria en Oost-Jeruzalem.
  1. Allereerst spelen uiteraard religieuze en historische rechten een rol. Wanneer deze gebieden zouden worden opgegeven ten koste van een Palestijnse staat kunnen Joden er niet meer wonen.
  2. Daarnaast zijn er deskundigen die vrezen dat dit tot een burgeroorlog in Israël kan leiden. Deze visie delen we, te meer omdat de eenzijdige terugtrekking uit Gaza ook al een mislukking genoemd kan worden. Nog meer dan Gaza, hebben Judea, Samaria en Oost-Jeruzalem een veel grotere religieuze betekenis voor Joden. Terugtrekking betekent niet alleen dat Joden er niet meer kunnen wonen maar tegelijkertijd dat hen het recht ontnomen wordt om heilige plekken te bezoeken. Weliswaar zou hiervoor een regeling getroffen kunnen worden zoals nu het geval is bij het graf van Jozef in Sichem (Nabloes), maar dit kan alleen met begeleiding van de IDF en zelfs dan leidt dit af en toe tot problemen.
  3. Een derde punt zijn de enorme kosten die gepaard zullen gaan met de ontruiming van de Joodse nederzettingen. Dit zal zeker vele miljarden dollar gaan kosten. Maar Sofer spreekt hier alleen nog maar over de kosten van de ontruiming. De kans dat er geen terroristische staat wordt gevormd is enorm klein. In dat geval zal Israël met raketten bestookt gaan worden vanaf de West Bank. Israël zal dan nog veel meer geld moeten investeren in het raketschild Iron Dome. Ook kost het voeren van oorlog tegen raketaanvallen enorm veel geld. Zo heeft Operation Pillar of Defense in 2012 naar schatting 750 miljoen dollar gekost.
  4. Als vierde punt stelt Arnon Sofer de vraag of Joodse inwoners misschien in de Palestijnse staat kunnen blijven wonen. Dat lijkt evenwel zeer onrealistisch. Nu al zijn Joden doelwit van aanslagen. Dat zal in een Palestijnse staat waar geen IDF troepen zijn alleen maar erger worden. Een groot bloedbad onder de Joodse bevolking lijkt dan niet uitgesloten.
  5. De vijfde kwestie die geograaf Sofer aanroert is de schade die wordt toegebracht aan de Israëlische consensus bij terugtrekking. De Israëlische overheid heeft immers het nederzettingenbeleid uitgevoerd in Judea en Samaria. Dit is inderdaad een heikel punt. De geloofwaardigheid van de Israëlische regering staat op het spel indien Joden gedwongen worden te vertrekken. De ontruiming van Gaza is niet zonder slag of stoot verlopen. Bovendien heeft het, zoals reeds eerder opgemerkt, totaal geen vrede gebracht. Niet alleen de Joodse bewoners van Yesha (Judea en Samaria) zullen de dupe zijn van ontruiming van de gebieden maar alle bewoners van Israël zodra raketten op steden als Tel Aviv zullen neerdalen. Wat voor smoes zullen linkse Israëliërs dan weer gaan verzinnen om aan te geven dat terugtrekking toch de enige juiste stap was?

