InfoNu.nl > Mijn kijk op… > Mens en samenleving > Kunnen we in deze tijd nog iets leren van de tien geboden?

Kunnen we in deze tijd nog iets leren van de tien geboden?

Kunnen we in deze tijd nog iets leren van de tien geboden? Ze zijn al eeuwenoud, en tegenwoordig niet meer zo op waarde geschat, immers: wat oud is, is ouderwets, achterhaald. Wat ook niet helpt: wie laat zich nog iets gebieden? Toch zijn deze leefregels, want dat zijn het in feite, alleszins versleten. Echt niet alles wat nieuw is, is beter. Kijk maar eens wat beter naar deze tien beproefde richtlijnen die generaties geholpen hebben om een gelukkiger leven te leiden.

De Tien geboden

- Want daar gaat het om -, betekenen letterlijk uit het Hebreeuws vertaald: 'Tien woorden' of 'Tien uitspraken'. Ze bevatten tien leefregels die, volgens twee grote religieuze stromingen (jodendom en christendom), door God aan de mensen gegeven zijn. Deze leefregels hebben een zeer sterke invloed gehad op de samenleving. Ook binnen de islam is men het er over eens, dat Mozes op de berg Sinaï tien geboden kreeg. Wat kunnen we daar tegenwoordig nog mee?

Raad

Over het algemeen wordt gedacht dat, omdat de tien geboden al eeuwenoud zijn (lees: achterhaald), en speciaal voor gelovigen (en dat zijn er niet meer veel), ze voor moderne mensen van geen nut zijn. Je iets laten gebieden is niet meer van deze tijd. Zodra je verstand zich ontwikkeld heeft, en zeker zodra je de stemgerechtigde leeftijd bereikt hebt, kun je zelf beslissen over je leven, je keuzes. Heb je raad nodig, dan overleg je met je geliefde, je gaat naar je ouders of praat met vrienden. En als het heel ingewikkeld wordt, zoek je een specialist. Maar als het leefregels zijn, richtlijnen voor een goed leven, misschien is het dan toch de moeite waar eens te kijken of we er anno nu ook nog iets aan hebben. Hier zijn ze, op rijm.

1. Bovenal bemin één God

Wat doe je als je niet in God gelooft? Hoe kun je dan van Hem houden? Wat je niet kent, daar kun je niet van houden. Logisch is dus dat je je in Hem verdiept. Zoals je je in zoveel zaken verdiept. Sommige laat je na een poosje weer links liggen, maar andere blijken heel interessant te zijn. En dan blijkt: Hoe meer je er over leest, praat en nadenkt, hoe boeiender het wordt.

Bekijk het eens zo: God als idee in ons bewustzijn. Wellicht zeg je: nee, in de kosmos valt geen God te ontdekken en de empirische wetenschap kan en mag zich van dat idee dus niets aantrekken. In het denken gebeurt echter iets vreemds. Want ook begrippen waarvan de wetenschap zich bedient, treffen we in werkelijkheid niet aan. We nemen om ons heen geen ‘materie’ en geen ‘natuur’ waar, wel louter afzonderlijke dingen, zoals een koffiepotje of een fuchsia. Ons denken maakt daarvan bruikbare en zelfs onmisbare abstracties. We denken vanzelf ‘omhoog’, van individuele waarnemingen naar kennis, die onvermijdelijk altijd al een beetje ‘vergeestelijkt’ is. Dat maakt die kennis nog niet religieus, maar volgens classicus-taalfilosoof L.M. de Rijk, werkt geloof wel langs dezelfde lijnen. Niet natuurlijke kennis is daarvan het uitgangspunt, maar de ervaringen waaruit het menselijke leven naast de kennis óók bestaat. Geluk, wanhoop, verbazing: elementaire gewaarwordingen die op hun beurt ‘omhoog gedacht’ worden. Uiteindelijk komen ze bij elkaar in een wereldbeschouwing, al dan niet voorzien van religieuze ervaringen of voorwerpen.

