InfoNu.nl > Mijn kijk op… > Mens en samenleving > Rijdt de ambulance terecht met spoed?

Rijdt de ambulance terecht met spoed?

Rijdt de ambulance terecht met spoed? Als iemand voor 2005 het alarmnummer belde, dan werd die persoon doorverbonden met een 112-meldkamer. Naast de procedures die door de centralist tijdens een gesprek gevolgd moesten worden, was er voor de centralist destijds ruimte voor persoonlijke invulling om zo goed mogelijk op de hulpvraag te kunnen reageren. De centralist bepaalde toen de urgentie waarmee de ambulance naar het incident gestuurd moest worden. Anno 2017 werkt ongeveer de helft van alle 112-melderkamers met geautomatiseerde uitvraagsystemen. Bij deze meldkamers krijgt de melder ook een centralist te spreken, maar bepaalt het uitvraagsysteem de vragen die door de centralist gesteld moeten worden. Aan de hand van de antwoorden van de melder bepaalt het systeem automatisch de urgentie van de 112-melding. Uit gesprekken met ambulancehulpverleners in de Randstad blijkt dat veel van hen vinden dat zij mede door deze wijze van uitvragen veel vaker dan nodig met spoed naar een incident worden gestuurd.

Urgentiestelling

Als iemand bijvoorbeeld 112 belt omdat zijn familielid onwel is geworden, dan zal deze persoon een reeks vragen voorgelegd krijgen die de verpleegkundig centralist vanaf zijn/haar beeldscherm voorleest. Elk gegeven antwoord op zo'n vraag wordt door de centralist ingevoerd. Ieder gegeven antwoord heeft weer een eigen vervolgvraag. Uiteindelijk komt het systeem aan het einde van zijn beslisboom en wordt op basis van de ingevoerde antwoorden de urgentie van de melding bepaald. Een A1-urgentie betekent dat de ambulance met zwaailicht en sirene wordt gestuurd. Bij een A2-urgentie vertrekt de ambulance ook direct, maar rijdt deze zonder signalen met het normale verkeer naar het incident. Bij een B-urgentie wordt met de melder een tijd afgesproken wanneer de ambulance langs komt. De centralist mag een urgentie wel verhogen als deze daartoe aanleiding ziet, maar nooit verlagen.

Informatie

Het komt regelmatig voor dat het uitvraagsysteem een A1-urgentie toewijst, terwijl de uitvragende verpleegkundig centralist van mening is dat de situatie aan de andere kant van de telefoonlijn wel meevalt. Vaak wil de centralist nog aanvullende vragen stellen, maar het protocol laat dat niet toe. Niet de centralist, maar het systeem heeft de leiding. Op deze manier wordt belangrijke informatie niet ingewonnen en dus niet meegewogen. Hierdoor zal de urgentiestelling van de 112-melding alleen gebaseerd worden op vragen die het systeem kan verwerken en niet op persoonlijke input van de centralist. Daardoor wordt een ambulance vaker dan nodig op een A1-urgentie naar het incident gestuurd.

Voor de zekerheid

De reden waarom de ambulance in een bepaalde situaties met spoed wordt gestuurd is logisch. De 112-meldkamers willen zo min mogelijk patiënt-gerelateerde risico's lopen. Patiëntveiligheid staat voorop. De ambulance wordt bij bepaalde meldingen voor de zekerheid op een A1-urgentie gestuurd. Bijvoorbeeld: een melder beantwoordt de vraag "Heeft u pijn op de borst?" bevestigend. Pijn op de borst wordt mogelijk veroorzaakt door problemen van het hart, dus het uitvraagsysteem komt hierdoor bijna altijd uit op een A1-urgentie. Als de melder de kans zou krijgen om te zeggen dat zijn pijn op de borst waarschijnlijk veroorzaakt is door het vele hoesten van de laatste weken, dan zou de urgentie in principe verlaagd kunnen worden naar een A2-urgentie. Toch moet de ambulance voor de zekerheid op de hoogste urgentie doorrijden.