3. Toekomst van Jeruzalem

Arnon Sofer ziet, net als vele anderen, de kwestie Jeruzalem als het allergrootste struikelblok. Moet de stad opnieuw verdeeld worden? Of krijgen Palestijnen een aantal representatieve instituties? Sofer geeft geen passend antwoord op deze problematiek. Onzes inziens betekent een deling van Jeruzalem een catastrofale ramp.
  1. Op de eerste plaats uiteraard vanuit religieus perspectief. Jeruzalem is de heiligste plek voor het Joodse volk. Jeruzalem is door Koning David gesticht en het is een Joodse stad. Jeruzalem heeft binnen de islam altijd weinig betekent. Pas vanaf 1967, toen Israël de hele stad in handen kreeg, begonnen moslims Jeruzalem politiek gezien als belangrijk beschouwen (zie: Hoe Jeruzalem heilig werd voor moslims). Het is al een schande dat moslims op de Tempelberg een moskee gebouwd hebben. Dat getuigt van geen enkel respect voor God en het Joodse volk. Iedereen weet -op grond van het verleden- dat als Oost-Jeruzalem Palestijns bezit wordt, Joden opnieuw de toegang tot hun heilige plekken ontzegd zullen worden. Alleen onder Israëlisch bestuur is vrijheid van godsdienst gewaarborgd.
  2. Naast religieuze motieven spelen ook economische factoren een rol. Sinds 1967 heeft Jeruzalem een grote economische ontwikkeling meegemaakt. De stad Jeruzalem is uitgegroeid tot een metropool waarbij veel werkgelegenheid is geschapen voor zowel de Joodse als Arabische bevolking.
  3. Hoewel er nog meer factoren zijn op te noemen willen we als laatste het demografische motief aanstippen. De uitzetting van vele honderdduizenden Joden uit Oost-Jeruzalem zal gigantische problemen met zich meebrengen. Waar moeten die gaan wonen? West-Jeruzalem kan deze Joden onmogelijk allemaal in één keer opvangen. De vraag is of de rest van Israël Joden uit Oost-Jeruzalem, Judea en Samaria (toch al ruim meer dan een half miljoen mensen bij elkaar) kan opvangen. De opvang van ongeveer 8000 Joden uit Goesh Katief (Gaza) in 2005 is alles behalve vlekkeloos verlopen. Het duurde jaren voor ze fatsoenlijke woningen kregen om een nieuw bestaan op te bouwen en bij een groot deel is dat nog steeds niet goed gelukt. Ruim een half miljoen Joden in Israël opvangen gaat natuurlijk een veelvoud van die jaren kosten. Als goede graadmeter hierbij is de komst van vele immigranten naar Israël in de jaren '50, '60 en '90. Velen van hen hebben aanvankelijk jaren in tijdelijke behuizing moeten wonen.

4. Palestijnse vluchtelingen

Hier spreekt voor zich dat het onmogelijk is om miljoenen Palestijnse vluchtelingen in de staat Israël te proppen. Los van het feit dat ze zullen eisen op plekken te wonen waar tegenwoordig Joden wonen, zal zo'n massale volksverhuizing de Israëlische samenleving totaal gaan ontwrichten: economisch, politiek, sociaal, religieus, etc. Omdat die probleem niet valt op te lossen zullen Palestijnse leiders de Palestijnse vluchtelingenproblematiek ALTIJD als excuus gebruiken om oorlog tegen Israël te blijven voeren, zelfs of beter gezegd juist bij een twee-staten-oplossing.

5. Israëlische Arabieren

Geograaf Sofer wijst op het grote gevaar dat Israëlische Arabieren, die zich verwant voelen met de Palestijnse Arabieren, bij een twee-staten-oplossing autonomie gaan eisen met alle nadelige gevolgen van dien, zoals terreuraanslagen in Israël.

6. Kan Israël een Joodse staat blijven?

Arnon Sofer betoogt dat Joden het recht hebben om zowel binnen de bestandslijnen van 1949 te wonen als daarbuiten (Judea, Samaria en Oost-Jeruzalem – en destijds ook Gaza). Maar hij vindt wel dat Israël haar Joodse meerderheid moet handhaven. Hij wil de Arabische bevolking in Israël tot een minimum beperken en voorkomen dat Palestijnse vluchtelingen Israël binnenkomen.

De vraag is of je dit met een twee-staten-oplossing bereikt. Onzes inziens is dat niet mogelijk. De twee-staten-oplossing zal er slechts toeleiden dat Palestijnen nog meer gaan eisen, namelijk de terugkeer van Palestijnse vluchtelingen. Ze zullen hun eis kracht bij zetten door terreuraanvallen uit te voeren zoals al jaren gebeurt. Bij het 25-jarig bestaan van Hamas in december 2012 heeft terroristenleider Khaled Mashaal nogmaals aangegeven heel Palestina in bezit te willen hebben. Hamas heeft destijds Fatach uit Gaza verjaagd en anno 2012 hebben Israëlische inlichtingendiensten informatie dat Hamas eenzelfde scenario voor ogen heeft voor de West Bank. Voor Palestijnen is het niet belangrijk of er wel of geen Joodse meerderheid bestaat. Zij willen Israël sowieso niet als Joodse staat erkennen. President Mahmoed Abbas van de Palestijnse Autoriteit heeft tot op heden (2012) Israël niet erkend als Joodse staat en gevreesd moet worden dat geen enkele Palestijnse leider dit nooit zal doen.