2. Zweer niet ijdel, vloek noch spot

Zweren doen we om onze woorden kracht bij te zetten: Ik meen wat ik zeg! Maar als je dat altijd doet, en dat is wel de bedoeling; hoe kunnen mensen je anders vertrouwen?, is zweren niet nodig en dus ijdel. Vloeken doet iemand die tegenslag ervaart, zich pijn doet. Het is er vaak uit eer je er erg in hebt. Je kunt het, zij het met moeite, afleren, dat wil zeggen: je kunt je aanleren bepaalde woorden niet te gebruiken, zoals g-verdomme, of k*t, maar te kiezen voor andere die geen aanstoot geven en er niet op lijken. Dit soort woorden zijn kwetsend, terwijl je zelf ook niet gekwetst wilt worden. Wat is er mis met: krijg nou wat! of verdorie? Voor spotten geldt hetzelfde. Kinderen (en ook volwassenen!) die gepest worden, weten er alles van. Iemand voor de gek houden kan een test zijn om te zien uit welk hout hij/zij gesneden is. Maar als de ander er niet tegen kan of er niet mee weet om te gaan, zou je er meteen mee moeten ophouden en ook direct je verontschuldigingen aanbieden.

3. Heilig steeds de dag des Heren

Als alle zeven dagen van de week hetzelfde zijn, spreken we van routine. Terwijl het juist goed is om tenminste één dag per week te rusten en onder meer aan God te wijden, of dat nu de vrijdag (islam), zaterdag (joods) of zondag (christelijk) is, en voor mensen die op die dagen moeten werken, een willekeurige andere dag van de week. Voor wie geen band heeft met God lijkt dit zinloos. Toch is dat niet zo. Geen mens kan alle dagen werken. De boog kan niet altijd gespannen zijn. Lichaam en geest hebben rust nodig. Deze dag is er voor jou, het gezin, om samen door te brengen en leuke dingen te doen, om bij te tanken, om te bezinnen. Een oase tussen jachtige werkdagen die je de gelegenheid biedt om stil te staan bij wat je doet met je leven, met je relaties, om gebeurtenissen tot je door te laten dringen, te verwerken en te beseffen of je goed bezig bent.

4. Vader, moeder zult gij eren

Dat houdt in dat je respect hebt voor je ouders. Dat je van hen houdt, dat je hun raadgevingen serieus neemt, dat je hen helpt. Opvoeden is niet de makkelijkste taak! Niemand wordt ervoor opgeleid, terwijl dat vaak geen overbodige luxe zou zijn. Niet iedereen is een geboren opvoeder, het kost veel tijd, energie, begrip en geduld. En als je als ouder daarnaast ook nog een baan hebt, dan is alle steun en medewerking welkom. Later, als de ouders zelf hulpbehoevend zijn, zou het fijn zijn als de kinderen er voor hen zijn. Er wordt wel gezegd dat het gezin de beste leerschool / voorbereiding is voor / op de maatschappij.

5. Dood niet, geef geen ergernis

De dood is het absolute einde van het leven. Daarvandaan is er geen weg terug, geen herkansing. Doden uit levensbehoud is begrijpelijk; je mag jezelf verdedigen. Maar een ander doden betekent dat je hem zijn leven afpakt, dat je hem geen gelegenheid geeft zich te herstellen, zijn leven te beteren, van zijn fouten/gebreken te leren. Als hij een gevaar vormt voor zijn omgeving, kan hij het beste opgesloten worden, zodat hij ook tegen zichzelf beschermd wordt. Abortus is het doden van een hulpeloos levend wezentje, niet gewild door de moeder. Omdat ze er niet op voorbereid was, geen hulp heeft. Doden is geen optie, helpen wel. Voorlichting, oprecht medeleven en daadwerkelijke hulp zijn levensreddend. Net als bij euthanasie; iemand doden die zich overbodig voelt, niet gewenst, levensmoe. Stel er liever iets tegenover. Verdiep je in de situatie van de ander, van mens tot mens, de moordenaar, de moeder, de bejaarde, en probeer te helpen!