Afweging

De meldkamers proberen bij een 112-melding voor de patiënt zo veel mogelijk zekerheden in te bouwen. Natuurlijk is de patiënt in eerste instantie het meest belangrijke uitgangspunt. De maatschappij lijkt het tegenwoordig normaal te vinden dat ambulances zo vaak met spoed door de straten rijden. Ik vind dat niet normaal. Want eenmaal ter plaatse bij een incident besef ik als ambulancechauffeur dat de A1-rit daarnaar toe prima een A2-rit had kunnen zijn. We moeten daarom ook rekening houden met de neveneffecten van rijden met zwaailicht en sirene.

Mijn visie

Volgens mij wordt tegenwoordig de grote kans op een ongeval met een ambulance ondergeschikt gemaakt aan de situatie waar de 112-patiënt zich in bevindt. Als ambulancechauffeur heb ik daar grote moeite mee. Weggebruikers, in het bijzonder fietsers en voetgangers, mogen wat mij betreft niet door een ambulance gehinderd of in gevaar gebracht worden als niet honderd procent zeker is dat het om een serieus ernstig incident gaat. Als een ambulance op een A1-urgentie op pad wordt gestuurd, dan moet dit niet zijn om mogelijke patiënt-gerelateerde risico's af te dekken. Het moet niet gaan om wat mogelijk bij bepaalde klachten kan gaan gebeuren. Bij A1-urgenties moet het gaan om daadwerkelijk ernstige en levensbedreigende incidenten waar zo snel mogelijk ambulancezorg nodig is.
De patiënten met niet-acute klachten hebben natuurlijk ook recht op zorg, maar daarvoor hoeft de ambulance niet de straatstenen eruit te rijden. Dat kan ook op een A2-urgentie.

Grotere kans op ongevallen

Het feit dat de ambulance met spoed onderweg gaat lijkt voor de patiënt in kwestie natuurlijk goed nieuws. Maar die A1-rit door een drukbevolkte stad en over overvolle wegen brengt helaas ook risico's met zich mee. De verkeersdeelnemers die een ambulance met zwaailicht en sirene tegenkomen lopen op dat moment een groter risico om bij een ongeval betrokken te raken.
Het Kenniscentrum Voorrangsvoertuigen concludeert dat het risico op het krijgen van een ernstig ongeval tijdens het rijden met zwaailicht en sirene meer dan een factor 30 hoger is dan bij gewone verkeersdeelname. Van 2010 tot en met 2013 vonden er 201 ongevallen plaats met voorrangsvoertuigen. Daarbij waren 6 dodelijke slachtoffers en 155 gewonden te betreuren (bron: Kenniscentrum Voorrangsvoertuigen). Automobilisten halen bij het zien van een ambulance van schrik de gekste capriolen uit. Soms met gevaar op een volgend incident.

Onrust

Als ambulances keer op keer met zwaailicht en sirene door de straten rijden zorgt dat voor maatschappelijke onrust. Het verkeer wordt gehinderd. Ook zien ambulancehulpverleners dat veel voetgangers en fietsers vanwege het harde geluid van de sirene de vingers in de oren doen. Toch doen ze het niet voor niets. De kans op gehoorbeschadiging door de sirene is groot. Vooral in nauwe straten van oude stadscentra is het geluid tussen de gebouwen oorverdovend. Voor bewoners die langs aanrijroutes van de ambulances wonen is de hinder ook aanzienlijk. Soms wordt ambulancepersoneel door bewoners gevraagd waarom ze zo vaak met signalen door hun straat rijden. Incidenteel komen daar zelfs verwensingen uit voort.

Paraatheid

Ook de beschikbaarheid van ambulances speelt een rol, de zogeheten paraatheid. Een ambulance wordt bijvoorbeeld naar een zieke mevrouw gestuurd. Na inventarisatie van het ambulancepersoneel wordt duidelijk dat de patiënt niet naar het ziekenhuis hoeft en beter gezien kan worden door een huisarts. Deze ambulance is gedurende de tijd van die inzet niet beschikbaar. De meldkamer moet daarom een andere ambulance beschikbaar houden voor een volgend incident. Als het uitvraagsysteem op de meldkamer minder strak en met meer input van de centralist zou werken, dan was op het moment van de melding al duidelijk geworden dat deze patiënt beter af was met een huisarts. Nu moest de ambulance er eerst heen.