7. Economische, ecologische en constitutionele overwegingen

Israël terugdringen naar de bestandslijnen van 1949 zal enorme consequenties hebben voor de economische en ecologische infrastructuur. Oliepijpleidingen, snelwegen, elektriciteit, etc. zullen allemaal via een smalle corridor van noord naar zuid moeten verlopen. Hierbij zal de enige groene corridor bij Qalqilya (tussen Metropool Tel Aviv en de Groene Lijn), die slechts 400 meter breed is, verdwijnen. Sofer geeft als enig alternatief aan om in zee of in stedelijke woongebieden infrastructuur aan te leggen.

Volgens ons is echter een twee-staten-oplossing alleen succesvol wanneer gezamenlijk gebruik kan worden gemaakt van infrastructuur. Maar dat is onmogelijk met de oprichting van een Palestijnse dictatuur die terrorisme bedrijft. Daarmee valt geen overleg te voeren.

8. Mogelijkheid van stroom van mensen en goederen

Israël wordt omgeven door miljoenen Arabieren, waarvan de meesten in de 'Derde Wereld' omstandigheden leven. In hoeverre kan Israël, indien er een vredesakkoord komt, een stroom van Arabieren uit het Midden Oosten naar Israël (dat tot de 'Eerste Wereld' behoort) tegenhouden? Sofer schreef dit in 1996. In 2012 kent Israël nog steeds geen vredesregeling met de Palestijnen, maar wonen er ondertussen al wel vele tienduizenden illegale immigranten (de meesten uit Eritrea en Soedan) in de Joodse staat met name in Tel Aviv en Eilat. Israël is momenteel bezig met de bouw van een veiligheidshek bij de grens met Egypte om de toestroom economische vluchtelingen tegen te houden. Dit lijkt al vruchten af te werpen. Premier Netanjahoe maakte eind december 2012 bekend dat illegale immigratie sinds mei 2012 zeer sterk is gedaald (van ruim 2000 in mei 2012 tot nog geen 100 in december 2012). Maar zal dit beleid van de Israëlische regering niet op den duur tot enorme kritiek leiden van de internationale gemeenschap? In Israël zelf verwijten (extreem) linkse Joden de rechtse regering van Netanjahoe van racisme. Al langer krijgt Israël -overigens volkomen ten onrechte- het label 'Apartheidsstaat' opgeplakt door anti-Israël activisten in het kader van het Israëlisch-Palestijns conflict. Dit verwijt zal alleen maar luider gaan klinken met het tegenhouden van illegale immigranten ondanks dat er vele niet-Joden in Israël wonen (ruim 20% van de bevolking). Het zijn juist de Palestijnen die een Apartheidsstaat willen oprichten. In Gaza is de facto al Apartheid: hier mogen geen Joden meer wonen. En de internationale gemeenschap wil ook op de West Bank een Palestijnse Apartheidsstaat oprichten waar geen Joden mogen wonen, alsof dit de normaalste zaak van de wereld is!

9. Corridor tussen Gaza en de West Bank

Arnon Sofer schreef in 1996 dat er een corridor was tussen Gaza en de Hebron regio en dat dit tot aanzienlijke problemen leidde. Sinds 2007 is Gaza in handen van de terroristen bende Hamas en is Gaza van de buitenwereld min of meer afgesloten door Israël vanwege de terreur die Palestijnse terroristen tegen Israël uitvoeren (overigens krijgt het gebied voldoende goederen binnen). Een eventueel vredesakkoord tussen Israël en de Palestijnse Autoriteit (PA) zal niet leiden tot een corridor tussen Gaza en de West Bank. Hamas (en de PA) zullen de corridor ongetwijfeld gaan misbruiken voor het uitvoeren van terroristische aanvallen op Israël en om wapens via Gaza naar de West Bank te smokkelen.