En ergernis? Waar het om gaat is dat je niet met opzet kwetst, bijvoorbeeld door ironie, een belediging, door iemand te tarten of door honende opmerkingen. Lang werd gezegd: van kwetsen ga je niet dood. Tegenwoordig weten we wel beter welke impact het heeft.

6. Doe nooit wat onkuisheid is

Google het woord kuis en je schrale oogst is ‘kuisheidsgordel’. Zover hoef je niet te gaan. Zorg alleen dat je jezelf en je vluchtige gevoelens de baas bent, zeker op zwakke momenten, en je niet laat verleiden tot een avontuurtje. Jezelf lichamelijk, seksueel, aan een ander geven, is niet niks. Geef jezelf dus niet aan de eerste de beste die je ego streelt en sterke gevoelens bij je oproept. Gevoelens zijn van voorbijgaande aard. Een slippertje kan spannend zijn, je wordt er niet gelukkig van. En als je avontuurtje met een ander dan je geliefde is, ben je gewoon onverantwoord en egoïstisch bezig. Kuis zijn, houdt in dat je trouw bent omwille van de liefde tot elkaar, omwille van de kinderen. Elke relatie ken zijn ups en downs, daarom is trouw een uitdaging: moeite blijven doen elkaar te begrijpen, te steunen, het evenwicht te bewaren, zodat elk aan zijn trekken komt. Echter niet zó dat je zonder het te beseffen uit elkaar groeit omdat ieder zijn ding doet.

7. Vlucht het stelen en bedriegen

In een bezitloze cultuur kun je elkaars spullen gebruiken, maar niet toe-eigenen, dan is ook daar sprake van stelen. Het is simpel: Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook een ander niet. Op een zekere jeugdige leeftijd is het spannend om te stelen. Het is een test hoever je kunt gaan. Intussen weet iedereen heel goed wat het is en waarom het niet goed is. Wacht maar af tot jezelf bestolen wordt. Bij sommige mensen is het een ziekelijke afwijking waarvoor therapie nodig is. Anderen vinden dat het mag omdat “de rijken het ook doen”. Dan is er sprake van zelfbedrog.

8. Ook de achterklap en 't liegen

Ook een leugentje om bestwil hoort daarbij, ja dat gaat ver! Waarom kan zelfs dat niet? Je rekt de waarheid op. Je bevindt je op een glijdende schaal. Je maakt het jezelf steeds moeilijker het verschil te zien tussen wat nog net wel en net niet meer kan. Je bent onbetrouwbaar. Als je met anderen roddelt over een derde, wie zegt dan dat je niet ook over de anderen kwaadspreekt?

9. Wees steeds kuis in uw gemoed

Het vreemdgaan van één of allebei de partners, kan een reden zijn om te scheiden. Doordat je toegaf aan spontane erotische gevoelens voor een ander, om de problemen die je hebt te verdringen, bijvoorbeeld binnen je relatie. Je wilt je behoeften á la minute bevredigen, omdat je je op dat moment ongelukkig voelt en je geen raad weet. En je denkt, tegen beter weten in, dat het een opluchting biedt, al is het tijdelijk. Helaas, je genot is bevredigd, maar de schade dubbelgroot. Nu heb je twee, drie, vier, of zelfs meer mensen die je gekwetst hebt. Iets wat stuk is, valt moeilijk te lijmen.

10. En begeer nooit iemands goed

Jaloezie kan leiden tot hebzucht: je wilt net zo’n of liever nog een mooier huis, het laatste model auto, luxe merkkleding, het nieuwste mobieltje, verre vakanties, enzoverder. Heb je die eenmaal vergaard, dan blijken er altijd mensen die het nog beter voor elkaar hebben... en dan is een mens nooit tevreden.