Op deze manier heeft de meldkamer meer ambulances nodig om de paraatheid op peil te houden. Helaas is het zo dat meer ambulances ook meer geld kosten. Denk aan de aanschaf, het onderhoud en het bemannen van de ambulance. Als iedere meldkamer in Nederland op deze manier zou werken, dan is dat een onnodig hoge kostenpost bovenop onze al onbetaalde gezondheidszorg.

Geloofwaardigheid

Als ambulances te pas en te onpas met spoed op pad worden gestuurd, dan komt dat de geloofwaardigheid van de ambulancezorg als geheel niet ten goede. De meeste mensen denken bij een ambulance die met spoed rijdt in eerste instantie aan een ernstig incident, maar de groep die dit betwijfelt wordt steeds groter. Bij de maatschappij dringt langzaam maar zeker het besef door dat een ambulance met zwaailicht en sirene niet altijd rijdt naar een ernstig incident. Ambulancepersoneel ervaart tijdens spoedritten het gebrek aan respect voor de ambulance, te zien aan automobilisten die minder snel vrij baan lijken te willen maken. In de VS heeft de ambulancezorg deze bedenkelijke status helaas al bereikt. Ik denk dat we dat in Nederland moeten voorkomen.

Ambulancepersoneel

Ook bestaat het gevaar dat ambulancepersoneel gedemotiveerd dreigt te raken als zij keer op keer op een te hoge urgentie worden weggestuurd. Het is onwenselijk, maar ook denkbaar dat zij bij de zoveelste inzet met A1-urgentie zelf de ernst van de melding op hun beeldscherm gaan inschatten en bijvoorbeeld op een A2-urgentie doorrijden. Want ja, de meldkamer zet in hun ogen toch te hoog in. Het komt ook voor dat de patiënt of melder verbaasd is dat de ambulance met zwaailicht en sirene de straat in komt rijden. Deze mensen vinden dat blijkbaar een beetje overdreven.

Besluit

In mei 2016 heeft de meldkamer Amsterdam besloten om over te stappen op een ander uitvraagsysteem. Eén van de redenen voor dit besluit was de gigantische toename van het aantal ritten op A1-urgentie sinds de invoering in 2013. Een andere belangrijke reden is dat de centralisten in Amsterdam vonden dat deze manier van uitvragen van 112-meldingen hen belemmerde in hun professionaliteit. Deze argumenten kunnen worden aangevuld met de argumenten uit dit artikel. Ik vind het een wijs besluit.
© 2017 Arturioos, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Hoe word je ambulancechauffeur?Hoe word je ambulancechauffeur?Als ambulancechauffeur vervoer je patiënten van en naar het ziekenhuis en assisteer je de verpleegkundige die op de ambu…
Ambulance of brandweer met sirene: wat moet je dan doen?Ambulance of brandweer met sirene: wat moet je dan doen?Veel mensen weten niet wat ze moeten doen als er een ambulance, brandweer of politiewagen langs scheurt die met sirene a…
Waarom hulpdiensten soms naar de verkeerde plaats gaanWaarom hulpdiensten soms naar de verkeerde plaats gaanIn januari 2012 werd een C1000 supermarkt overvallen in Schoonebeek. De daders gingen er met 15000 euro vandaan, de mede…
De Flister: waarschuwing per radio voor ambulanceDe Flister is een apparaat dat mensen op de weg via de radio waarschuwt dat er een ambulance of ander hulpverleningsvoer…
De ambulance droneDe ambulance droneEen student van de Technische Universiteit van Delft heeft de ambulance drone ontworpen. Met deze drone is het de bedoel…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Ricinator, Pixabay
  • Ambulancechauffeurs en -verpleegkundigen werkzaam bij verschillende ambulancediensten in de Randstad
  • Kenniscentrum Voorrangsvoertuigen van het IFV (Instituut Fysieke Veiligheid)
  • www.ambulanceblog.nl

Reageer op het artikel "Rijdt de ambulance terecht met spoed?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Arturioos
Laatste update: 17-02-2017
Rubriek: Mijn kijk op…
Subrubriek: Mens en samenleving
Bronnen en referenties: 4
Mijn kijk op…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook een mening en/of ervaring beschrijven.
Schrijf mee!