10. Corridors tussen Israël en haar veiligheidsgrens (Jordaan Vallei)

Dit betreft de verbinding tussen Israël en de Jordaan Vallei. Premier Netanjahoe heeft altijd gezegd dat Israël hoogstens een gedemilitariseerde Palestijnse staat op delen van de West Bank zal toestaan en dat de Jordaan Vallei in Israëlische handen moet blijven als buffer in het oosten om te voorkomen dat Arabische landen van daaruit Israël gaan aanvallen. Of dit plan van premier Netanjahoe werkelijk gestalte zal krijgen is nog maar de vraag. Hoe kan voorkomen worden dat een Palestijnse staat gedemilitariseerd zal zijn? Wie controleert dat? Stel dat de Palestijnen een eigen vliegveld hebben dan zouden ze makkelijk vele wapens naar binnen kunnen smokkelen.

Conclusie: Twee-staten-oplossing onmogelijk

Op grond van deze bovenstaande politiek geografische feiten is het onmogelijk om tot een twee-staten-oplossing te komen. Alleen indien Israël en een vrije democratische Palestijnse staat nauw met elkaar in volledige harmonie zouden samenwerken, zou zoiets mogelijk kunnen zijn. Maar gelet op de extreme krachten in het Midden-Oosten die al eeuwen daar de dienst uitmaken is het een illusie te veronderstellen dat zoiets al binnen enkele decennia een feit zou kunnen zijn. Een twee-staten-oplossing is op dit moment simpelweg onuitvoerbaar. Moeten we daar treurig om zijn? Welnee! Een Palestijnse terreur staat in Gods land (het Land Israël - Erets Jisraeel) is uitermate ongewenst.

Lees verder

© 2012 - 2017 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Geografie Israël: demografie Joodse bevolking IsraëlGeografie Israël: demografie Joodse bevolking IsraëlDe strijd tussen Joden en Palestijnen/Arabieren hangt sterk samen met demografische cijfers. Volgens geograaf professor…
Boekrecensie: Contemporary Israeli Geography – J.O. MaosBoekrecensie: Contemporary Israeli Geography – J.O. MaosIn 2004 verscheen het boek 'Contemporary Israeli Geography' met tientallen opstellen over de hedendaagse Israëlische geo…
Grenzen van Israël: in geografisch onderwijs na 1948Na de oprichting van de Staat Israël in 1948 veranderde het diverse educatieve systeem in een uniform systeem. De overhe…
Geografie Israël: demografie en territorium in IsraëlGeografie Israël: demografie en territorium in IsraëlDe relaties tussen Joden en Arabieren in Israël komen het sterkst tot uitdrukking in de demografie en het territorium. D…
Geografie Israël: stadsgeografie en stedelijke planningGeografie Israël: stadsgeografie en stedelijke planningWanneer we het hebben over stadsgeografie en stedelijke planning in Israël dan is geograaf Arie Shachar de meest promine…
Bronnen en referenties
  • The Peace Talks between Israel and the Palestinians: a lesson in Political Geography – Arnon Sofer
  • Israel's Chronic Water Problem – Jewish virtual library
  • Body and Soul – Yanki Tauber
  • http://www.parlement.com/id/vg09llmn4azv/p_piet_bukman
  • http://www.parlement.com/id/vg09lm09e9uu/h_b_bas_eenhoorn
  • Artikelen Etsel, zie bij Lees verder en links in artikel
  • Nieuwsoverzichten Israël van Etsel op InfoNu

Reageer op het artikel "Geografie Israël: tweestatenoplossing onuitvoerbaar"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 12-01-2017
Rubriek: Mijn kijk op…
Subrubriek: Mens en samenleving
Special: Geografie Israël
Bronnen en referenties: 7
Mijn kijk op…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook een mening en/of ervaring beschrijven.
Schrijf mee!