Kortom: de tien geboden, of noem het tien richtlijnen voor een gelukkiger leven, zijn nog helemaal van deze tijd.

Lees verder

© 2009 - 2017 Stine, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
613 geboden Tora I: God, Tora, tekenen, gebed, liefde613 geboden Tora I: God, Tora, tekenen, gebed, liefdeJoden zijn verplicht zich aan de 613 geboden (mitswot) van de Tora te houden. In deze eerste serie kijk ik naar de gebod…
De tien geboden, de thora en de traditieOpmerkelijk is dat in het Nederlands spraakgebruik het woord Farizeeër dezelfde betekenis heeft als huichelaar. Waar kom…
613 geboden Tora II: armen, niet-Joden, huwelijk, relaties613 geboden Tora II: armen, niet-Joden, huwelijk, relatiesJoden zijn verplicht zich aan de 613 geboden (mitzwot) van de Tora te houden. In deze tweede serie kijk ik naar de gebod…
Torastudie 104: de Stenen Tafelen - Exodus (20:1-14)Torastudie 104: de Stenen Tafelen - Exodus (20:1-14)Miljarden mensen hebben gehoord over de Stenen Tafelen met de Tien Geboden. Velen kennen een aantal geboden ervan. Een g…
Joodse Bijbel: Openbaring op de Sinaï - Tien GebodenJoodse Bijbel: Openbaring op de Sinaï - Tien GebodenNa een lange reis door de woestijn komen de kinderen van Israël aan in de Sinaï-woestijn. Daar bij de Berg Sinaï slaan z…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Powellizer, Flickr (CC BY-SA-2.0)
  • Wikipedia
  • De kathechismus van de Katholieke kerk
  • L.M. de Rijk: Religie, normen, waarden

Reageer op het artikel "Kunnen we in deze tijd nog iets leren van de tien geboden?"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reactie

Franet (infoteur), 06-03-2011 23:58 #1
Deze katholieke versie van de "tien geboden" is niet geheel juist. Als we de staten-vertaling en ook andere vertalingen lezen van het Nederlands Bijbel-genootschap, dan zien we dat er één belangrijk gebod ontbreekt: "Gij zult u geen gesneden of gegoten beelden maken, gij zult u voor die niet buigen, noch hen dienen, want Ik, de Here, uw God, ben een na-ijverig God, die de ongerechtigheid bezoek aan de kinderen, aan het derde en aan het vierde geslacht… "
De katholieke kerk heeft dit gebod gewoon geschrapt, om de vele beelden en afbeeldingen te rechtvaardigen, die in de kerken staan, maar dit is één van de vele dwalingen van de katholieke (Roomse) kerk! Reactie infoteur, 07-03-2011
Beste Franet,

De katholieken aanbidden geen beelden of afbeeldingen, evenmin als de orthodoxen dat doen. De orthodoxe kerk geeft, om duidelijk aan te geven dat het om afbeeldingen gaat, de heiligen, Maria en Jezus expres 2-dimensionaal af. De katholieken doen dat niet. Wij buigen niet, maar slaan wel een kruisje, dat is iets anders. We weten dat het niet om het beeld gaat, maar of een afbeelding, dat is ook iets anders! De afbeelding dient er alleen maar toe om het bidden tot Jezus, Maria of de heiligen te vergemakkelijken. Het bidt makkelijker dan wanneer we in het luchtledig onze gebeden moeten zeggen. Het verschil zit hem erin dat in de tijd van het oude testament mensen op zichzelfstaande beelden gingen snijden die ze aanbaden. En dat gebeurd ook nu nog als je kijkt naar het aanbidden van luxe artikelen.
Stine

Infoteur: Stine
Laatste update: 04-03-2017
Rubriek: Mijn kijk op…
Subrubriek: Mens en samenleving
Special: Katholieke geloof
Bronnen en referenties: 4
Reacties: 1
Mijn kijk op…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook een mening en/of ervaring beschrijven.
Schrijf mee!